Zevende week. Woensdag
Noveen voor Pinksteren

46. DE GAVE VAN STERKTE

-De Heilige Geest geeft de ziel de noodzakelijke kracht om moeilijkheden te overwinnen en de deugd te beoefenen. -God verwacht van ons dat wij heldhaftig zijn in het kleine, in het volbrengen van onze dagelijkse plichten. -Sterkte in ons dagelijks leven. Middelen om deze gave werkzamer te doen zijn.

46.1 De geschiedenis van het volk Israël is een voortdurende manifestatie van Gods bescherming. De opdracht aan degenen die het uitverkoren volk moesten leiden en beschermen op weg naar het Beloofde Land, ging ten enen male hun krachten en mogelijkheden te boven. Toen Mozes tegenover God zijn onvermogen uitsprak om voor de Farao te verschijnen met het verzoek de Israëlieten weg te laten gaan uit Egypte, zei God tegen hem: Ik zal u bijstaan.1 Dezelfde goddelijke bijstand wordt verleend aan de profeten en aan iedereen die bijzondere opdrachten heeft. Uit al hun dankliederen blijkt duidelijk dat alleen door de kracht die van boven ontvangen werd, zij de mogelijkheid kregen om hun opdracht uit te voeren. Ook de Psalmen houden niet op om Gods beschermende kracht te bejubelen: Jahwe is de Rots van Israël, zijn sterkte en zijn bescherming.

Onze Heer belooft de apostelen, de steunpilaren van de Kerk, dat zij met kracht uit den hoge zullen zijn toegerust.2 De Trooster zelf helpt de Kerk en ieder van haar leden tot het einde der tijden. De bovennatuurlijke deugd van sterkte, Gods directe hulp, is voor de christen een noodzakelijke hulp om hindernissen die van binnenuit opkomen, te bevechten en te overwinnen, om God elke dag meer lief te hebben en zijn plichten te vervullen. De deugd van sterkte wordt vervolmaakt door de gave van sterkte en die zorgt ervoor dat christelijk handelen vlot verloopt.

In zoverre het ons lukt om onze ziel te zuiveren en wij volgzaam zijn in de werking van de genade, kan ieder van ons met de heilige Paulus zeggen: Alles vermag ik in Hem die mij kracht geeft.3 Onder de werking van de Heilige Geest voelt de christen zich in staat om de moeilijkste daden te verrichten en de zwaarste beproevingen te dragen, dit alles uit liefde voor God. De ziel die door deze gave bewogen wordt, vertrouwt niet op eigen kracht. Juist in zijn nederigheid is niemand beter dan hijzelf zich bewust van eigen zwakheid en onvermogen om de taak van zijn heiliging en de zending die God hem in dit leven heeft toevertrouwd, uit te voeren. Hij hoort echter, in het bijzonder tijdens moeilijke momenten, de stem van God tot hem spreken: Ik zal met je zijn. En hij durft te antwoorden: Indien God voor ons is, wie zal dan tegen ons zijn? [...] Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Verdrukking wellicht of nood, vervolging, honger, naaktheid, levensgevaar, of het zwaard? [...] Maar over dit alles zegevieren wij glansrijk, dankzij Hem die ons heeft liefgehad. Ik ben ervan overtuigd, dat noch de dood noch het leven, noch engelen noch boze geesten, noch wat is noch wat zijn zal, en geen macht in den hoge of in de diepte, noch enig wezen in het heelal ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, die is in Christus Jezus onze Heer.4 Dit is een uitroep van sterkte en optimisme die op God zelf gegrondvest zijn.

Als wij de Heilige Geest toestaan bezit te nemen van ons leven, zal ons vertrouwen onbegrensd worden. Dan zullen wij pas ten diepste beseffen dat God kiest wat zwak is, wat voor de wereld van geringe afkomst is en onbeduidend... opdat tegenover God geen mens zou roemen op zichzelf 5, en dat Hij van zijn zonen en dochters slechts de bereidheid vraagt om alles wat zij kunnen in dienst van Hem te stellen, om het Hem zo mogelijk te maken wonderen van genade en barmhartigheid te verrichten. Dan zal niets te moeilijk blijken te zijn, omdat wij in alles op God vertrouwen en niet op in te zetten menselijke middelen, maar op Gods genade. De geest van sterkte geeft de ziel -als zij zowel met interne als met externe hindernissen geconfronteerd wordt- hernieuwde kracht tot daadwerkelijke deugdbeoefening in haar omgeving.

46.2 De Overlevering associeert de gave van sterkte met de honger en dorst naar gerechtigheid.6 Het levendige verlangen om God te dienen, ondanks alle moeilijkheden, is inderdaad de honger die de Heer zelf in ons opwekt. Hij brengt deze honger voort en vervult dit verlangen, zoals aan de profeet Daniël gezegd werd: En ik ben gekomen om het u mee te delen, want ge zijt een man van verlangens (Dan 9,23).7 Deze gave brengt in de ziel, die gehoorzaam is aan de Heilige Geest, een steeds groter verlangen naar heiliging voort, dat niet vermindert door hindernissen en moeilijkheden. De heilige Thomas van Aquino zegt dat wij op dusdanige wijze naar deze heiligheid behoren te verlangen dat «wij in dit leven nooit voldoening vinden, zoals een vrek ook nooit voldaan is.»8

Het voorbeeld van de heiligen inspireert ons om meer en meer in trouw aan God te groeien te midden van onze verplichtingen, Hem des te meer lief te hebben naarmate wij grotere moeilijkheden ondervinden. Ons verlangen naar heiligheid zal zo op een hecht fundament rusten, zodat we niet ontmoedigd zullen raken door een gebrek aan menselijke hulpmiddelen in ons apostolaat of bij een vermoeden dat er geen vooruitgang is in onze ascetische strijd. De heilige Theresia zegt het zo: «Het is belangrijk -ja, allerbelangrijkst- dat zij goed beginnen door een vurig en heel vastbesloten voornemen te maken om niet te stoppen totdat zij hun doel bereikt hebben, wat er ook mag komen, wat er ook met hen mag gebeuren, hoe hard ze zich ook moeten inspannen, wie er ook over hen mag klagen, of ze hun doel nu bereiken of dat ze onderweg bezwijken of de moed verliezen om de beproevingen het hoofd te bieden, of zich afvragen of de wereld nu voor hun ogen vergaat.»9 

De deugd van sterkte, vervolmaakt door de gave van de Heilige Geest, maakt het ons mogelijk om hindernissen, die wij op de een of andere manier altijd zullen tegenkomen op het pad van onze heiliging, te overwinnen. Zij neemt echter niet de zwakheid van de menselijke natuur, de angst voor gevaar, pijn of vermoeidheid weg. Wie sterk is, kan angst ervaren maar kan deze overwinnen dankzij de liefde. Juist de liefde maakt dat een christen de grootste gevaren kan doorstaan, hoewel hij afschuw voelt, niet alleen in het begin maar ook voor zo lang de beproeving duurt of het begeerde wordt nagejaagd. Sterkte heft niet altijd alle gebreken op die eigen zijn aan onze menselijke natuur.

Deze deugd kan ons ertoe brengen om, mocht de Heer dit verlangen, ons leven op te offeren, als getuigenis van het geloof. Het martelaarschap is de hoogste daad van de sterkte die God heeft gevraagd aan veel gelovigen door de hele geschiedenis van de Kerk heen. De martelaren waren -en zijn- de kroon van de Kerk, een bewijs van haar goddelijke oorsprong en van haar heiligheid. Iedere christen behoort erop voorbereid te zijn om zijn, of haar, leven te geven voor Christus, als de omstandigheden dit zouden verlangen. De Heilige Geest zal dan aan ieder de kracht en de moed geven om ook deze hoogste beproeving te doorstaan. Gewoonlijk wordt er echter niet meer van ons gevraagd dan heldhaftigheid in kleine zaken, in de dagelijkse vervulling van onze plichten.

Elke dag hebben wij de gave van sterkte nodig, want elke dag moeten we deze deugd beoefenen om ons egoïsme, onze grillen en onze gemakzucht te overwinnen. Wij moeten niet wankelen, als we in aanraking komen met een omgeving die vaak vijandelijk tegenover Christus' leer staat. Zo overwinnen wij het menselijk opzicht en geven wij een eenvoudig maar welsprekend getuigenis van de Heer, zoals de apostelen dit ook deden.

46.3 We moeten de gave van sterkte veelvuldig vragen, om zo onze weerstand, om te doen wat wij moeilijk vinden, te overwinnen; om de gewone problemen het hoofd te kunnen bieden; om ziekte, als zij komt, geduldig te dragen; om te volharden in ons dagelijkse werk; om standvastig te zijn in het apostolaat; om tegenslag rustig en met een bovennatuurlijke geest te dragen. Wij moeten deze gave vragen om zo die innerlijke kracht te verkrijgen, die ons onszelf doet vergeten en ons meer aandacht geeft voor de mensen om ons heen. Onze neiging de aandacht te trekken moet afsterven, om zo anderen te kunnen dienen, zelfs zonder dat zij dit zelf merken. Wij moeten ons ongeduld overwinnen en niet te veel bezig zijn met onze eigen problemen en moeilijkheden zodat, wanneer wij met moeilijkheden of ongemakken in aanraking komen, we niet klagen. Wij moeten onze verbeelding versterven door alle ijdele gedachten af te wijzen... We hebben sterkte nodig in het apostolaat om zonder angst over God te kunnen spreken; om ons altijd op een christelijke wijze te gedragen, zelfs al gaat dit tegen de heidense stroming in; om een broederlijke vermaning te geven, wanneer dit nodig is... Sterkte is een noodzaak voor ons, om onze plichten doeltreffend te vervullen: om de mensen, die van ons afhankelijk zijn, zonder voorbehoud te helpen en om op een vastberaden maar vriendelijke manier dàt te eisen wat elke zaak behoeft... Op deze wijze wordt de gave van sterkte onze grote toevlucht tegen de lauwheid, die aanleiding zou kunnen geven voor verwaarlozing en luiheid.

De gave van sterkte ziet de moeilijkheden als een buitengewone gelegenheid om innerlijk te groeien en zich te ontwikkelen, mits wij dicht bij onze Heer blijven. «Bomen die op schaduwrijke en beschutte plekken groeien worden, hoewel zij van buiten zich gezond lijken te ontwikkelen, zwak en meegaand en ze raken door het minste of geringste gemakkelijk beschadigd; bomen die op de toppen van hoge bergen groeien, zijn daarentegen, door het voortdurend blootstaan aan het grillige weer, gebeukt door sterke winden en bewogen door onweer en veelal bedekt met sneeuw, harder dan staal.»10

Deze gave wordt verkregen door nederig te zijn -onze eigen zwakheid te aanvaarden- en onze toevlucht te zoeken bij God, in het gebed en de sacramenten.

Het sacrament van het vormsel gaf ons de kracht om te vechten als milites Christi, als soldaten van Christus.11 De communie -voedsel om sterk te zijn12- herstelt onze energie. Het sacrament van de boete versterkt ons tegen zonde en verleiding. In het sacrament van de ziekenzalving helpt de Heer ons om ook in die laatste slag, waarin onze eeuwige bestemming wordt bepaald, te overwinnen.

De Heilige Geest is een milde en wijze Leraar, maar Hij is ook veeleisend, want Hij schenkt ons niet eerder zijn gaven totdat wij bereid zijn om ons kruis op te nemen en zo aan zijn genade te beantwoorden.

-1. Ex 3,12. -2. Lc 24,49. -3. Fil 4,13. -4. Rom 8,31-39. -5. Vgl. 1 Kor 1,27-29. -6. Vgl. Mt 5,6. -7. R. Garrigou-Lagrange O.P., Het zieleleven van den christen, II. -8. H. Thomas van Aquino, Commentaar over het Matteüsevangelie, 5,2. -9. H. Theresia van Avila, De weg der volmaaktheid, 21,2. -10. H. Johannes Chrysostomus, Homilie over de glorie van de beproeving. -11. Vgl. 2 Tim 2,3. -12. Vgl. H. Augustinus, Belijdenissen, 7,10.