Derde zondag van de advent

15. DE BLIJDSCHAP VAN DE ADVENT

-Advent: een tijd van blijdschap en verwachting. Blijdschap is het dicht bij Jezus zijn; verdriet is Hem kwijtraken. -De blijdschap van de katholiek. De grondslag ervan. -De anderen blijdschap brengen. Blijdschap is onmisbaar in alle apostolische activiteiten.

15.1 De misliturgie van deze zondag brengt ons de herhaalde aanbeveling van de apostel Paulus aan de eerste christenen van Filippi: Verheugt u in de Heer te allen tijde. Nog eens, verheugt u.1 En meteen geeft de Apostel de reden daarvoor: De Heer is nabij.

Dat is de vreugde van de advent en van elke dag: Jezus is heel dicht bij ons. Steeds dichterbij. En de heilige Paulus reikt ons de sleutel aan om de oorsprong van onze droefheid te begrijpen: onze verwijdering van God, door onze zonden of door onze lauwheid.

De Heer vervult ons altijd met blijdschap en nooit met verdriet. «Zijn geheimen zijn allemaal blijde geheimen; de droevige geheimen hebben wijzelf veroorzaakt.»2 Verheug u, Begenadigde, de Heer is met u3, zegt de engel tot Maria. De nabijheid van de Heer is de oorzaak van de blijdschap van Maria. En toen Johannes de Doper nog niet geboren was, zou hij zijn vreugde om de nabijheid van de Messias al tonen in de schoot van Elisabeth.4 En de engel zou de herders aankondigen: Vreest niet, want zie, ik verkondig u een vreugdevolle boodschap die bestemd is voor het hele volk. Heden is u een Redder geboren...5 Blijdschap is bij Jezus te horen, droefheid is Hem te verliezen.

Het volk volgt Jezus en de kinderen gaan naar Hem toe. Tussen haakjes: kinderen gaan nooit naar verdrietige mensen toe. En heel de menigte verheugde zich over al de heerlijke daden die Hij verrichtte.6 

Na de duistere dagen die volgen op het lijden en sterven verschijnt de verrezen Christus bij verscheidene gelegenheden aan zijn leerlingen. En de evangelist zal een en andermaal aanduiden dat de leerlingen vervuld van vreugde waren toen zij de Heer zagen.7 Zij zouden die ontmoetingen, waarbij hun zielen een onbeschrijflijke vreugde ervoeren, nooit vergeten.

Verheugt u, zegt de heilige Paulus ons vandaag. En wij hebben er genoeg gronden voor. Sterker nog, wij beschikken over het enige motief: de Heer is nabij. Wij kunnen naar Hem toegaan, als we maar willen. Over een paar dagen zal het Kerstmis zijn, ons feest, het feest van de christenheid en ook van de mensheid die zonder het te weten op zoek is naar Christus. Wij naderen Kerstmis en God verwacht dat wij blij zullen zijn, als de herders, als de drie Koningen, als Maria en Jozef.

Wij zullen verblijd kunnen zijn, als de Heer werkelijk in ons leven aanwezig is, als wij Hem niet verloren hebben, als onze blik niet vertroebeld is door lauwheid of gebrek aan edelmoedigheid. Wie het geluk zoekt langs een andere weg dan die naar Jezus voert, zal uiteindelijk alleen ongeluk en verdriet aantreffen. De ervaring van allen die op een of andere wijze hun hoofd de andere kant op wendden -en dus niet naar God toe- is steeds dezelfde geweest: zij hebben ondervonden dat er buiten God geen echte blijdschap is. En dat kan ook niet. Christus ontmoeten, en Hem willen ontmoeten, veronderstelt een diepe, altijd nieuwe blijdschap.

15.2 Juicht hemelen! Aarde, jubel! Breekt uit in gejuich, gij bergen! De Heer zal immers komen.8 De gerechtigheid breekt door in zijn dagen, de vrede komt tot vervulling.9 De katholiek moet in zijn hele wezen blij zijn. Onze blijdschap is trouwens niet zo maar een blijdschap, het is de blijdschap van Christus die gerechtigheid en vrede meevoert. Hij alleen kan die blijdschap verschaffen en doen behouden, doordat de wereld het geheim ervan niet kent.

De blijdschap van de wereld wordt gegeven door wat ons aan onszelf onttrekt; die blijdschap ontstaat, als het de mens lukt aan zichzelf te ontsnappen, wanneer hij naar buiten kijkt, wanneer hij het voor elkaar krijgt zijn blik af te wenden van zijn binnenwereld, waar hij alleen maar eenzaamheid ziet, omdat het kijken in de leegte is. De gelovige voert de vreugde in zichzelf mee, doordat hij God in zijn ziel vol dankbaarheid ontmoet. Dat is de blijvende bron van zijn blijdschap.

Het is niet moeilijk zich in deze advent de heilige Maria voor te stellen die straalt van blijdschap om de Zoon van God in haar schoot. De blijdschap van de wereld is pover en vluchtig. De vreugde van de christen gaat diep en is in staat te overleven te midden van moeilijkheden. Zij is bestand tegen verdriet, ziekte, mislukkingen en tegenkantingen. Ik zal u een blijdschap geven die niemand u zal kunnen ontnemen10, heeft de Heer beloofd. Niets en niemand zal ons deze vreugdevolle vrede kunnen afnemen, als wij ons maar niet verwijderen van de bron ervan.

De zekerheid hebben dat God onze Vader is en het beste met ons voorheeft, zal ons een blij en sereen vertrouwen verschaffen, ook tegenover de hardheid, in sommige gevallen, van het onverhoopte: in die ogenblikken die een mens zonder geloof zou beschouwen als fatale en zinloze slagen, ontdekt de katholiek de Heer en, met Hem, een veel groter goed. «Hoeveel hindernissen verdwijnen er niet, als we in ons binnenste God tot zeer nabij naderen: deze God van ons die ons nooit verlaat! Deze liefde van Christus voor de zijnen, voor zieken en invaliden, treedt met onderscheiden schakeringen telkens nieuw naar voren en Hij vraagt: wat gebeurt er, wat overkomt je? Met mij gebeurt... En plotseling is er licht of, minstens, aanvaarding en vrede.»11 «Wat overkomt je?», vraagt Hij ons. En zien wij naar Hem op, dan zal ons nooit iets ergs gebeuren. Bij Hem zullen we de vrede en de blijdschap herkrijgen.

Wij zullen moeilijkheden ondervinden, zoals alle mensen die ondervonden hebben; maar deze tegenslagen -groot of klein- zullen ons onze blijdschap niet ontnemen. Moeilijkheden zijn iets normaals waar we rekening mee moeten houden. Onze blijdschap kan geen perioden verwachten zonder tegenvallers, zonder verleidingen en zonder verdriet. Sterker nog, de hindernissen waar we in ons leven op stuiten, bieden ons de mogelijkheid in deugd te groeien.

De grondslag van onze blijdschap moet stevig zijn. Blijdschap kan niet enkel en alleen op voorbijgaande zaken gebaseerd zijn, zoals plezierige berichten, goede gezondheid, rust, goed in de slappe was zitten om het gezin voort te helpen, overvloed aan stoffelijke hulpmiddelen... allemaal goede zaken, in zoverre ze betrokken zijn op God, maar op zich onvoldoende om ons echte blijdschap te verschaffen.

De Heer vraagt ons altijd blij te zijn. Laat ieder goed toezien waar hij op bouwt, want niemand kan een ander fundament leggen dan wat er reeds ligt, namelijk Jezus Christus.12 Alleen Hij is in staat ons in ons leven helemaal te schragen. Er is geen verdriet dat Hij niet kan stelpen. Wees niet bang, maar heb geloof 13, zegt Hij ons. Hij houdt rekening met alle omstandigheden die wij in ons leven zullen tegenkomen. Hij houdt ook rekening met de gevolgen van onze domheid en ons gebrek aan heiligheid. Maar Hij heeft voor elke omstandigheid een geneesmiddel.

In veel gevallen zal het, zoals in deze ogenblikken van gebed, nodig zijn dat we ons tot Hem richten in een intieme en diepgaande tweespraak voor het tabernakel. Het zal nodig zijn onze ziel bloot te leggen in de biecht, in de privé geestelijke leiding. Daar zullen we stuiten op de bron van de blijdschap. Onze dankbaarheid zal blijken uit een groter geloof, in een toegenomen hoop die alle droefheid verdrijft en in zorg om de anderen.

Nog een heel korte tijd en Hij die komen moet, zal komen, zonder uitstel14, en met Hem komen vrede en blijdschap. Met Jezus vinden we de betekenis van ons leven.

15.3 Een bedroefde ziel valt aan veel bekoringen ten prooi. Hoeveel zonden worden er niet begaan in het duister van de droefenis! Wanneer de ziel verblijd is, straalt zij blijdschap uit en bezielt de anderen. Droefheid verduistert de omgeving en richt zo schade aan. Droefheid komt voort uit zelfzucht, uit het aan zichzelf denken met voorbijgaan aan de anderen, uit slordigheid met betrekking tot het werk, uit gebrek aan versterving, uit de zucht naar bevestiging, uit de onzorgvuldigheid in de omgang met God.

Zichzelf vergeten, niet buitensporig met de eigen zaken bezig zijn, dat zijn de onontkoombare voorwaarden om Christus, het voorwerp van onze blijdschap, te kunnen leren kennen en Hem te kunnen dienen. Wie buitensporig met zichzelf bezig is, zal moeilijk de vreugde vinden van het openstaan voor God en de anderen. En om God te bereiken en in deugd te groeien zullen we blij moeten zijn. Bovendien zullen we onze omgeving veel goed doen als we blij onze plichten vervullen, want deze vreugde komt van God. De heilige Paulus geeft de eerste christenen deze raad: Draagt elkanders lasten; op die manier zult ge de wet van Christus vervullen.15 Heel vaak zijn deze kleine vreugden voldoende om het leven voor de anderen aangenamer te maken. Ook al brengen ze weinig verlichting, ze laten zien, dat wij rekening houden met de anderen en hen waarderen. Het gaat om een glimlach, een hartelijk woord, een complimentje, geen drama's maken van onbelangrijke zaken die we moeten laten passeren en vergeten. Zo dragen we bij aan het vergemakkelijken van het leven voor de mensen om ons heen. Dat is een van de grootste opdrachten van de gelovige: blijdschap brengen in een wereld die droef is omdat ze van Christus verwijderd is.

In veel gevallen wijst een beek de weg naar de bron. Deze blijken van blijdschap zullen degenen met wie wij gewoonlijk omgaan, leiden naar de bron van alle echte blijdschap, naar de Heer, Jezus Christus.

Laten we de voorbereidingen voor het Geboortefeest van de Heer treffen samen met Maria. Laten we er ook aan denken het in onze omgeving voor te bereiden door een sfeer van christelijke vrede te doen groeien door de mensen om ons heen kleine tekenen van blijdschap en blijken van genegenheid te schenken. De mensen hebben bewijzen nodig dat Christus geboren gaat worden in Bethlehem en weinig bewijzen zijn zo overtuigend als de gewoonte van blijdschap van de katholiek, zelfs als die gepaard gaat met verdriet en tegenslagen. De heilige Maagd ondervond die in overvloed toen zij aankwam in Bethlehem, moe van de lange reis vindt zij geen plaats die waardig genoeg is voor de geboorte van haar Zoon. Deze problemen doen haar niet de blijdschap om God vergeten die caro factum est, et habitavit in nobis, vlees is geworden en onder ons heeft gewoond.

-1. Fil 4,4. -2. P.A. Reggio, Vergeet de vreugde niet. -3. Lc 1,28. -4. Lc 1,41. -5. Lc 2,10-11. -6. Lc 13,17. -7. Joh 20,20. -8. Vgl. Jes 49,13. -9. Ps 72(71),7. -10. Vgl. Joh 16,22. -11. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 249. -12. 1 Kor 3,10-11. -13. Lc 8,50. -14. Heb 10,37. -15. Gal 6,2.