Eerste week. Dinsdag

3. De Messias, «vredevorst»

-Vrede, een geschenk van God. Vrede gaat verloren door de zonde, door hoogmoed en onoprechtheid. -Blijdschap en gelijkmoedigheid verschaffen aan mensen die daarvan verstoken zijn. -Het goddelijk kindschap, grondslag van onze vrede en onze blijdschap.

3.1 Vrede is een van de grote waarden waar in het Oude Testament om gesmeekt wordt. Deze gave wordt het volk van Israël beloofd als beloning voor zijn trouw1 en wordt gezien als een werk van God2 waaruit ontelbare weldaden voortspruiten. Maar de echte vrede kwam pas in de wereld met de komst van de Messias. Daarom verkondigen de engelen al zingend: Eer aan God in den hoge en vrede op aarde aan de mensen van goede wil.3 De advent en de kersttijd zijn bij uitstek geschikt de vrede in onze harten te doen toenemen. Het zijn ook tijden om vrede te vragen voor deze wereld vol strijd en onenigheid.

Ziet, de Heer komt met sterkte. Om zijn volk met vrede te bezoeken en het het eeuwig leven te geven. 4 Jesaja herinnert in de eerste lezing van de Mis van vandaag eraan dat in het messiaanse tijdperk de wolf zal samenwonen met het lam, de panter zich neervlijt naast het bokje, de leeuw weidt samen met het kalf.5 Met de komst van de Messias worden de vrede en de harmonie van het begin der schepping hersteld en wordt er een nieuwe orde gevestigd. De Heer is de Vredevorst6> en op hetzelfde moment waarop Hij geboren wordt, brengt Hij ons een boodschap van vrede en blijdschap, van de enige echte vrede en de enige zekere vrede, welke Hij later overal zal uitzaaien: Vrede zij u; Ik ben het, vreest niet. 7 De aanwezigheid van Christus in ons leven is, onder alle omstandigheden, de bron van een kalme en onverwoestbare vrede. Ik ben het, vreest niet, zegt Hij ons.

Het onderricht van de Heer is de blijde boodschap van vrede.8 Dat is ook de schat die Hij als erfenis naliet aan zijn leerlingen van alle tijden: Vrede laat Ik u na; mijn vrede geef Ik u. Niet zoals de wereld die geeft, geef Ik hem u.9 «De vrede op aarde ontspruit uit de naastenliefde. Zij is het beeld en het gevolg van de vrede van Christus die voortkomt uit God de Vader. De mensgeworden Zoon, de Vredevorst, heeft alle mensen door zijn kruis met God verzoend, [...] in zijn eigen vlees de haat vernietigd en, door zijn verrijzenis verheerlijkt, de Geest van liefde in de harten van de mensen uitgestort.»10 De vrede van de Heer overtreft volledig de vrede van de wereld die een oppervlakkige schijnvrede is en vaak gebaseerd is op egoïsme of gepaard gaat met onrecht.

Christus is onze vrede11 en onze blijdschap. De zonde daarentegen zaait niets dan eenzaamheid, onrust en verdriet in de ziel. De voor het apostolaat en voor de samenleving zo noodzakelijke vrede van de christen is het gevolg van inwendige orde, van kennis der eigen gebreken en deugden, respect voor de naaste en een volledig vertrouwen op de Heer die, zoals we weten, ons nooit in de steek laat. Het is het gevolg van nederigheid, van ons goddelijk kindschap en van onze strijd tegen de eigen hartstochten die altijd gericht zijn op wanorde en innerlijke verdeeldheid.

De vrede raakt verloren door de zonde, door hoogmoed en door gebrek aan oprechtheid tegenover zichzelf en tegenover God. Vrede kan ook verloren gaan door ongeduld; als we in moeilijke tijden van tegenspoed niet de voorzienige hand van God kunnen zien. Het eerlijk opbiechten van onze zonden is een van de machtige middelen om de vrede te herstellen die door de zonde of door een te weinig beantwoorden aan zijn genade verloren is gegaan. «Vrede met God, het gevolg van de rechtvaardiging en het verwijderen van de zonde; vrede met de naaste, vrucht van de door de Heilige Geest uitgestorte liefde; en vrede met onszelf, de vrede van het geweten die voortkomt uit de overwinning op de hartstochten en op het kwaad.»12 Het herstel van de innerlijke vrede, mochten we die ooit verloren hebben, is een van de beste blijken van liefde voor de medemens en onze eerste taak om ons hart op de komst van het Kind Jezus voor te bereiden.

3.2 In de zaligspreking waarin Hij de gave van de vrede verkondigt «is het voor de Heer niet genoeg elke discussie en onderlinge vijandigheid uit te sluiten. Hij vraagt meer van ons: dat we vrede trachten te brengen aan mensen die onderling vijandig zijn.»13 De christen is een mens die open staat voor vrede. Als het goed is, heeft zijn aanwezigheid een uitstraling van rust en blijdschap, maar we hebben het dan wel over de echte vrede, niet over surrogaten daarvoor. Wij zijn oprecht gelukkig als we vrede weten te brengen aan bedroefden, als we dienen als instrument om de eenheid te bevorderen binnen onze gezinnen, binnen de kring van mensen op onze werkplek en onder alle mensen die wij in de loop van de dag ontmoeten. Om deze zeer belangrijke opdracht tot een goed einde te brengen is het van belang nederig en verzoenend te zijn, want hoogmoed brengt enkel ruzie teweeg.14 De mens die de vrede in zijn hart bewaart, zal haar welhaast onbewust overbrengen en anderen zullen op hem gaan vertrouwen om steun en gemoedsrust te vinden. Dat is een grote hulp in het apostolaat. Wij als christenen moeten de innerlijke vrede van ons hart verbreiden onder de mensen met wie we verkeren. Wie daarentegen bitter, onrustig en pessimistisch is en de vrede verre houdt van zijn hart, vernietigt alles wat hij op zijn weg vindt.

Bijzonder gezegend door de Heer zijn zij die bidden om vrede onder de volkeren en er met een juiste intentie aan werken. Hij zegent hen die bidden en offers brengen om de mens met God te verzoenen. Dat is de eerste opdracht in alle apostolische activiteiten. Het apostolaat van de biecht dat ons ertoe brengt onze vrienden te bewegen te gaan biechten, zal in de hemel extra beloond worden, want dat sacrament is in de wereld echt de grootste bron van vrede en vreugde. «Biechtstoelen over de gehele wereld, waarin de mensen hun eigen zonden kunnen belijden, spreken niet over de strengheid van God, maar over zijn barmhartige goedheid. Velen die de biechtstoel binnengaan, vaak na jaren en met de last van zware zonden, zullen bij het verlaten ervan de verlangde verlichting ervaren; zij zullen de blijdschap en de gelijkmoedigheid ervaren die buiten de biecht niet in gelijke mate verkregen kunnen worden.»15 

Wie de vrede van de Heer behoudt en in zijn omgeving verbreidt zal kind van God genoemd worden.16 De heilige Johannes Chrysostomus legt uit waarom: «Werkelijk, dat was het werk van de Eengeborene: bijeenbrengen wie van elkaar verwijderd waren en strijdenden met elkaar verzoenen.»17 Zouden we in deze adventstijd niet in ons eigen gezin, op de werkplek, onder vrienden, een grotere eenheid met God in de mensen kunnen doen groeien? Zouden we niet kunnen zorgen voor een harmonieuzer en blijere samenleving?

3.3 «Als de mens zijn eeuwige bestemming uit het oog verliest en de horizon van zijn leven beperkt blijft tot het aardse bestaan, zal hij tevreden zijn met een schijnvrede, met een louter uitwendige rust. Die rust is een voorwaarde voor het veiligstellen van een met een minimum aan inspanning bereikt maximaal materieel welzijn. Op die wijze bewerkstelligt hij een onvolmaakte en instabiele vrede. Deze vrede is immers niet geworteld in de waardigheid van de menselijke persoon die gemaakt is naar Gods beeld en gelijkenis en die geroepen is tot het kindschap van God. Jullie zullen je nooit tevreden stellen met een dergelijke surrogaatvrede. Het zou een ernstige vergissing zijn. De vrucht ervan zou de bitterste desillusie zijn. Dit kondigde Jezus Christus al vlak voor zijn Hemelvaart aan, toen Hij tot zijn leerlingen zei: Vrede laat Ik u na, mijn vrede geef Ik u. Niet zoals de wereld die geeft, geef Ik haar u (Joh 14,27).

»Er bestaan dus twee soorten vrede: de vrede die de mens zichzelf bewerkstelligt en de vrede die een geschenk is van God; [...] de vrede die met de wapens wordt afgedwongen en de vrede die aan het hart ontspruit. De eerste is kwetsbaar en onzeker. Men zou haar een loutere schijn van vrede kunnen noemen omdat ze berust op vrees en wantrouwen. De tweede daarentegen is een sterke en duurzame vrede, omdat deze berust op gerechtigheid en liefde en dus doordringt tot in het hart. Het is een geschenk dat God geeft aan hen die zijn wet liefhebben (Vgl. Ps 119,165).»18 Als wij mannen en vrouwen zijn die de echte vrede in ons hart bewaren, zullen wij beter in staat zijn te leven als kinderen van God en meer in broederschap met elkaar te leven. Naarmate wij ons meer kinderen van God voelen, zullen wij mensen zijn met een onwankelbare vrede. Het goddelijk kindschap is de basis van de vrede en de vreugde van de christen. Daarin vinden we de geborgenheid die we nodig hebben, een vaderlijke warmte en het vertrouwen in de toekomst. Wij leven in het vertrouwen, dat er achter alle wisselvalligheden van het leven altijd iets goeds steekt: God bevordert in alles het heil van die Hem liefhebben19, zei de heilige Paulus tot de eerste christenen van Rome.

De wetenschap dat we kinderen van God zijn, zal ons helpen sterk te staan tegenover moeilijkheden. «Weest niet bang, vreest geen enkel kwaad, ook als de omstandigheden waarin u werkt afschuwelijk zijn [...]. Gods hand is ook machtig en als het nodig was, zou Hij er wonderen mee voortbrengen.»20 Wij zijn goed beschermd.

Laten we dan, in deze adventsdagen, trachten vrede en blijdschap te doen groeien door hindernissen te overwinnen. Laten we leren de Heer in alle dingen te ontmoeten; ook op moeilijke momenten. «Zoekt het aangezicht van Hem die altijd, met werkelijke lichamelijke aanwezigheid, in zijn Kerk verblijft. Doe op zijn minst wat de leerlingen deden. Zij hadden maar een klein geloof, zij beschikten noch over een groot vertrouwen noch over vrede, maar zij verwijderden zich tenminste niet van Jezus [...]. Verweer u niet tegen Hem, als u in moeilijkheden verkeert. Ga elke dag naar Hem toe. Vraag Hem ernstig en volhardend de gunsten die Hij alleen kan verlenen [...]. Dan zal Hij zich, ook als in u veel zwakte is die daar niet behoort te zijn, verwaardigen de winden en de zee tot rust te brengen en zeggen: Vrede, wees kalm. En er zal een grote vrede over u komen.»21

De heilige Maria, Koningin van de Vrede, zal ons helpen de vrede te bewaren in onze harten en haar te herstellen als wij de vrede verloren zouden hebben. Zij zal ons helpen de vrede over te dragen aan de mensen om ons heen. Nu het al bijna het feest van de Onbevlekte Ontvangenis is, is het goed te trachten de hele dag onze toevlucht tot Maria te nemen door haar meer aanwezig te doen zijn in ons werk en haar een of ander blijk van onze genegenheid aan te bieden.

-1. Lev 26,6. -2. Jes 26,12. -3. Lc 2,14. -4. Antifoon uit het getijdengebed van vandaag. -5. Vgl. Jes 11,1-9. -6. Jes 9,6. -7. Lc 24,36. -8. Hnd 10,36. -9. Joh 14,27. -10. Vaticanum ii, Past. const. Gaudium et spes, 78. -11. Ef 2,14. -12. Johannes Paulus ii, Toespraak, 24 maart 1986. -13. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 15,4. -14. Spr 13,10. -15. Johannes Paulus ii, Homilie, 16 maart 1980. -16. Vgl. Mt 5,9. -17. H. Johannes Chrysostomus, o.c., 15,4. -18. Johannes Paulus ii, Toespraak, 24 maart 1986. -19. Rom 8,28. -20. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 105. -21. Kard. J. H. Newman, Preek op de vierde zondag na Driekoningen, 1848.