Eerste week. Zaterdag

7. DE GOEDE HERDER, DOOR DE PROFETEN AANGEKONDIGD

-Jezus Christus is de Goede Herder die de profeten beloofd hebben. Hij kent ieder van ons bij onze naam. -De Heer heeft in zijn Kerk goede herders nagelaten. -Wij ontmoeten de Goede Herder bij de geestelijke leiding.

7.1 Uw oren zullen de woorden horen die achter u worden gesproken: Dit is de weg, blijft hem bewandelen, al zoudt gij ook rechts of links willen gaan.1 Een van de grotere gaven waarmee de Heer ons in dit leven kan begiftigen, is het duidelijk blijven zien van de weg die ons naar Hem voert en het kunnen spreken met een persoon die ons zal helpen van onze dwalingen en vergissingen terug te keren om opnieuw de goede richting in te slaan.

Het volk van God heeft op heel wat ogenblikken van zijn geschiedenis bemerkt de richting en de weg kwijt te zijn, in de grootste verlatenheid en koersloosheid te verke­ren, bij gebrek aan echte gidsen. Zo zag de Heer zijn volk als schapen zonder herder, zoals het evangelie van vandaag vertelt.2 Bij het zien van die menigte mensen werd Hij door medelijden bewogen, omdat ze afgetobd neerlagen, als scha­pen zonder herder. De leiders hadden zich eerder gedragen als wolven dan als werkelijke herders van de kudde.

Gedurende de lange wachttijd van het Oude Testament hebben de profeten eeuwen tevoren de komst van de Goede Herder, de Messias, die zijn kudde vol liefde zou leiden en verzorgen, aangekondigd. Hij zou die enige herder3 zijn die het verloren schaap zou zoeken, het afgedwaalde zou terughalen, het gewonde zou verbinden en het zieke zou sterken.4 De schapen zouden met Hem in zekerheid verkeren en zij zouden andere goede herders hebben die in zijn naam zouden optreden met de opdracht hen te verzorgen en te leiden: Dan stel Ik leiders over hen aan die hen werkelijk weiden. Zij hoeven niet meer bang of angstig te zijn, geen van hen wordt nog vermist.5 Ik ben de goede herder6, zegt Jezus. Hij is in de wereld gekomen om de kudde van God bijeen te brengen7: Want gij waart verdwaald, verdwaald als schapen -zegt de heilige Petrus ons- maar nu zijt ge bekeerd tot de herder en behoeder van uw zielen.8 De Goede Herder komt om zijn kudde van haar dwaalwegen terug te halen9; om voor haar uit te trekken10; om haar te beschermen11; om haar te voeden12; om haar te oordelen13; om haar, ten slotte, te weiden en voeren naar de waterbronnen van het leven.14

Jezus is de Goede Herder die door de profeten is aange­kondigd. In Hem worden de profetieën tot op de laatste let­ter vervuld. Hij roept zijn schapen bij hun naam.15 Jezus kent ons allemaal persoonlijk, Hij roept ons, Hij zoekt ons, Hij geneest ons. Wij voelen ons niet verloren te midden van een geweldige en talloze mensheid. Voor Hem zijn we uniek. Met grote stelligheid kunnen wij zeggen: Hij heeft mij lief­gehad en Zich overgeleverd voor mij.16 Hij onderscheidt mijn stem midden tussen vele andere. Geen enkele christen heeft het recht te zeggen alleen te zijn. Jezus Christus is bij hem. En als hij verloren langs de wegen van het kwaad dwaalt, is de Goede Herder al opgesprongen om hem te gaan zoeken. Alleen kwaadwilligheid van het schaap, het niet terug willen keren naar de schaapskooi, kan de zorg van de herder tot mislukken doemen. Dat alleen.

7.2 Naast het beeld van de Goede Herder past Christus op zichzelf ook het beeld toe van de 'deur' waardoor men de schaapskooi, de Kerk, binnengaat. De Kerk «is de schaapsstal, waarvan Christus de enige en noodzakelijke toegangsdeur is. Zij is de kudde waarvan God zelf beloofd heeft de Herder te zijn en waarvan de schapen, ook als ze door menselijke herders geleid worden, niettemin voortdurend door Christus zelf worden geweid en gevoed. Hij immers is de Goede Herder en de Opperheer van de herders die voor zijn schapen zijn leven gegeven heeft.»17

Jezus heeft het zo beschikt, dat er in zijn Kerk goede herders zijn om in zijn naam zijn schapen te hoeden en te leiden.18 Petrus en diens opvolgers heeft Hij boven de anderen en als zijn Plaatsbekleder op aarde aangesteld.19 Daarom betonen wij hun een bijzondere verering, liefde en gehoorzaamheid. Naast de paus en in eenheid met hem staan de bisschoppen als opvolgers van de apostelen.

De priesters zijn goede herders, met name in het toedienen van het sacrament van boetvaardigheid waarin wij van alle verwondingen en ziekten genezen worden. «Laten zij bedenken -zegt Johannes Paulus II- dat zijn priesterlijk dienstwerk [...] op bijzondere wijze gericht is op de grote zorg van de Goede Herder, de zorg om het heil van elke mens, [...] de zorg dat alle mensen het leven zouden bezitten, en wel in overvloed, opdat niemand verloren raakt, maar eeuwig leven zal bezitten.»20

Iedere christen moet bovendien de goede herder zijn van zijn broeders en zusters, met name door middel van broederlijk vermaan, voorbeeld en gebed. Laten wij er veelvuldig aan denken dat wij ook op een of andere wijze de goede herders zijn van de mensen die God aan onze zijde geplaatst heeft. Wij hebben de verplichting hen te helpen -met voorbeeld en gebed- de weg naar de heiligheid te gaan en te volharden in het beantwoorden van de gaven en oproepen van de Goede Herder die ons naar de weiden van het eeuwig leven voert.

De opdracht van de goede herder is een taak die uiterste fijngevoeligheid vraagt. Voor het uitvoeren van deze opdracht dient men te beschikken over: veel liefde en veel geduld21, moed22, bekwaamheid23, zachtmoedigheid. En ook scherpzinnigheid van geest24 en een groot verant­woor­delijkheidsgevoel25 zijn nodig. Het veronachtzamen van deze zending zou immers het volk van God zeer ernstige schade26 kunnen berokkenen: «slechte herders voeren hun schapen naar de dood, ook de sterke.»27

«De goede herder moet vier gesteldheden in zich vereni­gen. Allereerst liefde, want de liefde was juist de enige deugd die de Heer van Petrus eiste om hem de zorg over zijn kudde toe te vertrouwen. Verder waakzaamheid. Dat wil zeggen dat hij aandacht heeft voor de behoeften van zijn schapen. In de derde plaats wijsheid en kennis van de leer om de mensen voedsel te verschaffen, totdat zij naar hun zaligheid gevoerd zullen worden. En ten slotte heiligheid en integriteit van leven. Dat is de belangrijkste van alle eigenschappen.»28 Wij moeten  allemaal met aandrang bidden dat er nooit gebrek komt aan goede herders in de Kerk. In het bijzonder moeten wij bidden voor hen die God als goede herders over onze zielen heeft aangesteld.

7.3 Ieder van ons heeft een goede herder nodig die onze ziel leiding geeft. Niemand immers kan uit zichzelf zijn koers bepalen, tenzij met bijzondere hulp van God. Gebrek aan objectiviteit, de hartstocht waarmee we naar onszelf kijken, en luiheid zullen onze weg naar de Heer in duisternis hullen. En zo komt de ziel tot geestelijke stilstand, lauwheid en mismoedigheid. Daarentegen zal de ziel «net als een schip dat in de handen van een goede roerganger de haven zonder gevaar bereikt, in handen van een goede herder makkelijk haar weg naar boven afleggen, ook al dwaalt zij er vaak van af.»29

«Ieder weldenkend mens begrijpt zonder moeite dat men voor het bestijgen van een berg een gids nodig heeft. Hetzelfde is het geval met de opgang in het geestelijk leven [...]. Dan geldt het des te sterker, omdat dan de listen en lagen vermeden moeten worden die gelegd zijn door iemand -de duivel- die er veel aan gelegen is ons te verhinderen verder naar boven te gaan.»30

Wij hebben geestelijke leiding nodig, opdat wij niet aan het eind van ons leven, net als de Joden na een zwerftocht door de woestijn zonder koers of richting, zullen moeten zeggen: Tijdenlang hebben wij om de berg gezworven.31 Wij hebben van de hand in de tand geleefd. Wij wisten niet waar we naar toe zouden gaan. Ons werk, onze studie hebben ons niet dichter bij God gebracht. Vriendschap, familie, gezondheid en ziekte, successen of mislukkingen hielpen ons niet, ook maar een stap te doen in de richting van het enige dat telt: heiligheid en verlossing. Wij hebben die leiding nodig, opdat wij niet zullen moeten zeggen, dat we zo maar geleefd hebben, zonder richting, van hot naar haar gaand. Dat alles zal ons lot zijn bij gebrek aan bovennatuurlijke doeleinden bij datgene waar we voor strijden, bij gebrek aan een duidelijke weg en een gids.

Het zal misschien noodzakelijk zijn de leiding over onze ziel aan iemand toe te vertrouwen. Wij hebben allemaal een duwtje in de rug nodig als we ontmoedigd raken door onze omzwervingen tijdens onze gang naar God. We hebben dan die stem van een vriend nodig die zegt: vooruit; blijf niet stilstaan, je hebt toch de genade van God om elke moeilijkheid te overwinnen. De Heilige Geest zegt: Als de een valt, helpt de ander hem op de been. Maar wee hem die alleen is en valt: hij heeft niemand om hem overeind te helpen.32 Met die hulp stellen we in ons innerlijk weer orde op zaken. We putten er kracht uit als het lijkt dat we aan het eind van ons latijn zijn. En zo vervolgen we onze weg. Het is een bijzondere genade van God te kunnen spreken met deze persoon, deze vriend die ons daadwerkelijk helpt bij iets zeer belangrijks. Tegenover deze mens kunnen we onze ziel met een menselijk en bovennatuurlijk vertrouwen blootleggen. Wat een vreugde onze intiemste gevoelens -om die op God te richten- te kunnen delen met iemand die ons begrijpt, achting voor ons heeft, nieuwe vergezichten opent, ons moed inspreekt, voor ons bidt, en van de Heer een bijzondere genade ontvangt om ons te helpen. Maar het is wel van belang dat we hulp zoeken bij iemand die echt een goede herder voor ons is, bij iemand van wie God wil dat we tot hem onze toevlucht nemen.

De heilige Lucas vertelt ons op welke wijze de verloren zoon de noodzaak ervaart zich te ontdoen van de last die zijn ziel bezwaart. Ook Judas voelt zich neergedrukt onder de last van zijn verraad. De eerste gaat waar hij gaan moet en vindt een vrede die hij zich zelfs niet had kunnen denken. Hij pakte zijn levensdraad weer op. Judas had naar Jezus terug moeten gaan bij Wie hij, ondanks zijn zonde, welkom geweest zou zijn en troost zou hebben gevonden, zoals Petrus. Hij ging echter naar wie hij niet zou moeten gaan: naar mensen die niet in staat waren hem te begrijpen en die met name niet in staat waren die mens te geven wat hij nodig had. Wat gaat ons dat aan, dat is uw zaak, zeiden zij hem. In de geestelijke leiding ontmoeten we de Goede Herder die ons de nodige hulp geeft om weer op de goede weg te komen, als we verdwaald zouden zijn tijdens onze gang naar God. Onze Moeder Maria toont ons altijd het veilige pad dat naar Christus voert.

-1. Eerste lezing van de Mis, Jes 30,21. -2. Mt 9,35-10,1 en 10,5-8. -3. Vgl. Ez 34,23. -4. Vgl. Ez 34,16. -5. Jr 23,4. - 6. Joh 10,11. -7. Vgl. Mt 15,24. -8. 1 Pe 2,25. -9. Vgl. Lc 15,3-7. -10. Vgl. Joh 10,4. -11. Vgl. Lc 12,32. -12. Vgl. Mc 6,34-44. -13. Vgl. Mt 25,32. -14. Apok 7,17. -15. Joh 10,3. -16. Gal 2,20. -17. Vaticanum ii, Dogm. Const. Lumen gentium, 6. -18. Vgl. Ef 4,11. -19. Vgl. Joh 21,15-17. -20. Johannes Paulus ii, Brief aan de priesters, (8 april 1979) 7. -21. Vgl. Jes 40,11. -22. Vgl. 1 Sam 25,7; Jes 31,4; Am 3,12. -23. Vgl. Spr 27,23. -24. Vgl. 1 Pe 5,2. -25. Vgl. Mt 18,12. -26. Jes 13,14-15; Jr 50,6-8. -27. H. Augustinus, Sermo 46, Over de herders. -28. H. Thomas van Villanueva, Preek over het evangelie van de Goede Herder. -29. H. Johannes Climacus, Paradijsladder. -30. R. Garrigou-Lagrange o.p., Het zieleleven van den christen. -31. Dt 2,1. -32. Pr 4,10.