Achtentwintigste zondag door het jaar (C)

57. Dankbaar zijn

-De genezing van de tien melaatsen. -De Heer wacht op onze dank voor zijn talloze gaven van elke dag. -Dankbaar zijn ten opzichte van allen.

57.1 De eerste lezing van de Mis vandaag vertelt ons over de genezing van melaatsheid van Naäman de Syriër door de profeet Elisa.1 De Heer gebruikte dit wonder om Naäman tot het ware geloof te brengen. Dit was een veel grotere gave dan de gezondheid van het lichaam. Zo gauw Naäman merkte dat hij genezen was, riep hij uit: Nu weet ik dat er alleen in Israël een God is, en nergens anders op aarde. Het evangelie van vandaag van de heilige Lucas legt een soortgelijke gebeurtenis vast.2 De Heer geneest een Samaritaan van zijn melaatsheid en beloont dan zijn dankbaarheid met de gave van het geloof. Evenals de Syriër was de Samaritaan een vreemdeling. Hij behoorde niet tot het volk van Israël.

Op zijn laatste tocht naar Jeruzalem trok Jezus door het grensgebied van Samaria en Galilea. Toen Hij daar een dorp binnenging ontmoette Hij tien melaatsen. Zij stonden op een afstand van Jezus en zijn volgelingen. De wet verbood melaatsen om in direct contact met anderen te komen.3 In deze groep melaatsen bevond zich een Samaritaan, ofschoon Joden en Samaritanen elkaar gewoonlijk meden.4 Afzondering en schande hadden traditionele vijanden samengebracht. Zij verhieven hun stemmen met een verzoek dat het hart van Jezus onmiddellijk moet hebben bewogen: Jezus, Meester, ontferm U over ons! Zij leverden zich over aan Gods barmhartigheid. Christus kreeg medelijden met hen. Hij zei dat ze zich moesten laten zien aan de plaatselijke priesters. De wet schreef voor dat zulke genezingen op deze wijze moesten worden geverifieerd.5 De melaatsen gehoorzaamden de Heer en gingen op weg, alsof zij al genezen waren. Zij werden bevrijd van hun kwaal door hun geloof en hun volgzaamheid.

De melaatsen leren ons bidden. Zij namen hun toevlucht tot goddelijk medelijden, dat de bron is van alle genade. Zij laten de weg tot genezing zien, een weg die voor ons allemaal openstaat, ongeacht de soort melaatsheid die wij in onze ziel meedragen. De les is, dat wij geloof moeten hebben en volgzaam moeten zijn aan degenen die namens de Heer spreken. Wij zullen de stem van de Heer vooral horen door middel van geestelijke leiding.

57.2 En onderweg werden zij gereinigd. Wij kunnen ons makkelijk hun verbazing en vreugde voorstellen. Te midden van al die opwinding waren zij Jezus helemaal vergeten. Slechts een van de groep, de Samaritaan, keerde terug naar waar Hij was met zijn leerlingen. Hij ging waarschijnlijk hardlopend terug. De evangelist zegt dat hij God verheerlijkte met luider stem. Vol dankbaarheid wierp hij zich voor Jezus' voeten neer om Hem voor zijn genezing te danken. Wat een mooie en diepmenselijke reactie! «Wat zijn betere woorden om in ons hart te dragen, met onze mond uit te spreken, met een pen neer te schrijven, dan de woorden: 'God zij dank'? Er is geen enkele zin die zo moeiteloos gezegd kan worden, die met groter vreugde gehoord kan worden, gevoeld met meer bewogenheid en uitgesproken met groter uitwerking.»6 Dankbaarheid is een schitterende deugd.

Natuurlijk was de Heer verheugd over de dankbaarheid van deze Samaritaan. Tegelijkertijd was Hij teleurgesteld over de afwezigheid van de overige negen. Zijn niet alle tien gereinigd? Waar zijn dan de negen anderen? Jezus toont ons zijn verwondering bij het verloop van de gebeurtenissen. Is er niemand teruggekeerd om aan God eer te brengen dan alleen deze vreemdeling? Hoe dikwijls heeft Jezus zich dit over ons afgevraagd? Laten wij vandaag in ons gebed proberen al de keren waarin wij nalatig en ondankbaar zijn geweest, goed te maken. Ons leven is zeker vol van goddelijke genezing geweest, van goddelijke uitnodigingen en ontmoetingen. De heilige Johannes Chrysostomus schreef, dat Gods gaven de zandkorrels op het strand ruimschoots overtreffen.7

Het is menselijk, dat wij duidelijker voelen wat wij nodig hebben dan wat wij ontvangen hebben. Dit kan misschien gedeeltelijk verklaren waarom wij duidelijk niet waarderen wat wij hebben en waarom onze dankbaarheid onvoldoende kan zijn. Misschien denken wij op een of andere wijze recht te hebben op een aangenaam bestaan. Wij zijn geneigd de boodschap te vergeten die de heilige Augustinus uit het evangelieverhaal van vandaag haalde:«Wij zijn niets, tenzij de zonde die we bezitten, want wat heb je dat je niet gekregen hebt? (1 Kor 4,7).8 Ons leven behoort een onophoudelijke daad van dankzegging te zijn. Wij moeten ons dikwijls de vele natuurlijke en bovennatuurlijke gaven voor de geest halen die God ons heeft geschonken. Wij mogen onze vreugde niet verliezen wanneer wij in nood zijn. Deze ervaring van armoede, als alles moeilijk gaat, kan een voorbereiding zijn op het ontvangen van een groot goed. De psalmist herinnert ons eraan: Gedenkt de wonderen die Hij deed.9 Laten wij niet vergeten, dat de Samaritaan Jezus Christus leerde kennen door zijn afschuwelijke ziekte. Door zijn dankbaarheid won de Samaritaan de vriendschap van Christus en de kostbare gave van het geloof. Sta op en ga heen, uw geloof heeft u gered. De overige negen die genezen waren, onthielden zichzelf het beste deel van de grootmoedigheid van de Heer. De heilige Bernardus leert, dat «aan hem die dankbaar is voor de ontvangen gaven nog veel meer beloofd zal worden. Aan wie getrouw is in kleine zaken, zullen terecht grote zaken worden toevertrouwd. Omgekeerd, wie ondankbaar is geweest voor gunsten, wordt nieuwe gunsten onwaardig.»10

Laten wij de Heer voor alles danken. Wij mogen vol blijdschap leven in de wetenschap, dat God ons heeft overstelpt met geschenken. «Ben je nooit getuige geweest van de dankbaarheid van kinderen? -Volg ze na en zeg in voor- en tegenspoed tot Jezus: Hoe goed bent U! Hoe goed!...»11 Danken wij Jezus voor de kans die wij krijgen dat wij van zonden gereinigd worden in de biecht? Zijn wij dankbaar voor de geweldige gave Jezus Christus bij ons te hebben, aanwezig in het tabernakel?

57.3 De tussenzang van vandaag roept uit: Zingt voor de Heer een nieuw gezang omdat Hij wonderen deed.12 Als wij vanuit het geloof leven, zullen wij genoeg redenen tot dankbaarheid vinden. «Er is niemand die niet met wat nadenken kan ontdekken, dat er nogal wat redenen zijn om God dankbaar te zijn... Wanneer wij ertoe gekomen zijn om alles wat Hij ons gegeven heeft, op waarde te schatten, hebben wij een overvloed aan redenen om Hem voortdurend te danken.»13

Veel gaven van God komen via de mensen met wie wij contact hebben in het dagelijkse leven. In zulke gevallen moet onze dank tot de Heer via dezelfde mensen gaan. Wij kunnen ons best doen hun leven minder moeilijk te maken. Wanneer wij hen op deze wijze danken, zullen wij God zelf danken, want Hij is in alle mensen aanwezig. Wij kunnen erop vertrouwen, dat God onze pogingen ruimschoots zal vergoeden. «Wij geloven niet, dat onze omgang met mensen beperkt is tot alleen maar goederen en diensten. In feite is het zo, dat andere mensen ons kennen en inderdaad ook iets meer geven dan materieel profijt. Leraren hebben ons les gegeven, anderen hebben ons ons vak geleerd. Een arts geneest de ziekte van een kind of redt het van de dood. En al die anderen die ons uitgedeeld hebben van de schatten van hun verstand, hun kennis, hun kunde, hun goedheid. Dat kan niet betaald worden met bankbiljetten, want zij hebben hun ziel gegeven. Ook de steenkool die ons warmte verschaft, vertegenwoordigt de moeizame arbeid van de mijnwerker; het brood dat wij eten, de vermoeidheid van de boer. Zij hebben ons een stukje van hun leven gegeven. Wij leven van het leven van onze broeders en zusters. Dat kan niet in geld worden uitgedrukt. Zij hebben allemaal hun hele hart gelegd in het vervullen van hun maatschappelijke verplichtingen: zij hebben er recht op, dat ons hart dat erkent.»14 Wij moeten met name dankbaar zijn jegens degenen die ons helpen bij het ontdekken van de weg die naar God leidt.

God is blij met de dankbaarheid die wij de mensen betonen die ons op zoveel manieren in ons dagelijks leven helpen. Soms is het gewoon een glimlach of een vriendelijk dankjewel om waardering uit te drukken... Het is mogelijk, dat die negen melaatsen die genezen waren, Jezus in hun hart dankten, maar het feit blijft, dat zij niet teruggingen zoals de Samaritaan en wij zijn ons ervan bewust, dat hier iets ontbreekt. Jezus zou het gewaardeerd hebben, als zij het wel gedaan hadden. Misschien waren zij van plan terug te keren ... Misschien hadden zij de bedoeling het te doen en daarmee moest de Heer het doen.

Er gaat geen dag voorbij, zonder dat wij een of andere speciale en buitengewone genade van God ontvangen. Laten wij ons vast voornemen iedere avond ons gewetensonderzoek te beëindigen met het gebed: Dank U, Heer, voor alles. Wij kunnen geen dag voorbij laten gaan zonder te bidden om zegeningen over onze naasten, die op allerlei manieren onze weldoeners zijn. Gebed is eigenlijk een heel effectieve vorm van dank: Ik dank U, mijn Heer, voor de goede voornemens, genegenheid en inspiratie die U mij hebt gegeven...

-1. 2 K 5,14-17. -2. Lc 17,11-19. -3. Vgl. Lv 13,45. -4. 2 K 17,24 e.v.; Joh 4,9. -5. Vgl. Lv 14,2. -6. H. Augustinus, Brief 72. -7. Vgl. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 25,4. -8. H. Augustinus, Preek 176, 6. -9. Ps 105,5. -10. H. Bernardus, Commentaar op de Psalm 50, 4,1. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 894. -12. Tussenzang, Ps 98,1-4. -13. H. Bernardus, Preek voor de zesde zondag na Pinksteren, 25,4. -14. G. Chevrot, Mais moi je vous dis...