Vierde week. Donderdag

30. DE MIS EN onze OVERGAVE

-Het offer van Christus op Calvarië. Hij offert zichzelf voor alle mensen. Onze zelfovergave. -De heilige Mis, hernieuwing van het kruisoffer. -De onschatbare waarde van de heilige Mis. De heilige Mis, middelpunt van het leven van de Kerk en van iedere christen.

30.1 De eerste lezing van de Mis verhaalt de tussenkomst van Mozes bij Jahwe om te voorkomen dat Hij de ontrouw van zijn volk zou straffen. Mozes voert ontroerende argumenten aan: de goede naam van de Heer tegenover de heidenen, zijn trouw aan het Verbond met Abraham en diens nageslacht... Ondanks de ontrouw en de ontsporingen van het uitverkoren Volk vergeeft de Heer nogmaals. Meer nog, de liefde van God voor zijn Volk, en door dit volk voor het hele mensengeslacht, zal zich tot in het uiterste tonen: Zozeer immers heeft God de wereld liefgehad, dat Hij zijn eniggeboren Zoon heeft gegeven, opdat al wie in Hem gelooft niet verloren zal gaan, maar eeuwig leven zal hebben.1 

De volledige overgave van Christus voor ons die haar hoogtepunt vindt op Calvarië, vormt de meest geëigende oproep ons volledig te voegen naar zijn grote liefde voor ieder van ons. Aan het kruis voltrekt Jezus de volledige overgave aan de wil van de Vader en de liefde voor alle mensen, voor iedere mens apart: Hij houdt van mij en heeft zich voor mij overgeleverd.2 Voor dit onpeilbare liefdesmysterie zou ik me af moeten vragen: Wat doe ik voor Hem? Hoe beantwoord ik zijn liefde? Op Calvarië offert de Heer, priester en slachtoffer, zich aan zijn hemelse Vader door zijn bloed te vergieten dat van zijn Lichaam gescheiden wordt. Zo volbrengt Hij, tot het uiterste, de wil van zijn Vader.

De Vader wilde dat de verlossing op deze wijze voltrokken zou worden; Jezus heeft het met liefde aanvaard en zich ten volle onderworpen. Dit innerlijk aanbieden van zichzelf is het wezen van zijn offer. Het is de liefdevolle, onbegrensde overgave van zichzelf aan de wil van de Vader.

In elk werkelijk offer zijn vier wezenlijke elementen aanwezig en die vinden we alle vier terug in het kruisoffer: priester, slachtoffer, innerlijk aanbieden en uitwendig teken van het offer. Het uitwendig teken moet een uitdrukking zijn van de innerlijke houding. Jezus sterft aan het kruis en laat zo uitwendig -in woord en daad- zijn liefdevolle innerlijke overgave zien. Vader, in uw handen beveel ik mijn geest3: de zending waarmee Ge Mij belast hebt, is volbracht, uw wil is geschied. Hij is, toen en nu, Priester en Slachtoffer: Nu wij een verheven hogepriester hebben, een die de hemelen is doorgegaan, Jezus, de Zoon van God, moeten wij vasthouden aan onze belijdenis. Want wij hebben een hogepriester die in staat is mee te voelen met onze zwakheden; Hij werd zelf op allerlei manieren op de proef gesteld, precies zoals wij, afgezien dan van de zonde.4 Dit innerlijk aanbieden van Jezus geeft de volle betekenis aan alle uitwendige elementen van zijn vrijwillig offer: de kruisiging, de ontroving van zijn klederen, de hoon...

Het offer van het kruis kent zijn gelijke niet. Priester en slachtoffer zijn één enkele en dezelfde goddelijke Persoon: de vlees geworden Zoon van God. Jezus werd niet door Pilatus of Kajafas aan de Vader geofferd en ook niet door de aan zijn voeten opdringende menigte. Hij heeft zichzelf overgeleverd. Elk moment van zijn leven op aarde leefde Hij in volmaakte overeenstemming met de wil van de Vader, maar op Calvarië vindt de overgave van de Zoon haar opperste uitdrukking.

Wij, die Jezus willen navolgen, die enkel verlangen dat ons leven een weerspiegeling zal zijn van het zijne, moeten ons in ons gebed van vandaag afvragen of wij ons weten te verenigen met het offer van Jezus aan de Vader, met de aanvaarding van de wil van de Vader, elk moment, in vreugde en verdriet, op de allermoeilijkste ogenblikken, in plotselinge ellende, pijn, ziekte; en in de makkelijke ogenblikken, als onze ziel vervuld is van vreugde.

«Moeder en Vrouwe mijn, leer mij een ja uit te spreken, dat, evenals het uwe, zich volledig vereenzelvigt met de roep van Jezus tot zijn Vader: Non mea voluntas... (Lc 22,42): Niet mijn wil geschiede, maar die van God.»5 

30.2 Door vandaag de eenheid te overwegen die bestaat tussen het Kruisoffer en de heilige Mis, hechten we onze aandacht aan de innerlijke offerande waarin Christus zichzelf wegschonk, met een volledige overgave en liefdevolle onderwerping aan zijn Vader. De heilige Mis en het Kruisoffer zijn hetzelfde en unieke offer, ook al is er een scheiding in tijd; het wordt voltrokken, niet om de smartelijke en gruwelijke omstandigheden van Calvarië, maar om de volledige liefdevolle onderwerping van onze Heer aan de wil van de Vader. Dit innerlijk aanbieden van zichzelf is precies hetzelfde op Calvarië als tijdens de Mis: het is de offerande van Christus. Dezelfde priester, hetzelfde slachtoffer, dezelfde offerande en onderwerping aan de wil van de Vader. Alleen de uiterlijke verschijningsvorm van dezelfde overgave verschilt: Calvarië laat het Lijden en Sterven van Christus zien; de Mis toont ons de, niet gruwelijke, sacramentele scheiding van het Lichaam en Bloed van Christus door de transsubstantiatie van brood en wijn.

De priester in de Mis is louter het werktuig van Christus, de Enige en Eeuwige Priester. Christus zelf offert zich in elke heilige Mis, op dezelfde wijze als Hij het deed op Calvarië, ook al doet Hij het nu door middel van een priester die handelt in persona Christi. Daarom is «iedere Mis, ook al wordt ze privé door de priester gecelebreerd, toch geen privé-zaak, maar een akt van Christus en de Kerk. De Kerk immers heeft geleerd om in het Offer, dat zij opdraagt, zichzelf als een universeel offer op te dragen, en zij past daarin de unieke en oneindige verlossingskracht van het Kruisoffer toe op de gehele wereld.»6 In elke Mis offert zich dezelfde Christus en toont zo zijn liefdevolle overgave aan de hemelse Vader die nu uitgedrukt wordt door de consecratie van brood en daarvan onderscheiden door de consecratie van wijn. Dat is het hoogtepunt -het wezen, de kern- van de heilige Mis.

Ons gebed van vandaag is een goed moment om te onderzoeken hoe we de Mis bijwonen en aan het Misoffer deelnemen. «Wees daar bij de Mis tegenwoordig in dezelfde gesteldheid waarmee Onze Lieve Vrouw op Calvarië was. Het gaat om de aanwezigheid van een en dezelfde God en de voltrekking van hetzelfde offer.»7 Liefde, een volstrekte vereenzelviging met de wil van God, het offeren van zichzelf, het verlangen medeverlosser te zijn.

30.3 Het Misoffer heeft, wezenlijk hetzelfde zijnde als het Kruisoffer, oneindige waarde. In elke Mis wordt God de Vader aanbeden, wordt Hem een akt van dankzegging en onmetelijke genoegdoening geofferd, welke niet afhankelijk is van de feitelijke gesteldheid van de aanwezigen of de celebrant, want Christus is de voornaamste Offeraar en het slachtoffer dat opgedragen wordt. Als gevolg daarvan bestaat er, hoe dan ook, geen volmaakter wijze God te aanbidden dan het heilig Misoffer: daarin wordt zijn Zoon Jezus Christus geofferd als Offerlam waarbij Christus zelf optreedt als Hogepriester.

Er is evenmin een volmaakter wijze God dank te brengen voor alles wat Hij is en voor zijn ononderbroken barmhartigheid jegens ons. Niets op aarde stemt God dankbaarder dan het Offer van het altaar. Als gevolg van de oneindige waardigheid van Priester en Slachtoffer wordt, elke keer dat de heilige Mis wordt opgedragen, voor alle zonden der wereld voldoening gegeven. Het gaat om de enige adequate en volmaakte voldoening, waar we onze akten van voldoening bij moeten voegen. Dat is het enige aangepaste offer dat mensen kunnen brengen, en door dit samenvoegen kunnen onze dagelijkse bezigheden, ons verdriet en onze vreugde een onmetelijke waarde krijgen. De heilige Mis «is werkelijk het hart en het middelpunt van de christelijke wereld».8 In dit heilig Offer «is gegrift wat het diepst is in het leven van elke mens: vader, moeder, kind, oud of jong, jongen of meisje, leraar of leerling, hoog- of eenvoudig opgeleid, religieus of priester. In het leven van iedereen, zonder uitzondering. Hier wordt het leven van de mens, door de eucharistie, binnengevoerd in het geheim van de levende God.»9 De vruchten van elke Mis zijn oneindig, maar in ons worden ze mede bepaald door onze eigen persoonlijke gesteldheid en zijn daarom eindig.

Onze Moeder de heilige Kerk nodigt ons uit op bewuste wijze, actief en vroom, deel te nemen aan de meest verheven handeling die er elke dag verricht wordt.10 Wij moeten op bijzondere wijze zorgen aandachtig en ingetogen te zijn op het ogenblik van de consecratie. In die momenten moeten we trachten door te dringen in de ziel van Hem die tegelijk is Priester en Slachtoffer, in zijn liefdevolle offerande aan de Vader, God, zoals op Calvarië. Dat offer zal dan het middelpunt van ons dagelijks leven worden, zoals het dat is van heel de liturgie en het leven van de Kerk. Onze vereniging met Christus op het moment van de consecratie zal vollediger zijn naarmate onze overgave groter is. In vereniging met de Zoon dragen wij de heilige Mis aan de Vader op en tegelijkertijd offeren we onszelf door Hem en met Hem en in Hem. Deze akt van eenheid moet zo diep en oprecht zijn dat deze op beslissende wijze ons werk, onze verhouding met anderen, onze vreugden en tegenslagen, alles doordrenkt.

Op het moment van de communie ontmoet Christus ons met zijn liefdevolle overgave aan de wil van de Vader. Wat zou Hij anders willen doen dan in ons de Heilige Geest uitstorten en diens gaven en genaden? We krijgen veel steun om de heilige Mis goed bij te wonen. Onder andere die van de engelen die «altijd in groten getale aanwezig zijn om dit heilige geheim te eren. Voegen we ons bij hen en met dezelfde bedoeling, zo zullen we op krachtige wijze de vele gunstige invloeden van dat gezelschap ontvangen. De koren van de strijdende Kerk verenigen zich en voegen zich, in die goddelijke handeling, bij de Heer om in Hem en met Hem en door Hem het hart van God de Vader te koesteren en om zijn barmhartigheid eeuwig te doen voortduren.»11 Laten we tot hen onze toevlucht nemen, om elke afleiding te vermijden en zetten we ons ertoe deze tijdsspanne waarin we deelnemen aan het Kruisoffer met meer liefde te beleven.

-1. Joh 3,16. -2. Gal 2,20. -3. Lc 23,46. -4. Heb 4,14-15. -5. H. Jozefmaria Escrivá, De Kruisweg, IV st., 1. -6. Paulus vi, Enc. Mysterium fidei, 32. -7. H. Jean-Baptiste Marie Vianney, Preek over de zonde. -8. Johannes Paulus ii, Preek, 21 mei 1983. -9. Idem, Bij de sluiting van het 20ste nationaal Eucharistisch Congres van Italië, 22 mei 1983. -10. Vgl. Vaticanum ii, Const. Sacrosanctum Concilium, 48 en 11. -11. H. Franciscus van Sales, Inleiding tot het devote leven.