Eenendertigste week. Dinsdag

23. Christelijke solidariteit

-Ledematen van eenzelfde Lichaam. -Eendracht in de liefde. -Eendracht in het geloof. Apostolaat.

23.1 De Heer heeft ons met zich willen verenigen door de meest krachtige banden, door banden zo nauw als die welke de ledematen van een levend lichaam bijeenhouden. De heilige Paulus leert ons in een van de lezingen van de heilige Mis1, dat wij allen tezamen in Christus één lichaam vormen en wij, ieder afzonderlijk, evenals de ledematen van het lichaam, op elkaar zijn aangewezen. Iedere christen is, met behoud van zijn eigen leven, opgenomen in de Kerk door zeer intieme, vitale banden. Het Mystieke Lichaam van Christus, de Kerk, is een oneindig veel meer bewerkt en compact iets dan een moreel lichaam, iets veel hechters dan welke mensengroep ook. Het leven zelf, het leven van Christus, stroomt door heel het lichaam, en wij zijn ten zeerste van elkaar afhankelijk. De geringste pijn tast het hele wezen aan, en heel het lichaam werkt aan het herstel van elke wonde. «Wij vinden in de woorden van Paulus de getrouwe weerklank van het onderricht van Jezus zelf, die de geheimvolle eenheid van zijn leerlingen met Hem en met elkaar heeft geopenbaard en haar voorgesteld heeft als beeld en verlenging van de geheimvolle gemeenschap die de Vader verbindt met de Zoon en de Zoon met de Vader in de liefdesband van de Heilige Geest (vgl. Joh 17,21). Het is dezelfde eenheid als die waarover Jezus spreekt met het beeld van de wijnstok en de ranken: Ik ben de wijnstok, gij de ranken (Joh 15,5). Dit beeld werpt licht niet alleen op de diepe verbondenheid van de leerlingen met Jezus, maar ook op de vitale gemeenschap van de leerlingen onderling: allen zijn ranken van de enige wijnstok.»2

Iedere trouwe christen verrijkt door zijn goede werken, door zijn ijver om dichter bij de Heer te zijn, geheel de Kerk, terwijl hij tegelijkertijd de gemeenschappelijke rijkdom tot de zijne maakt. «Dat is de gemeenschap van de heiligen welke wij in het Credo belijden; het welzijn van allen wordt het welzijn van ieder en het welzijn van ieder wordt het welzijn van allen.»3

Op geheimvolle, maar werkelijke wijze dragen wij door onze persoonlijke heiliging bij aan het bovennatuurlijke leven van alle leden van de Kerk. Het vervullen van de dagelijkse plicht, ziekte, gebed... zijn een voortdurende bron van verdiensten voor onze broeders. «Als gij voor allen bidt, zal ook het gebed van allen u heil brengen, want gij vormt een deel van het geheel. Op die manier zult ge groot profijt verkrijgen, want het gebed van ieder lid van het volk wordt verrijkt door het gebed van de anderen.»4 Is de overweging van deze waarheid voor ons een aansporing om de dag van vandaag beter te beleven, met meer liefde, met meer overgave?

23.2 Ieder van ons moet zich persoonlijk verantwoordelijk voelen om -door onze ijver zelf beter te worden, door de beoefening van de deugden- nieuw levenssap te geven aan de leden van het Mystieke Lichaam van Christus en aan de gehele mensheid. Elke dag «onderhoudt ieder de ander en de ander onderhoudt hem.»5 Daarom is niet helemaal correct «die manier van redeneren waarbij onderscheid gemaakt wordt tussen persoonlijke deugden en sociale deugden. Geen enkele deugd kan in overeenstemming gebracht worden met egoïsme. Elke deugd moet noodzakelijkerwijs een uitwerking hebben in onze eigen ziel en in de zielen om ons heen [...]. Solidariteit is een doel voor ons allemaal en in de orde van de genade zijn wij vereend door de bovennatuurlijke banden van de Gemeenschap der Heiligen.»6

Nadat de heilige Paulus de verschillende charismata heeft aangeduid, de bijzondere hulp die God verleent voor de dienst aan de anderen, wijst hij op de grote gemeenschappelijke gave aan allen, de liefde, waarmee wij elke dag zoveel goeds om ons heen kunnen zaaien: bemint elkaar hartelijk met broederlijke genegenheid. Acht anderen hoger dan uzelf. Laat uw ijver niet verflauwen, weest vurig van geest, dient de Heer. Laat de hoop u blij maken, houdt stand in de verdrukking, volhardt in het gebed. Draagt bij voor de noden van de heiligen, beoefent de gastvrijheid .

Wellicht denken we soms, dat we geen uitzonderlijke gaven bezitten om de anderen te helpen, dat het ons aan de middelen ontbreekt... Maar toch, de liefde, het delen in Christus' liefde voor zijn broeders, ligt binnen het bereik van allen die de Meester volgen. Elke dag geven en ontvangen wij veel. Ons leven is een voortdurende wisselwerking tussen het menselijke en het bovennatuurlijke. Hoe welgevallig is het aan de Heer als wij bij het zien van een gaatje in dat allerfijnste weefsel dat wij, de leden van de Kerk, vormen, het met liefde, met zorg proberen te herstellen! Hoe verheugt Hij zich als Hij ziet hoe wij de noden van de heiligen delen, tot de onze maken! Er bestaat geen zwakheid of deugd van de eenling. Goed en kwaad hebben een honderdvoudige uitwerking op de anderen. Wij zaaien een graankorrel in de aarde en er ontkiemt een aar, goed of kwaad al naar gelang het zaad dat we hebben uitgestrooid. Als wij met kracht naar Christus toe gaan, spoeden zich onze vrienden. Als wij versagen, houden zij wellicht halt. «Al het goede en heilige dat een individu onderneemt -zo leert de Romeinse Katechismus- komt allen ten goede, en de liefde doet het voor hen tot heil strekken, omdat deze deugd niet haar eigen voordeel zoekt.»7 Laten we altijd blijven zaaien; ons leven is waarlijk een groot zaaiveld waarin niemand verloren gaat. Ontelbaar zijn de kansen om het goede te doen, om mensen te verrijken, om het Mystieke Lichaam van Christus te vermeerderen. Laten we die gelegenheden niet voorbijgaan, laten we niet wachten op grote momenten die wellicht nooit zullen komen.

23.3 Bij de schepping heeft God ons, mensen, tot broeders van elkaar gemaakt, die elkaar nodig hebben in het gezin en in het maatschappelijke leven. Deze wederzijdse aanvulling houdt Hij ook in stand op het bovennatuurlijke plan. De allerheiligste Drieëenheid heeft de mensen willen redden via mensen en het geloof willen verbreiden door middel van mensen. Door het persoonlijk apostolaat van de christenen die zich in de wereld bevinden, in de meest onderscheiden situaties (in het gezin, in de winkel, in de bank, in het parlement...) «kan de uitstraling van het evangelie uitermate capillair worden en zovele plaatsen en milieus bereiken als er verbonden zijn aan het dagelijkse en concrete leven van de leken. Het betreft bovendien een voortdurende uitstraling, want zij is onafscheidelijk van de voortdurende samenhang van het persoonlijke leven met het geloof; zij presenteert zich ook als een bijzonder scherp snijdende vorm van apostolaat, want door het volledig delen van de levens- en werkomstandigheden, de moeilijkheden en de hoop van hun broeders, kunnen de lekengelovigen het hart bereiken van hun buren, vrienden of collega's en hun de volledige horizon openen, de volle betekenis van het menselijk bestaan: de gemeenschap met God en de mensen.»8 Ieder lidmaat werkt voor het beter functioneren van het hele lichaam, en het geloof van anderen aanwakkeren, of het tot nieuw leven te brengen als het in de as smeult, is de grootste weldaad die wij kunnen bewijzen. «Zo overkomt het me -schrijft de heilige Teresia- dat, als we in de heiligenlevens lezen dat zij zielen bekeerden, ik veel meer devotie, tederheid en begeerte krijg dan alle martelaren die lijden (want dat is de neiging die God me heeft gegeven) en het lijkt me toe, dat Hij het meest een ziel acht die wij door onze ijver en gebed voor Hem winnen door middel van zijn erbarming, dan alle diensten die we Hem kunnen verlenen.»9

Als wij door voorbeeld en woord anderen tot Christus brengen, zullen we niet onverschillig blijven voor hun lichamelijke noden: zoveel onwetendheid, zoveel ellende, zoveel eenzaamheid...! Het dagelijks omgaan met de Heer zal ons hart telkens meer vervullen van medelijden en edelmoedigheid om het vele of weinige dat we hebben te delen: talent, tijd, materiële goederen, vreugde... Als wij die kwalen niet kunnen verhelpen, zullen zij tenminste de warmte van onze vriendschap voelen, van onze ijver om hen te helpen. Laten we zieken niet alleen, net zo min als gehandicapten, hen die een last dragen die hun krachten te boven gaat... Wij moeten onze krachten verenigen met andere christenen en mensen van goede wil omwille van het gemeenschappelijk heil en daarbij partijdigheid vermijden die scheiding of botsingen veroorzaakt. Aldus zullen wij de eerste christenen navolgen die door hun liefde en vaak met hun schaarse materiële middelen om de ander te helpen, de heidense wereld verstomd deden staan omdat zij het gebod van Christus tot werkelijkheid maakten: Een nieuw gebod geef Ik u: gij moet elkaar liefhebben; zoals Ik u heb liefgehad, zo moet ook gij elkaar beminnen. Hieruit zullen allen kunnen opmaken dat gij mijn leerlingen zijt: als gij de liefde onder elkaar bewaart.10 Liefde is vindingrijk en, indien nodig, vult zij de schaarste aan tijd, aan financiële middelen, aan menselijke mogelijkheden aan.

-1. Eerste lezing (oneven jaren), Rom 12,5-16. -2. Johannes Paulus ii, Apost. exhort. Christifideles laici, 30 december 1988, 12. -3. Ibidem, 28. -4. H. Ambrosius, Tractaat over Kaïn en Abel, 1. -5. H. Gregorius de Grote, Homilieën over Ezechiël, 2,1,5. -6. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 76. -7. Romeinse Katechismus, I,10,23. -8. Johannes Paulus ii, o.c, 28. -9. H. Teresia van Avila, Stichtingen, 1,7. -10. Joh 13,34-35.