Zondag na Pinksteren. Hoogfeest (1)

39. DE HEILIGE DRIEËENHEID

De Kerk viert vandaag het centrale geheim van ons geloof, de Allerheiligste Drieëenheid, bron van alle gaven en genaden, het onuitsprekelijke mysterie van het innerlijke leven van God. De liturgie van de heilige mis nodigt ons uit tot een intieme omgang met elk van de drie goddelijke Personen: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Het feest werd voor het gehele Westen door paus Johannes xxii in 1334 ingesteld en bepaald op deze zondag na de komst van de Heilige Geest, het laatste van onze heilsmysteries. Vandaag mogen wij vaak, langzaam en met bijzondere aandacht herhalen: 'Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest'.

-Openbaring van het mysterie van de Drieëenheid. -Omgaan met ieder van de goddelijke Personen. -Gebed tot de Allerheiligste Drieëenheid.

39.1 Tibi laus, Tibi gloria, Tibi gratiarum actio... Aan U de lofprijzing, aan U de verheerlijking, aan U de dankzegging door alle eeuwen der eeuwen, o Allerheiligste Drieëenheid! 1

Na de heilsmysteries te hebben hernieuwd -van de geboorte van Christus in Betlehem tot de komst van de Heilige Geest met Pinksteren- biedt de liturgie ons het kerngeheim van ons geloof: de Allerheiligste Drieëenheid, bron van alle gaven en genaden, onuitsprekelijk mysterie van Gods innerlijke leven.

Met goddelijke pedagogie toonde God ons geleide­lijk aan zijn innerlijke werkelijkheid, openbaarde Hij ons hoe Hij is, in zichzelf, onafhankelijk van al het gescha­pene. In het Oude Testament maakte Hij vooral de eenheid van zijn wezen bekend en zijn totale verscheidenheid van de wereld en de manier waarop Hij daarmee, als Schepper en Heer, in betrekking stond. Op velerlei wijzen wordt ons geleerd dat God, anders dan de wereld, niet geschapen is; dat Hij niet beperkt is tot een ruimte (Hij is onmetelijk), noch tot de tijd (Hij is eeuwig). Zijn macht kent geen grenzen (Hij is almachtig). Erken dan heden en prent het in uw hart -zo nodigt de liturgie ons uit-: Jahwe is God in de hemel boven en op aarde beneden; er is geen ander.2 Alleen Gij, Heer.

Het Oude Testament verkondigt vooral de grootheid van Jahwe, de enige God, Schepper en Heer van heel het heelal. Maar Hij openbaart zich ook als de herder die zijn kudde zoekt, die liefdevol en teder voor de zijnen zorgt, die de veelvuldige momenten van ontrouw van het uitverkoren volk vergeeft en vergeet... Tegelijkertijd openbaart zich het vaderschap van God de Vader, de menswording van Gods Zoon, die wordt aangekondigd door de profeten, en het optreden van de Heilige Geest die alles nieuw maakt.

Het is echter Christus, die ons het innerlijke van dit geheim openbaart en ons oproept hierin te delen. Niemand kent de Vader tenzij de Zoon en hij aan wie de Zoon het wil openbaren.3 Hij openbaarde ons ook het bestaan van de Heilige Geest, tezamen met de Vader, en Hij zond Hem over de Kerk om haar te heiligen tot het einde der tijden; Hij openbaarde ons ook de volmaakte eenheid van leven tussen de goddelijke Personen.4

Het geheim van de Allerheiligste Drieëenheid is het uitgangspunt voor heel de geopenbaarde waarheid en de bron waaruit het bovennatuurlijk leven voortkomt en waarnaar wij op weg zijn: wij zijn kinderen van de Vader, broeders en mede-erfgenamen van de Zoon, voortdurend geheiligd door de Heilige Geest om steeds meer op Christus te gelijken. Aldus groeien wij in de zin van ons goddelijk kindschap. Dit maakt ons tot levende tempels van de Allerheiligste Drieëenheid.

Aangezien dit het kerngeheim is van het leven van de Kerk, wordt de Allerheiligste Drieëenheid onophoudelijk in heel de liturgie aangeroepen. In de naam van de Vader en de Zoon en de Heilige Geest werden wij gedoopt, en in hun naam worden onze zonden vergeven; aan het begin en het einde van vele gebeden richten wij ons tot de Vader, door tussenkomst van Jezus Christus, in de eenheid van de Heilige Geest. Vaak herhalen wij, christenen, in de loop van de dag: Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest.

«God is mijn Vader! -Als je dat overweegt zou je die troostrijke gedachte nooit meer los willen laten.

»Jezus is mijn allerdierbaarste vriend -weer zo'n ontdekking- die naar mij verlangt met al zijn goddelijke hartstocht.

»De Heilige Geest is mijn Vertrooster. Hij leidt mijn schreden, de hele weg.

»Denk daar goed aan. -Jij bent van God..., en God is van jou.»5

39.2 Het goddelijk leven -tot deelname waaraan wij zijn geroepen- is allervruchtbaarst. Van eeuwigheid uit ver­wekt de Vader de Zoon, en de Heilige Geest komt voort uit de Vader en de Zoon. Deze verwekking van de Zoon en de uitademing van de Heilige Geest is niet iets dat op een bepaald moment geschiedde, met als duurzame vrucht de drie goddelijke Personen: dit voortkomen (door de theolo­gen 'processiones' genoemd) is eeuwig.

Bij de menselijke voortplanting verwekt een vader een zoon, maar deze vader en zoon gaan na de eigenlijke daad van verwekking verder, ook als een van beiden zou sterven. De man die vader is, is niet alleen 'vader': voor en na de verwekking is hij 'man'. Het wezen van God de Vader is echter gelegen in het feit, dat heel zijn wezen bestaat in het schenken van het leven aan de Zoon. Dàt bepaalt Hem als goddelijke Persoon, verschillend van de andere. In het na­tuurlijke leven heeft de zoon die verwekt wordt een andere werkelijkheid. Maar het wezen van de Eniggeborene van God is juist het Zoon zijn.6 En het is door Hem, door op Hem te gaan lijken, door een voortdurende impuls van de Heilige Geest, hoe wij het goddelijk kindschap bereiken en erin groeien. Allen die zich laten leiden door de Geest van God, zijn kinderen van God. De geest die gij ontvangen hebt, is er niet een van slaafsheid, die u opnieuw vrees zou aanjagen. Gij hebt een geest van kindschap ontvangen, die ons doet uitroepen: Abba, Vader! De Geest zelf bevestigt het getuigenis van onze geest, dat wij kinderen zijn van God. Maar als wij kinderen zijn, dan ook erfgenamen, en wel erfgenamen van God, tezamen met Christus.7

Het menselijk vader- en kindschap zijn iets dat met de mens gebeurt, maar die niet geheel zijn wezen uitdrukt. In God vormen vaderschap, kindschap en 'uitademing' heel het wezen van de Vader, van de Zoon en van de Heilige Geest.8

Sinds de mens geroepen is deel te hebben aan hetzelfde goddelijke leven door de genade die hij in het doopsel heeft ontvangen, is hij ertoe bestemd steeds meer in dit Leven te delen. Het is een weg die men voortdurend moet bewande­len. Van de Heilige Geest ontvangen we aanhoudende impulsen, innerlijke bewegingen, licht, ingevingen om sneller voort te gaan op deze weg die naar God leidt, om telkens dichter bij de Heer te komen. «Het hart heeft dan behoefte aan het onderscheiden en aanbidden van ieder van de drie goddelijke Personen afzonderlijk. Het is op een bepaalde manier een ontdekking die de ziel doet in het bovennatuurlijk leven, zoals een pasgeboren kind dat de ogen opent voor het leven. En de ziel onderhoudt zich liefdevol met de Vader en met de Zoon en met de Heilige Geest. En zij onderwerpt zich gemakkelijk aan de werking van de levendmakende Parakleet, die zich, zonder dat wij het verdienen, aan ons overlevert: zijn gaven en de boven­natuurlijke deugden.

»Gelijk het hert dat reikt naar waar het water stroomt (Ps 41,2) zijn wij toegesneld; dorstig, met een mond die schreeuwt om water, droog en gevoelloos. Wij willen drin­ken uit deze bron met levend water. Deze bron droogt nooit op. Gedurende de dag vermeien wij ons in de frisse en overvloedige waterstromen die opborrelen ten eeuwigen leven (vgl. Joh 4,14). Woorden schieten te kort, omdat dit niet in taal uitgedrukt kan worden; het verstand komt tot rust. Het redeneren verstomt, het aanschouwen begint. En de ziel barst opnieuw uit in zingen en heft een nieuw gezang aan, want zij voelt en weet, dat God haar met verliefde blik beziet, elk uur van de dag.»9

39.3 De Heilige Drieëenheid woont in onze ziel als in een tempel. De apostel Paulus maakt ons bekend, dat Gods liefde in ons hart is uitgestort door de Heilige Geest die ons werd geschonken.10 En daar, in het binnenste van de ziel, moeten we eraan gewend raken om te gaan met God de Vader, God de Zoon en God de Heilige Geest. «O, eeuwige en drieëne God, zee zonder bodem! Hoe meer ik onderduik in U, hoe meer ik U vind. Hoe meer ik U vind, hoe meer ik U zoek»11 zeggen wij in het binnenste van onze ziel.

«O, mijn God, Allerheiligste Drieëenheid. Haal uit mijn armzalig wezen het hoogste voordeel voor uw heerlijkheid en maak van mij hetgeen Gij wenst, nu en in eeuwigheid. Moge ik nooit meer opzettelijk de geringste hindernis op­werpen voor uw handelen dat ons tot andere mensen om­vormt [...]. Elke seconde zou ik U, met altijd hernieuwde intentie, alles willen aanbieden wat ik ben en bezit; dat mijn armzalige leven, in innige eenheid met het mensgeworden Woord een onophoudelijk offer van lof en verheerlijking van de Allerheiligste Drieëenheid zou mogen zijn [...].

»O, mijn God, hoezeer zou ik U willen verheerlijken! O, als het in ruil voor mijn volledige opoffering of op welke andere voorwaarde ook, in mijn vermogen lag het hart van al uw schepselen en de gehele schepping te doen ontbranden in de vlammen van uw liefde, wat zou ik dat graag van harte doen! Moge tenminste mijn armzalig hart U geheel toebehoren, dat ik niets voor mij zelf of de schep­selen behoud, niet één van zijn kloppingen. Moge ik al mijn broeders oneindig beminnen, maar alleen met U, door U en voor U [...]. Vooral zou ik U willen beminnen met het hart van de heilige Jozef, met het onbevlekt hart van Maria, met het aanbiddelijke hart van Jezus. Gaarne zou ik tenslotte in die oneindige oceaan duiken, in die afgrond van vuur die de Vader en de Zoon in de eenheid van de Heilige Geest verteert, en U beminnen met uw eigen oneindige liefde [...].

»Eeuwige Vader, begin en einde van alle dingen! Door het Onbevlekt Hart van Maria bied ik U Jezus aan, uw mensgeworden Woord, en door Hem, met Hem en in Hem wil ik onophoudelijk deze kreet die uit het diepst van mijn ziel komt, tot U richten: Vader, verheerlijk voortdurend uw Zoon, opdat de Zoon U verheerlijke, in de eenheid van de Heilige Geest, door de eeuwen der eeuwen (Joh 17,1).

»O, Jezus die gezegd hebt: Niemand kent de Zoon tenzij de Vader, en niemand kent de Vader tenzij de Zoon en hij aan wie de Zoon het wil openbaren (Mt 11,27): 'Toon ons de Vader, dat is ons genoeg!' (Joh 14,8).

»En Gij, o Geest van liefde, leer ons alles (Joh 14,26) en doe ons met Maria de gestalte van Jezus aannemen (Gal 4,19), totdat wij volmaakt één zijn (Joh 17,23) in de schoot des Vaders (Joh 1,18). Amen.»12

-1. Trisagium angelicum. -2. Eerste lezing (Cyclus B) Dt 4,39. -3. Mt 11,27. -4. Evangelie van de mis (Cyclus C) Joh 16,12-15. -5. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 2. -6. Vgl. J.M. Pero-Sanz, El Símbolo atanasiano, Palabra, Madrid 1976, bl. 51. -7. Tweede lezing (Cyclus C) Rom 8,14-17. -8. Un cartujo, La Trinidad y la vida interior, Rialp, Madrid 1958, 2e ed., bl. 45-47. -9. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 306-307. -10. Tweede lezing (Cyclus C) Rom 5,5. -11. H. Catharina van Siëna, Dialoog,167 [Vert. Katholiek Gebedenboek]. -12. Elisabeth van de Drieëenheid, Gebed.