Vijfde week. Dinsdag

35. Christus aanschouwen. vroomheid

-De vijanden van de genade. De oplossing: Christus aanschouwen. -Tegenwoordigheid van God te midden van de wereld. 'Menselijke hulpmiddelen'.-Leven van vroomheid. Schietgebeden.

35.1 Wanneer Ik van de aarde zal zijn omhoog geheven, zal Ik allen tot Mij trekken, zegt onze Heer.1

De eerste lezing van de Mis van vandaag verhaalt ons een passage uit het boek Numeri2 dat beschrijft hoe het volk van Israël tegen God en tegen Mozes begon te morren, daar zij, ofschoon zij bevrijd waren en uit Egypte geleid, het reizen naar het beloofde land moe waren. Als straf zond de Heer giftige slangen op het volk af; deze beten de Israëlieten en velen van hen vonden de dood. Hun zonden belijdend keerde het volk zich dan naar Mozes, en Mozes bemiddelde bij God opdat Hij hen van de giftige slangen zou mogen bevrijden. De Heer zei tot hem: Maak zo'n giftige slang en zet die op een paal. Iedereen die gebeten is en er naar opziet, zal in leven blijven. Mozes maakte een bronzen slang en zette die op een paal. Ieder die door een slang was gebeten en zijn ogen op de bronzen slang richtte, bleef in leven.

Deze passage uit het Oude Testament is zowel een geschiedkundige vertelling als het voorbeeld en de afbeelding van wat later zou gebeuren bij de komst van de Zoon van God. In zijn vertrouwelijke gesprek met Nikodémus verwijst onze Heer rechtstreeks naar deze vertelling. En deze Mensenzoon moet omhoog worden geheven, zoals Mozes eens de slang omhoog hief in de woestijn, opdat eenieder die gelooft in Hem, eeuwig leven zal hebben.3 Christus op het Kruis is de redding van het menselijke geslacht, het geneesmiddel voor al onze ellende. Hij ging vrijwillig naar Golgotha, opdat eenieder die gelooft in Hem, eeuwig leven zal hebben, zodat Hij alle mensen tot zich zou kunnen trekken.

Het doet er niet toe in welk tijdperk zij Gods volk aanvallen als het naar het beloofde land van de hemel trekt; de slangen en het vergif zijn vrijwel dezelfde: zelfzucht, zinnelijkheid, leerstellige fouten en verwarring, luiheid, afgunst, laster, roddel... De genade die wij door het doopsel ontvangen, en die bedoeld is om tot volle ontwikkeling te komen, wordt door dezelfde vijanden bedreigd als altijd. In alle tijdperken kunnen wij de wonden van de eerste zonde en van onze persoonlijke zonden bespeuren.

Het geneesmiddel en het tegengif moeten wij, christenen, zoeken -zoals de Israëlieten die door de slangen in de woestijn waren gebeten dat met Gods bronzen slang deden- op de enige plaats waar het kan worden gevonden: in Jezus Christus en in zijn reddende leer. Wij moeten niet ophouden Hem te overwegen, op het Kruis omhoog geheven boven de aarde, als wij werkelijk het beloofde land verlangen te bereiken dat op het einde van deze korte reis naderbij komt. Dat is alles wat dit leven werkelijk is. En daar wij onze bestemming niet in ons eentje willen bereiken, zullen we ons inspannen om vele anderen naar Jezus, in Wie de redding is, te doen kijken. Kijk naar Jezus. Stel je zijn hoogst heilige Mensheid voor ogen, overweeg Hem in de geheimen van de rozenkrans, in de kruisweg, in de voorvallen die de evangeliën voor ons verhalen, of in het tabernakel. Slechts als wij een grote vroomheid hebben, zullen wij sterk genoeg zijn tegen de kwellingen van een wereld die zichzelf meer en meer van God schijnt te willen afscheiden, iedereen met zich meeslepend die niet op vaste en stevige grond staat.

Wij kunnen onze blik niet van God afkeren, want we zien elke dag de ravage die de vijand rondom ons aanricht. Op zichzelf is niemand onaantastbaar. Vultum tuum, Domine, requiram: Uw aanschijn, Heer, wil ik zoeken. Wend uw aangezicht niet van mij af.4 Wij moeten in kracht toenemen door ons liefdevol en onophoudelijk spreken met Jezus, door gebed, door het onderhouden van de tegenwoordigheid van God gedurende de gehele dag, en door bezoeken aan het heilig Sacrament. Wij moeten ook onthouden dat onze Heer, Jezus, niet alleen het geneesmiddel voor onze zwakte is: Hij is ook onze Liefde.

35.2 God wil dat de gewone christenen te midden van de samenleving verkeren, dat zij toegewijd zijn aan hun bezigheden, aan dat werk dat hen gewoonlijk van 's morgens tot 's avonds bezighoudt. Jezus verwacht dat wij -op dezelfde wijze als wij de mensen van wie wij houden of de dingen die wij voor ons van belang achten, niet vergeten tijdens ons werk- steeds over Hem nadenken en met Hem spreken, en niet alleen op uitdrukkelijk voor gebed gereserveerde tijdstippen. Daarom moet ieder van ons beseffen «dat het absoluut noodzakelijk is, dat we een geest van gebed hebben, altijd, in welke situatie dan ook, in de meest uiteenlopende omstandigheden, want God laat ons nooit in de steek. Het is niet christelijk de vriendschap van God alleen te zien als een uiterst redmiddel. Is het soms normaal, dat we mensen van wie we houden, negeren en minachten? Zeker niet. Onze woorden, verlangens, gedachten gaan voortdurend uit naar onze geliefden; het is net een blijvende aanwezigheid. Zo moet het ook zijn met God.»5

Dikwijls zullen wij, om Jezus voor de geest te houden in de loop van de dag, gebruik moeten maken van die 'menselijke hulpmiddelen': schietgebeden, oefeningen van liefde en eerherstel, geestelijke communies, 'blikken' op een beeld van Onze Lieve Vrouw6 en sommige menselijke middelen om ons eraan te herinneren dat er enige tijd verlopen is tijdens welke wij ons niet tot de Heer, Onze Lieve Vrouw, onze engelbewaarder hebben gekeerd... Dit zijn altijd eenvoudige, maar zeer doeltreffende dingen. Het overkomt ons allemaal dat als wij ons iets gedurende de dag willen herinneren, wij een middeltje vinden om zeker te zijn dat wij het niet vergeten. Als wij er hetzelfde belang aan hechten om onze Heer niet te vergeten, zullen wij onze dag vol stoppen met kleine geheugensteuntjes, ideetjes om Zijn tegenwoordigheid te ervaren.

Een vader of een moeder die van huis weg is, neemt een foto van het gezin mee om het in gedachten te houden tijdens de reis. Hoe komt het dat wij in onze portefeuille of handtas geen afbeelding van Onze Lieve Vrouw meedragen, zodat als wij naar haar kijken, wij kunnen zeggen: Moeder! Mijn Moeder! Waarom geen kruisbeeld bij de hand hebben dat ons zal helpen verzoening aan te bieden, het discreet te kussen, ernaar te kijken wanneer wij onze studie of ons werk meer dan gewoonlijk lastig vinden?

Die mogelijke geheugensteuntjes, hulpmiddelen om Gods tegenwoordigheid te verkrijgen, zijn ontelbaar, omdat liefde vindingrijk is; ze zullen anders zijn voor een dokter die op het punt staat een operatie te beginnen dan voor een moeder die, wellicht op hetzelfde moment van de dag, begonnen is het huis in orde te brengen. Eens in de hemel zal elk van ons zien hoe dit een grote steun was voor het doen van ons werk, onze toevlucht genomen te hebben tot onze engelbewaarder. Een buschauffeur zal zijn 'menselijke hulpmiddelen' hebben (bij voorbeeld, hij zal zeer goed weten wanneer hij het dichtst bij Jezus is omdat hij de muren van een kerk voorbijgaat) en de naaister, die de gehele dag op dezelfde plaats verblijft, zal de hare hebben. En dit allemaal gedaan met een nuchter en opgewekt gemoed, zonder onze activiteiten te storen: «Schietgebeden hinderen het werk evenmin als het kloppen van het hart de lichaamsbewegingen stoort.»7

Als wij volhouden, zullen wij beetje bij beetje het punt bereiken waar in de tegenwoordigheid van God verblijven onze normale en natuurlijke toestand is, ofschoon wij altijd een vastbesloten strijd zullen moeten voeren om die te behouden.

35.3 Onze Heer trok Zich vaak terug om te bidden, wellicht voor uren aan één stuk. Vroeg, nog diep in de nacht, stond Hij op, ging naar buiten en begaf zich naar een eenzame plaats, waar Hij bleef bidden.8 Op andere momenten wendde Hij zich tot zijn Vader God met een kort liefhebbend gebed, een schietgebed: Ik prijs U, Vader, Heer van hemel en aarde...9 Ik dank U, Vader, omdat Gij Mij verhoord hebt...10

Op een ander ogenblik laat de evangelist ons zien hoe Jezus bewogen is door de verzoeken van hen die Hem benaderen. Dit zijn gebeden die we ook kunnen gebruiken als schietgebeden: er is het gebed van de melaatse die zegt: Als Gij wilt, Heer, kunt Gij mij reinigen...11, het gebed van de blinde man uit Jericho, Jezus, Zoon van David, heb medelijden met mij!12 en het gebed van de goede moordenaar, Jezus, denk aan mij, wanneer Gij in Uw Koninkrijk gekomen zijt.13 Jezus is getroffen door deze gebeden, vol als zij zijn van geloof, en Hij laat de mensen niet wachten op een antwoord.

Soms kunnen wij die uitdrukkingen gebruiken als een manier om vergiffenis te vragen, precies zoals de tollenaar dat deed, hij die gerechtvaardigd naar huis terugging: God, wees mij, zondaar, genadig!14 Of ik kan -niettegenstaande mijn mislukkingen- met de heilige Petrus na zijn verloocheningen herhalen: Heer, Gij weet alles; Gij weet dat ik U liefheb.15 Andere bewoordingen zullen ons helpen om meer geloof te vragen: Ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp!16 Thomas zegt: Mijn Heer en mijn God17, als Jezus aan hem na de Verrijzenis verschijnt; het is een prachtige akte van geloof en overgave die ons wellicht werd geleerd na te zeggen, als wij voor het tabernakel een kniebuiging maken. Er zijn vele schietgebeden en korte gebeden die wij met heel ons hart en ziel kunnen zeggen, en die aan de bijzondere noden en omstandigheden beantwoorden die ons allen beroeren.

Vaak behoeven wij ze niet eens onder woorden te brengen. Een blik soms, een enkel woord, een gedachte die niet wordt uitgesproken, maar vol van liefde of verdriet is... een verzoek dat niet helemaal vorm aanneemt, maar dat onze Heer direct vat. In een ziel, nauw verenigd met God, komen schietgebeden en zulke akten van liefde natuurlijk op; haast spontaan, als een bovennatuurlijke ademhaling die de eenheid van de ziel met God voedt. Dit gebeurt te midden van de meest in beslag nemende bezigheden, omdat God van iedereen verwacht deze eenheid van leven en gebed met Hem te beleven.

De heilige Theresia herinnert zich de indruk die een bepaald schietgebed in haar leven maakte. «We waren diep verwonderd bij het lezen dat zowel straf als verheerlijking altijd zouden voortduren. Soms spraken we lang daarover. We vonden het fijn vaak te herhalen: voor altijd, altijd, altijd! God gebruikte dit voortdurend herhalen om mij reeds in mijn kinderjaren de weg van de waarheid in te prenten.»18

Er is altijd gelegenheid om een schietgebed te zeggen. Onze lezing van de Heilige Schrift, onze meditatie, zal vaak de bron zijn van schietgebeden waardoor wij aan onze liefde tot Jezus en zijn zeer Heilige Moeder uitdrukking kunnen geven.

Als wij ons gebed beëindigen, zeggen wij Hem, zoals de leerlingen van Emmaüs: Blijf bij ons, want het wordt al avond en de dag loopt ten einde.19 Blijf bij ons, Heer, want als Ge niet bij ons bent, valt rondom ons de nacht. Alles is duisternis als Ge er niet bent. En wij keren ons tot Onze Lieve Vrouw, aan wie wij ook weten hoe schietgebeden en akten van liefde te richten: Wees gegroet, Maria... Gezegend zijt gij onder de vrouwen.

-1. Communio van de Mis, Joh 12,32. -2. Eerste lezing, Num 21,4-9. -3. Joh 3,14-15 -4. Ps 27(26),8. -5. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 247. -6. Idem, vgl. De Weg, 272. -7. Idem, De Voor, 516. -8. Mc 1,35. -9. Mt 11,25. -10. Ibidem. -11. Mt 8,2-3. -12. Lc 18,38-39. -13. Lc 23,42-43. -14. Vgl. Lc 18,13. -15. Joh 21,17. -16. Mc 9,23. -17. Joh 20,28. -18. H. Theresia van Avila, Het boek van haar leven, I,4. -19. Lc 24,29.