Derde week. Vrijdag

24. DE LIEFDE VAN GOD

-De oneindige liefde van God voor iedere mens. -Ook als we Hem beledigen, blijft zijn barmhartigheid ons deel. -Ons bij God aansluiten. Het eerste gebod. God liefhebben in de voorvallen van elke dag.

24.1 In de hele Heilige Schrift is voortdurend sprake van de liefde van God voor ons. Hij laat ons dat op verscheidene manieren weten. Hij verzekert ons dat, al zou een moeder het kind in haar schoot vergeten, Hij ons nooit zal vergeten, omdat Hij ons in zijn handpalmen geschreven heeft staan, om ons altijd binnen zijn blikveld te houden.1

De eerste lezing van de Mis, de profeet Hosea, is een van die teksten die God laten zien in zijn ontroerende overwinning van liefde op de ongelovigen en de schijnheilige bekeerlingen van zijn volk. Israël erkent uiteindelijk, dat het heil niet te vinden is in bondgenootschappen met andere volkeren, in zelfgemaakte goden2, in loze brandoffers, maar in de liefde die haar uitdrukking vindt in de trouw aan het Verbond. Dan ziet men een glimp van mateloos geluk. De bekering zelf is het werk van Gods liefde, want alles komt voort uit Hem die ons ruimhartig liefheeft. Ik wil hen van hun ontrouw genezen en hun van harte mijn liefde schenken. Mijn toorn heeft zich van hen afgewend. Ik wil voor Israël zijn als de dauw: als een lelie zal hij gaan bloeien en hij zal wortels schieten, als op de Libanon. Zijn scheuten lopen uit, zijn luister evenaart die van de olijfboom, zijn geur die van de Libanon. Zij zullen opnieuw in zijn schaduw zitten; zij zullen koren kunnen verbouwen, zij zullen bloeien als de wingerd en vermaard zijn als de wijn van de Libanon.3

Wij zullen ons nooit kunnen voorstellen hoezeer God ons liefheeft. Toen wij verloren waren, zond Hij zijn Eniggeborene om ons te redden, opdat de Zoon, door te sterven, ons zou verlossen uit de staat waarin wij gevallen waren: Zozeer immers heeft God de wereld liefgehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat alwie in Hem gelooft niet verloren zal gaan, maar eeuwig leven zal hebben.4 Dezelfde liefde brengt Hem ertoe zich op een gewone wijze geheel aan ons te geven, door genaderijk in onze ziel te verblijven: Als iemand Mij liefheeft, zal hij mijn woord onderhouden, mijn Vader zal hem liefhebben en Wij zullen tot hem komen en verblijf bij hem nemen.5 En Hij is met ons in gesprek in het diepst van ons hart gedurende deze perioden van gebed en op elk moment van de dag.

«Ik zal je dienen, want ik kwam om te dienen en niet om gediend te worden. Ik ben vriend, en lidmaat en hoofd, en broeder en zuster, en moeder; Ik ben alles en zoek alleen jouw nabijheid. Voor jou ben Ik arm, voor jou bedel Ik, word Ik gekruisigd, voor jou word Ik begraven. Ik ben jouw voorspraak in de hemel bij God de Vader; en op aarde ben Ik voor jou zijn gezant. Jij bent Mij alles, broeder en mede-erfgenaam, vriend en lidmaat. Wat wil jij nog meer?»6 Wat zouden wij nog meer kunnen verlangen? Als wij de Heer beschouwen in elke statie van de kruisweg, zullen vanuit de volheid van ons hart deze woorden gemakkelijk over onze lippen komen: «Te weten dat U, mijn God, mij zozeer liefhebt en... ik heb mijn verstand nog niet verloren?»7

24.2 Geen god, Heer, komt U nabij, machtig zijt Gij, werker van wonderen, Gij, o God, Gij alleen!8 Een van de grootste wonderen is de liefde waarmee Hij ons bemint. Hij houdt van ons met een persoonlijke en individuele liefde; van ieder van ons afzonderlijk. Hij houdt nooit op ons te beminnen, ons te helpen, ons te beschermen, zich aan ons mee te delen, ook niet als wij zeer ondankbaar zijn of de zwaarste zonden hebben bedreven. Misschien hebben wij in die verdrietige omstandigheden wel de meeste aandacht gekregen van God, zoals Hij ons laat zien in de parabels waarin Hij op bijzondere wijze zijn barmhartigheid tot uitdrukking wil brengen: het verloren schaap is het enige dat op de schouders gedragen wordt; het banket van de huisvader is voor de zoon die de erfenis erdoor joeg, maar rouwmoedig terugkeerde; de verloren drachme wordt met de grootste zorg gezocht door de eigenares tot zij deze vindt.9

Gedurende ons hele leven lieten de liefde en de aandacht van God voor ieder van ons niet af. Zij zijn aanwezig gebleven in alle omstandigheden en bij alle gebeurtenissen die wij door moesten maken. Hij was bij ons in elke situatie en op elk moment: Ik ben met u alle dagen tot aan de volein­ding der wereld10, tot aan het laatste ogenblik van ons leven.

Hoe vaak heeft het erop geleken, dat Hij het tegendeel deed. In blijdschap en in verdriet, in wat ons het begin van een groot ongeluk leek, in een vriend, in iemand op het werk, in de priester die naar ons luisterde... «Beschouw met mij dat wonder van de liefde van God, de Heer die ons tegemoet komt, die op ons wacht, die zich aan de kant van de weg bevindt, opdat wij geen ander redmiddel hebben dan naar Hem te kijken. En Hij roept ons persoonlijk, terwijl Hij met ons spreekt over onze zaken die ook de zijne zijn, door wroeging op te roepen in ons geweten, door ons geweten toegankelijk te maken voor grootmoedigheid, door in onze zielen het droombeeld in te prenten dat wij trouw zijn, het droombeeld, dat Hij ons zijn leerlingen kan noemen.»11

Als blijk van liefde heeft Hij ons zijn sacramenten nagelaten, kanalen van de goddelijke barmhartigheid. Sommige daarvan kunnen wij tamelijk frequent ontvangen. Daarom danken wij nu op een bijzondere wijze voor de biecht waarin Hij onze zonden vergeeft, voor de eucharistie waarin Hij als een zeer uitzonderlijk blijk van zijn liefde voor de mensen wil verblijven.

Uit liefde heeft Hij ons zijn Moeder gegeven als onze moeder. Uit liefde heeft Hij ons ook een engel gegeven om ons te beschermen, ons raad te geven, ons een onnoemelijk aantal diensten te bewijzen tot aan het einde van onze doortocht op aarde. Daar wacht Hij op ons om ons de beloofde hemel te geven, een geluk zonder grens noch einde. Daar hebben wij een plaats die voor ons bereid is.

Laten wij Hem met de woorden van één van de gebeden uit de Mis van vandaag zeggen: Heer, doordring ons naar ziel en lichaam met uw heilzame kracht: laat de verlossing, waarin wij nu reeds delen, eens in ons volkomen zijn.12 En wij brengen Hem dank voor zoveel Liefde, voor zoveel aandacht, die wij niet verdienen. En laten wij zorgen te ontbranden in verlangens: Liefde wordt met liefde betaald. Deze gedachte werd door Francisca Javiera del Valle op dichterlijke wijze verwoord: «Duizend levens, als ik die had, / zou ik geven om U maar te hebben. / Duizend? Nee, veel, veel meer! / Om U te beminnen, als ik U maar had / diezelfde zuivere sterke liefde / waarmee Gij, mijn liefde, want dat zijt Gij toch / ons voor eeuwig en altijd bemint.»13

24.3 Het evangelie van de Mis zegt ons: Nu trad een schriftgeleerde op Hem toe, die naar hun woordenwisseling geluis­terd had en, begrijpende dat Hij hun een raak antwoord had gegeven, legde hij Hem de vraag voor: Wat is het allereerste gebod? Jezus antwoordde: «Het eerste is: Hoor, Israël! De Heer onze God is de enige Heer. Gij zult de Heer uw God beminnen met geheel uw hart, geheel uw ziel, geheel uw verstand en geheel uw kracht.»14 Hij verwacht van iedere mens een onvoorwaardelijk antwoord op zijn liefde voor ons.

Onze liefde tot God blijkt uit de duizend-en-een kleine voorvallen van elke dag. Wij houden van God door een goed gedaan stuk werk, door het gezinsleven, door de relaties in de samenleving, door de vrijetijdsbesteding. Alles kan omgezet worden in een daad van liefde: «Terwijl wij de werkzaamheden die passen bij onze omstandigheden en ons beroep, ondanks onze vergissingen en beperkingen, zo volmaakt mogelijk verrichten, verlangt de ziel te ontsnappen. Zij gaat naar God, als een stuk ijzer dat door de magneet wordt aangetrokken. Zij gaat Jezus liefhebben, met meer resultaat, met een lieflijke ontroering.»15

Als wij beantwoorden aan de liefde van God, worden de hindernissen genomen. Zonder liefde daarentegen lijken zelfs de kleinste moeilijkheden onoverkomelijk. «Mensen zonder liefde vinden trouwens alles moeilijk. Voor wie liefheeft, lijkt dezelfde zaak juist een fluitje van een cent. Er bestaat geen lijden, hoe gruwelijk of extreem ook, dat door de liefde niet overkomelijk wordt en vrijwel verwaarloosbaar.»16 De blijdschap die bewaard blijft ook te midden van moeilijkheden is het duidelijkste teken, dat de liefde van God al ons handelen vervult, want -zoals de heilige Augustinus commentarieert- «Wie liefheeft, voelt de moeilijkheid niet, of bemint deze juist als moeilijkheid [...]. De werken van wie liefheeft, zijn nooit moeizaam.»17

Onze liefde tot God moet allesovertreffend en absoluut zijn. Alle edele en zuivere liefdes hier op aarde vallen binnen deze liefde, overeenkomstig de bijzondere roeping die ieder ontvangen heeft en elk naar eigen ordening. «Het zou niet juist zijn te zeggen 'ofwel God, of de mens'. Wij dienen 'God en de mens' lief te hebben; en de laatste nooit meer dan God, of ten koste van God, of in gelijke mate als God. Met andere woorden, de liefde tot God heeft stellig voorrang, maar is niet exclusief. De bijbel noemt Jacob heilig en bemind door God; dit blijkt uit de zeven jaren die hij doorbracht met het werven van Rachel als bruid. En die jaren tellen nauwelijks, zo groot is zijn liefde voor haar. Franciscus van Sales becommentarieert deze woorden en hij schrijft: 'Jacob houdt van Rachel met al zijn krachten en met al zijn krachten bemint hij God; maar daardoor bemint hij Rachel nog niet zoals hij van God houdt, of heeft hij God lief zoals Rachel. Hij bemint God als zijn God en boven alle dingen en meer dan zichzelf; hij heeft Rachel lief als zijn bruid boven alle vrouwen en bemint haar als zichzelf. Hij heeft God lief met absolute en alles overtreffende liefde en hij houdt van Rachel met echtelijke liefde. De ene liefde is niet tegengesteld aan de andere; die voor Rachel is geen inbreuk op de hoge voorrechten van de liefde tot God.'»18

De liefde tot God blijkt noodzakelijkerwijs in de liefde tot de anderen. Het uitwendig teken van onze vereniging met God is de wijze waarop wij de liefde beleven jegens degenen die naast ons verkeren. Daaraan zullen zij herkennen dat gij mijn leerlingen zijt...19 laat de Heer ons weten: in de fijnzinnigheid van de omgang, in wederzijds respekt, in het denken op een wijze die de ander het meest aangenaam is, in het kleine hulpbetoon thuis en op het werk, in de liefdevolle en opportune broederlijke vermaning, in het gebed voor de meest behoeftige...

Laten wij vandaag de maagd Maria vragen, dat zij ons leert de liefde van haar Zoon te beantwoorden; en hoe wij ook haar kinderen, onze broeders en zusters, moeten beminnen met daden.

-1. Jes 49,15-17. -2. Vgl. Hos 14,4. -3. Eerste lezing van de Mis; Hos 14,5-8. -4. Joh 3,16. -5. Joh 14,23. -6. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 76. -7. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg 425. -8. Introïtus van de Mis, Ps 86,8 en 10. -9. Vgl. Lc 15,1 e. v. -10. Mt 28,20. -11. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 59. -12. Gebed na de communie. -13. Francisca Javiera del Valle, Kom, Heilige Geest. -14. Mc 12,28-30. -15. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 296. -16. H. Augustinus, Preek 70. -17. H. Augustinus, De bono viduitatis. -18. Johannes Paulus ii, Algemene audiëntie, 27 september 1978. -19. Joh 13,35.