Zesde week. Donderdag

49.     De Mis, middelpunt van het
          christelijke leven

-Deelname van de gelovigen aan het eucharistisch offer. -De 'priesterlijke ziel' van de christen en de heilige mis. -De mis tijdens de dag beleven. Voorbereiding.

49.1 Jezus trok met zijn leerlingen naar de dorpen rond Caesarea van Filippus. Onderweg stelde Hij aan zijn metge­zellen de vraag: Wie zeggen de mensen dat Ik ben?1 In alle eenvoud vertellen de apostelen Hem wat er over Hem ge­zegd wordt: sommigen zeiden Johannes de Doper; anderen zeggen Elia en weer anderen, dat Gij een van de profeten zijt. Er deden de meest verschillende meningen over Jezus de ronde. Dan richt Hij zich open en vriendelijk tot de zijnen en zegt hun: Maar gij, wie zegt gij dat Ik ben? Hij vraagt hun niet om een meer of minder gunstig oordeel, maar om standvastigheid van geloof. Nadat ze zoveel tijd met Hem doorgebracht hebben, moeten ze toch weten wie Hij is, zonder te aarzelen, met zekerheid. Petrus antwoordde onmiddellijk: Gij zijt de Christus.

De Heer heeft het recht ook van ons een duidelijke geloofsbelijdenis te vragen -met woorden en daden- in een wereld waarin verwarring, onwetendheid en dwaling normale dingen lijken te zijn. We zijn nauw verbonden met Jezus door de doop en deze band is dag na dag sterker geworden. In dit sacrament werd een diepe, innige eenheid met Christus gesmeed, want in het doopsel ontvingen wij zijn eigen Geest en werden we verheven tot de waardigheid van kinderen van God. Het betreft een veel diepere levenseenheid dan er tussen twee menselijke wezens zou kunnen bestaan. Net zoals de hand, in vereniging met het lichaam, vervuld is van de levensstroom die door het hele lichaam vloeit, zo is de christen vervuld van het leven van Christus.2 Hij zelf heeft ons, met een mooi beeld, geleerd hoe wij met Hem verenigd zijn: Ik ben de wijnstok, gij de ranken...3 En zo sterk is de eenheid die wij, alle christenen, kunnen bereiken, indien we ervoor strijden om heilig te worden, dat we uiteindelijk zullen kunnen zeggen: Ik zelf leef niet meer, Christus is het die leeft in mij.4 Deze nabijheid van Christus moet ons met vreugde vervullen, want als we een levend deel zijn van het Mystieke Lichaam van Christus, delen we in alles wat Christus tot stand brengt.

In elke mis offert Christus zich volledig op, samen met de Kerk, die zijn Mystieke Lichaam is en gevormd wordt door alle gedoopten. Door deze vereniging met Christus via de Kerk, bieden de gelovigen het offer samen met Hem aan en bieden zij eveneens zichzelf aan: zij nemen derhalve aan de mis deel als 'offeraars' en als 'offergaven'. Op het altaar biedt Jezus Christus aan God de Vader zijn verlossend en heilzaam lijden aan het kruis aan, en tevens het lijden van zijn broeders. Is er een grotere intimiteit, een grotere eenheid met Christus mogelijk? Is er een grotere waardigheid mogelijk? De heilige mis, mits goed beleefd, kan ons leven veranderen. «Wanneer wij in onze ziel dezelfde gevoelens koesteren als Christus aan het kruis, dan zal heel ons leven een onophoudelijk eerherstel kunnen worden, een voortdurend smeekgebed en een blijvend offer voor heel de mensheid, omdat de Heer u een bovennatuurlijk instinct zal schenken om al uw handelingen te zuiveren, ze te verheffen tot de orde van de genade en ze tot instrument van apostolaat te maken.»5

En gij, wie zegt gij dat Ik ben? In het eucharistisch offer leren wij Christus goed kennen. Daarin wordt ons geloof versterkt en vinden we de moed om openlijk te belijden dat Jezus de Messias is, de eniggeboren Zoon van God, die gekomen is voor ons aller heil.

49.2 De heilige mis wordt opgedragen door de priesters, maar ook door de gelovigen, omdat zij «door het merkteken dat op de ziel is gedrukt op het ogenblik van het doopsel, ook in het priesterschap van Christus delen»6, ofschoon deze deelname wezenlijk verschilt van die van degenen die het sacrament van de priesterwijding hebben ontvangen.7

Alleen door de woorden van de priester -in zoverre hij Christus vertegenwoordigt- komt Christus op het ogenblik van de consecratie op het altaar tegenwoordig. Maar alle gelovigen delen in de offerande die aan God de Vader aangeboden wordt voor het welzijn van de hele Kerk. Samen met de priester bieden zij het offer aan, door zich te verenigen met zijn intenties van smeekbede, eerherstel, aanbidding en dankzegging; meer nog, zij verenigen zich met Christus zelf, de eeuwige Priester, en met heel de Kerk.8

In de mis kunnen we elke dag alles wat we gemaakt hebben aanbieden evenals al onze werken: onze arbeid, ons lijden, het gezinsleven, onze uitputting en vermoeidheid, de apostolische initiatieven die we deze dag ten uitvoer willen brengen... Het 'offertorium' is een bijzonder geschikt moment om onze persoonlijke offergaven aan te bieden, die vervolgens verenigd worden met het offer van Christus. Wat leggen wij elke dag op de pateen van de priester? Wat vindt de Heer daar? Geleid door die «priesterlijke ziel» die ons ertoe aanzet ons te midden van het dagelijkse leven meer met Christus te vereenzelvigen, zullen we niet alleen de materiële zaken van ons bestaan, maar ook onszelf aanbieden, in het meest innerlijke van ons wezen.

Bidt, broeders en zusters, dat mijn en uw offer aanvaard kan worden door God, de almachtige Vader. Moge de Heer het offer uit uw handen aannemen, tot lof en eer van zijn naam, tot welzijn van ons en van heel zijn heilige Kerk.10 We moeten hieraan, evenals aan andere gebeden in de mis, betekenis en persoonlijk gebed geven. We gaan naar de mis om zijn unieke Offer, dat een oneindige waarde heeft, tot het onze te maken. We maken het ons eigen en verschijnen voor de Heilige Drieëenheid, bekleed met de ontelbare verdiensten van Christus, ongetwijfeld verlangend naar vergeving, naar meer genade in onze ziel en naar het eeuwige leven. Wij aanbidden zoals Christus aanbad, wij brengen genoegdoening met de verdiensten van Christus, wij bidden met zijn stem, die steeds daadkrachtig is. Al het zijne wordt het onze. En al het onze wordt het zijne: gebed, werk, vreugde, gedachten en verlangens, die aldus een bovennatuurlijke en eeuwige dimensie verkrijgen. Alles wat we doen verkrijgt waarde in die mate waarin het op het altaar wordt aangeboden met Christus, die zowel Priester als Offer is. Als we deze intimiteit met de Heer zoeken, «verweeft in ons eigen leven het menselijke zich met het goddelijke. Al onze inspanningen -zelfs de geringste- krijgen opeens een eeuwige dimensie, want ze zijn dan verenigd met het offer van Jezus aan het kruis.»11

Onze deelname aan de mis bereikt haar hoogtepunt in de heilige communie, de meest volledige identificatie met Christus, waarover we nooit konden dromen. Nooit hebben de apostelen, voordat de Eucharistie werd ingesteld, in de jaren waarin zij met Jezus door Palestina trokken, zulk een innige vereniging met Hem mogen smaken als wij na de communie bezitten. Laten we nadenken hoe het gesteld is met onze mis en onze communies. Bereiden we ons goed voor? Werpen we onmiddellijk elke vrijwillige afleiding ver van ons af? Stellen we vele aktes van geloof en liefde? Wordt in onze ziel dikwijls die uitroep, vol van geloof, van Petrus werkelijkheid: Gij zijt de Christus?

49.3 De mis is onze belangrijkste en vruchtbaarste persoonlijke ontmoeting met God de Vader, Zoon en Heilige Geest. Heel de Drieëenheid is immers tegenwoordig in het eucharistisch offer, dat de beste -en God meest welgevallige- manier is om de goddelijke liefde te beantwoorden. De mis is «het middelpunt en de wortel van het geestelijk leven van de christen.»12 Net zoals de stralen van een cirkel altijd in één punt samenkomen, allemaal in het midden ervan, zo moeten al onze handelingen, onze woorden en onze gedachten samenkomen in het Offer van het altaar. Daar verkrijgt alles wat we doen verlossingswaarde. Daarom is het hernieuwen van de offerande van onze werken tijdens de mis zulk een grote steun voor het christelijk leven; we bieden alles aan wat we tijdens de dag zullen gaan doen, door het te verenigen met de intentie voor de mis van de volgende dag, of die welke op dat ogenblik ergens dichtbij wordt opgedragen, of waar ook ter wereld. Zo vormt, op geheimvolle maar werkelijke wijze, onze dag een deel van de mis, is hij in zekere zin een verlengstuk van het Offer van het altaar. Ons bestaan en ons doen en laten is als het ware de stof van het eucharistisch offer, waarop het gericht is en waarin het wordt aangeboden. De heilige mis ordent en centreert aldus de dag, met zijn vreugde en leed. Dezelfde zwakheid wordt gezuiverd in zoverre zij deel vormt van een leven dat aan God wordt aangeboden.

We zullen onze arbeid beter verrichten als we bedenken dat we die op de pateen van de priester hebben gelegd, of als we ons op zo'n ogenblik innerlijk verenigen met een andere mis waarbij we fysiek niet aanwezig kunnen zijn. Hetzelfde zal gebeuren met de andere gebeurtenissen van de dag: de kleine opofferingen in elk gezinsleven, vermoeidheid, leed... Tegelijkertijd zijn hetzelfde werk en de voorvallen van de dag een uitstekende voorbereiding op de mis van de volgende dag. Die voorbereiding zullen we trachten te intensiveren op de momenten vlak vóór de mis, en daarbij zullen we alle routine buitensluiten. «Maak het vieren of bijwonen van het heilig offer nooit tot een gewoonte; doe het daarentegen met zoveel godsvrucht alsof het de enige mis in uw leven was: in de wetenschap dat daar altijd Christus tegenwoordig is, God en Mens, Hoofd en Lichaam, en derhalve, bij de Heer heel zijn Kerk.»13

Om de vruchten te verkrijgen die God ons in elke mis wil geven, moeten we zorgen voor een goede voorbereiding van onze ziel. Wij dienen er ook op te letten dat onze deelname aan de liturgische riten 'bewust, godvruchtig en actief' is. Daarom moeten we op tijd zijn, want dat is het eerste bewijs van fijngevoeligheid jegens God en jegens de andere gelovigen. We moeten er goed verzorgd uitzien en letten op de manier waarop we gaan zitten of neerknielen... zoals men zou doen tegenover zijn Vriend, maar ook tegenover zijn God en Heer, met alle verschuldigde eerbied, het teken van ons geloof en van onze liefde. We volgen de riten van de liturgische handeling, door het hardop meebidden en door de gezangen. We nemen ook deel aan de mis door de periodes van stilte -stil gebed- tot de onze te maken..., rustig, de hele mis vervullend van akten van geloof en liefde, maar vooral op het moment van de consecratie; door elk deel van de mis te beleven: van harte om vergeving bidden in de schuldbelijdenis, aandachtig de lezingen beluisteren...

Als we het heilig Offer godvruchtig en liefdevol beleven, zullen we naar buiten gaan met het gevoel van immense vreugde, sterk bereid om de trilling van ons geloof met daden te tonen: Gij zijt de Christus! Zeer dicht bij Christus zullen we de heilige Maria ontmoeten, die aan de voet van het kruis stond en op volledige en bijzondere wijze in de verlossing deelde. Zij zal ons leren met welke gevoelens en in welke gesteldheid wij het eucharistisch offer, waarin haar Zoon zich aanbiedt, moeten beleven.

-1. Mc 8,27-33. -2. M. Schmaus, Katholische Dogmatik, V. -3. Joh 15,5. -4. Gal 2,20. -5. H. Jozefmaria Escrivá, Brief, 2 februari 1945. -6. Pius xii, Enc. Mediator Dei, 92. -7. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 10. -8. Vgl. Pius xii, o.c. 24. -9. Paulus vi, Eucharisticum Mysterium, 6. -10. Romeins. Missaal, Orde van dienst. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Kruisweg, Tiende statie, 5. -12. Idem, Als Christus nu langs komt, 87; Vgl. Vaticanum ii, Decr. Presbyterorum ordinis, 14. -13. H. Jozefmaria Escrivá, Brief, 28 maart 1955. -14. Vaticanum ii, Const. Sacrosanctum Concilium, 48.