Zevenentwintigste zondag door het jaar (B)

47. de heiligheid van het huwelijk

-De eenheid en onontbindbaarheid van het huwelijk. -Een weg tot heiligheid. -Het gezin: leerschool van de deugden.

47.1 Jezus onderrichtte in Judea aan de oevers van de Jordaan een grote menigte.1 Zij luisterden aandachtig naar ieder woord dat Hij sprak. Het evangelie van vandaag2 vertelt dat Jezus benaderd werd door enige Farizeeën die Hem op de proef wilden stellen. Zij vroegen Hem om zijn oordeel te geven over de wet van Mozes. Staat het een man vrij zijn vrouw te verstoten? Mozes had echtscheiding toegestaan op grond van de hardheid van het gemoed van het uitverkoren volk. De maatschappelijke positie van de vrouw was in die tijd onbeduidend. Zij kon door haar echtgenoot opzij gezet worden om vrijwel iedere reden. Mozes eiste dat de echtgenoot aan de vrouw een scheidingsbrief gaf, zodat zij vrij was opnieuw te trouwen.3 Toen zij in het beloofde land kwamen, spraken de profeten zich uit tegen echtscheiding.4

Jezus maakt van deze gelegenheid gebruik om de onontbindbaarheid van het huwelijk te bevestigen, zoals God het oorspronkelijk bij de schepping bedoelde. Hij haalt de woorden aan uit het boek Genesis, die wij vandaag in de eerste lezing vinden.5 Maar in het begin, bij de schepping, heeft God hen als man en vrouw gemaakt. Daarom zal de man zijn vader en moeder verlaten om zich te binden aan zijn vrouw en deze twee zullen één vlees worden. Zo zijn zij dus niet langer twee, één vlees als zij geworden zijn. Wat God derhalve heeft verbonden, mag een mens niet scheiden. De Heer verklaart, dat de eenheid en onontbindbaarheid van het huwelijk vanaf het begin is ingesteld. Deze leer verraste de leerlingen zozeer, dat zij, nadat zij weggegaan waren van de menigte, Jezus vroegen het opnieuw uit te leggen. Hij sprak tot hen: wie zijn vrouw wegzendt en een ander huwt, maakt zich tegenover haar schuldig aan echtbreuk. En wanneer zij haar man wegzendt en een andere huwt, begaat zij echtbreuk. De zaak had niet duidelijker uitgelegd kunnen worden. Zijn woorden waren van een onmiskenbare duidelijkheid. Hoe is het mogelijk dat er christenen zijn die zijn leer over het huwelijk in twijfel trekken en zich toch blijven beschouwen als volgelingen van Christus?

«Het is een fundamentele plicht van de Kerk om nadrukkelijk de leer van de onontbindbaarheid van het huwelijk opnieuw te bevestigen aan al degenen die het in onze tijd te moeilijk vinden, of zelfs onmogelijk, om een heel leven lang gebonden te zijn aan dezelfde persoon, en voor degenen die geheel opgenomen zijn in een cultuur die de onontbindbaarheid van het huwelijk afwijst en openlijk de belofte van trouw tussen echtgenoten bespot, is het noodzakelijk opnieuw het goede nieuws te bevestigen van de blijvende aard van echtelijke liefde die in Christus zijn oorsprong en kracht vindt (Ef 5,25).

»Omdat het geworteld is in de persoonlijke en totale zelfgave van de echtgenoten en omdat het nodig is voor het welzijn van de kinderen, vindt de onontbindbaarheid van het huwelijk zijn uiterste waarheid in het plan dat God heeft ontvouwd in zijn openbaring: Hij wil en Hij brengt de onontbindbaarheid van het huwelijk over als een vrucht en teken en een noodzakelijkheid van de volkomen trouwe liefde die God voor de mens heeft en die de Heer Jezus voor de Kerk heeft.»6 Deze verbintenis kan alleen door de dood worden ontbonden. Het is een beeld van de band tussen Christus en zijn Mystieke Lichaam.

De waardigheid en stabiliteit van het huwelijk is van het allergrootste belang voor de toekomst van de gezinnen, van kinderen en van de maatschappij zelf. De morele gezondheid van volkeren is nauw verbonden met de positie van het huwelijk. Wanneer het huwelijk ontaard is, dan is de maatschappij zelf ziek, misschien heel ernstig ziek.7 Daarom is ons gebed en onze zorg nodig voor de gezinnen. Schandaal kan gebruikt worden als een gelegenheid om goed onderricht te geven, om het kwade te overwinnen door een overvloed van goedheid.8 «Er zijn twee hoofdpunten in het leven van de volkeren: de huwelijkswetgeving en de onderwijswetgeving. Als het daarom gaat, moeten de kinderen van God volhouden sterk te zijn, goed en ridderlijk te strijden, uit liefde voor alle schepselen.»9

47.2 Toen Jezus het huwelijk verhief tot de waardigheid van een sacrament, deed Hij iets dat zonder precedent was. De verandering kan vergeleken worden met dat wat in Kana gebeurde toen Hij water in wijn veranderde. Zie, Ik maak alles nieuw.10 Christus verhief de natuurlijke werkelijkheid van het christelijk huwelijk naar een bovennatuurlijk niveau. Het huwelijk tussen niet christenen werd ook vervuld van grootheid en waardigheid. «Het ideaal door Christus voorgehouden aan getrouwde paren is eindeloos groter dan dat van menselijke volmaaktheid. Het is een geheel nieuw concept. Het betekent letterlijk, dat de echtgenoten goddelijk leven ontvangen door het sacrament. Dit goddelijk leven ondersteunt hun werk aan wederzijdse vervolmaking. Dit goddelijke leven zal hun kinderen doordríngen vanaf het moment van hun doopsel.»11

Zij die trouwen, beginnen een nieuw leven in gezelschap van de Heer. God zelf heeft man en vrouw geroepen dit pad tot heiligheid te volgen. «Het huwelijk is voor een christen geen puur maatschappelijke instelling en nog veel minder alleen maar een geneesmiddel voor de menselijke zwakheid. Het huwelijk is een waarachtig bovennatuurlijke roeping. Een groot sacrament in Christus en in de Kerk, zoals Paulus zegt (Ef 5,32). Tevens, en onafscheidelijk daarmee verbonden, is het een contract, dat door man en vrouw voor altijd wordt gesloten. Want, of wij het willen of niet, het door Christus ingestelde huwelijk is onontbindbaar. Het huwelijk is een gewijd teken dat heiligt, een actief ingrijpen van Jezus, dat de ziel der huwenden vervult en hen uitnodigt Hem te volgen en zo hun huwelijksleven te ontwikkelen tot een goddelijke weg op aarde.»12

Paus Johannes Paulus I sprak over de verhevenheid van het huwelijk tot een groep jonggehuwden. Hij vertelde hun: «In de vorige eeuw was er in Frankrijk een beroemde professor, Frédéric Ozanam. Hij doceerde aan de Sorbonne, en was heel welsprekend, heel kundig. Zijn vriend Lacordaire placht te zeggen: 'Hij is zo begaafd, hij is zo goed! Hij zal priester worden, en zelfs een groot bisschop, deze jongeman.' Maar nee hoor! Hij ontmoette een aardig meisje en zij trouwden. Lacordaire was teleurgesteld en zei: Arme Ozanam, ook hij is in de val gelopen. Maar twee jaar later kwam Lacordaire naar Rome en werd door Pius IX ontvangen. Kom, kom vader, zei de paus, ik heb altijd gehoord dat Jezus zeven sacramenten heeft ingesteld. Nu kom jij opdagen en verandert alles. Jij komt mij vertellen dat Hij zes sacramenten heeft ingesteld plus een val. Nee, Eerwaarde, het huwelijk is geen val: het is een prachtig sacrament.»13 Wij mogen nooit vergeten, dat het heiligen van de huiselijke haard het allereerste was wat Jezus wilde. Christelijke soberheid voert tot gelukkige, grootmoedige gezinnen die, op hun beurt, roepingen voortbrengen van een totale toewijding aan God, de absolute kroon van de Kerk.

God roept dikwijls kinderen van grootmoedige ouders tot een leven van maagdelijkheid of ongehuwd zijn, om zich geheel aan de dienst van God te kunnen wijden. Deze roepingen zijn echte schatten die de ouders aan de Heer in de hemel kunnen aanbieden.

47.3 God besteedde veel zorg aan het gezin dat zijn Zoon zou ontvangen om zijn komst voor te bereiden: Jozef, behorend tot het huis en geslacht van David14, zou dienen als de aardse vader samen met Maria, de maagdelijke moeder. De Heer wilde in zijn eigen gezin een stralend voorbeeld laten zien van vorming, bescherming en liefde.

Het gezin is de «eerste onmisbare cel van de samenleving»15 en, op een bepaalde wijze, van de Kerk zelf.16 Het gezin heeft een geheiligde plaats die de diepe eerbied en aandacht van al haar leden verdient, van de burgerlijke maatschappij en de gehele Kerk. De heilige Thomas ver­gelijkt de zending van ouders met die van priesters. Zoals priesters bijdragen aan de bovennatuurlijke groei van Gods volk door het toedienen van de sacramenten, zo voorziet het christelijke gezin ook in steun en hulp zowel op lichamelijk als geestelijk gebied. «Door het sacrament van het huwelijk komen man en vrouw samen om kinderen het leven te schenken en hen godsdienstig op te voeden.»17 Door de grootmoedige samenwerking van de ouders zal God zelf «zijn gezin iedere dag vermeerderen en verrijken.»18 Deze grootmoedigheid vermeerdert zowel het aantal leden als de bovennatuurlijke schoonheid van de Kerk.

God heeft gewild dat het gezin een «school van de  deugden»19 zou zijn, waar kinderen opgevoed worden tot goede burgers en goede kinderen van God. Te midden van het gezinsleven vindt iedere persoon zijn of haar eigen roeping. «Bewonder de goedheid van onze Vader God: raak jij niet vervuld van vreugde door de zekerheid, dat je gezin, je familie, je vaderland die je tot op het zotte af bemint, een oorzaak van heiligheid zijn?»20

-1. Mc 10,1. -2. Mc 10,2-16. -3. Vgl. J. Dheilly, Diccionario Bíblico, Barcelona 1970, trefwoord Divorcio. -4. Vgl. Mal 2,13-16. -5. Gn 2,18-24. -6. Johannes Paulus ii, Apost. exhort. Familiaris consortio, 22 november 1981, 20. -7. Vgl. F.J. Sheed, Society and sanity, bl. 137. -8. Vgl. Rom 12,21. -9. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 104. -10. Apok 21,5. -11. J.M. Martínez Doral, La santidad de la vida conyugal, Scripta Theologica, Pamplona, IX-XII 1989, pp. 869-870. -12. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 23. -13. Johannes Paulus i, Toespraak, 13 september 1978. -14. Lc 2,4. -15. Vaticanum ii, Decr. Apostolicam actuositatem, 11. -16. Vgl. Johannes Paulus ii, Apost. exhort. Familiaris consortio, 22 november 1981, 3. -17. H. Thomas van Aquino, Summa contra gentiles, IV, 58. -18. Vaticanum ii, Past. const. Gaudium et spes, 50. -19. Johannes Paulus ii, Toespraak, 28 oktober 1979. -20. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 689.