Dertiende week door het jaar. Donderdag

52. De oneindige waarde van de mis

-Het offer van Isaäk, beeld en model van het Offer van Christus op de Calvarieberg. De oneindige waarde van de heilige mis. -Aanbidding en dankzegging. -Boetedoening en verzoening voor onze zonden; smeekgebeden tot God voor al onze noden.

52.1 We lezen in het Boek Genesis1 hoe God het geloof van Abraham op de proef wilde stellen. Hem was beloofd dat zijn nakomelingen zo talrijk zouden zijn als de sterren aan de hemel en de zandkorrels op het strand van de zee. De aartsvader echter had de tijd voorbij zien gaan en hij was nu op hoge leeftijd; zijn vrouw was onvruchtbaar. Maar niettemin bleef hij geloven in Gods woord.

Jahweh had hem aangekondigd dat hij een zoon zou hebben, en Abraham had geloofd en gehoopt tegen alle hoop in. Toen ten slotte het kind ter wereld kwam, noemde hij hem Isaäk. En nadat de jongen groot was geworden, de dierbare beloning voor dat vertrouwen van hem, beval God, de Heer van leven en dood, aan Abraham hem als slachtoffer op te dragen: Ga met Isaäk, uw enige zoon, die gij liefhebt, naar het land van de Moria, en draag hem daar op de berg die Ik u zal aanwijzen, als brandoffer op. Maar juist op het ogenblik dat hij op het punt stond zijn geliefde zoon te offeren, hield de engel van de Heer hem tegen. En de aartsvader hoorde deze met overvloedige zegeningen beladen woorden: Omdat gij dit gedaan hebt en Mij uw enige zoon niet hebt onthouden, daarom zal Ik u overvloedig zegenen en uw nakomelingen talrijker maken dan de sterren aan de hemel en de zandkorrels op het strand van de zee. Uw nakomelingen zullen de poort van hun vijand bezitten. Door uw nakomelingen komt zegen over alle volken van de aarde, omdat gij naar Mij hebt geluisterd. De kerkvaders hebben in het offer van Isaäk de aankondiging gezien van het toekomstige offer van Jezus. Isaäk, de enige zoon van Abraham, de geliefde zoon, die zijn bundel hout op zijn schouders de berg opdroeg waar hij geofferd moest worden, is een voorafbeelding van Christus, de Eniggeboren Zoon van de Vader, de Geliefde, die zijn kruis op zijn schouders de Calvarieberg opdraagt, waar Hij zichzelf offert als een offer van oneindige waarde voor alle mensen.

De Romeinse Canon herinnert ons in de mis na de consecratie aan deze offerande van Abraham, onze vader in het geloof, wanneer hij afstand doet van zijn zoon. Gewaardig U op deze offeranden met welgevallen neer te zien en ze te aanvaarden, zoals Gij hebt willen aanvaarden de gaven van uw dienaar Abel, de Rechtvaardige, het offer van onze stamvader Abraham en het heilig offer, de offergave zonder vlek, U opgedragen door uw hogepriester Melchisedek.2

De gehoorzaamheid van Abraham is de edelmoedigste uitdrukking van zijn onvoorwaardelijk geloof in God. Het was wegens dit geloof dat hij Isaäk terugwon, na hem als slachtoffer te hebben aangeboden als een teken. Want hij was ervan overtuigd, dat God zelfs de macht heeft om doden ten leven te wekken; en uit de dood heeft hij, om zo te zeggen, zijn zoon ook teruggekregen. Deze hele episode is een voorafbeelding van wat te gebeuren stond.3

Origenes wijst erop dat het offer van Isaäk ons het mysterie van de Verlossing duidelijker doet begrijpen. «Het feit dat Isaäk gedwongen werd het hout voor de brandstapel te dragen, is een voorafbeelding van Christus die zijn kruis op zijn schouders moest dragen. Tegelijkertijd is echter het aandragen van het hout voor de brandstapel de taak van een priester. Aldus was Isaäk zowel slachtoffer als priester [...]. Zo is ook Christus tegelijk Slachtoffer en Hogepriester. Naar de geest biedt Hij inderdaad het slachtoffer aan zijn Vader aan; naar het vlees wordt Hijzelf geofferd op het altaar van het kruis.»4 Om deze reden heeft elke mis een oneindige, onmetelijke waarde die wij nooit geheel kunnen begrijpen. «Zij is de oorzaak van vreugde bij heel de hemelse heerschare. Zij verlicht de pijn van de zielen in het vagevuur. Zij stort alle soorten van genade neer over de aarde, en brengt God meer eer en glorie dan alle lijden van alle martelaren te zamen, meer dan alle tranen die zij hebben vergoten vanaf het begin van de wereld en zij nog zullen vergieten tot het einde der tijden.»5

52.2 Ofschoon alle handelingen van Christus handelingen van verlossing waren, is er echter in zijn leven één gebeurtenis die ongeëvenaard is, enig, en boven alle andere verheven, en waarop alle andere gebeurtenissen zijn gericht. Het is het moment dat de gehoorzaamheid en de liefde van de Zoon zich verenigen om de Vader een offer van onmetelijke waarde aan te bieden; deze waarde is die van het Slachtoffer en van de Priester die het offer op de Calvarieberg opdraagt. Jezus is in elke mis én de Hogepriester én het werkelijk geofferd en sacramenteel Slachtoffer.

In de heilige mis ontstaan de vruchten die direct betrekking hebben op God, zoals aanbidding en dankzegging, altijd met een oneindige overvloed. Dit resultaat hangt niet af van de grootte van onze aandacht, of van de vurigheid van de priester. In elke mis worden aan God aanbidding, eerherstel en dankzegging van onbeperkte waarde onfeilbaar geofferd, want het is Christus zelf die de mis opdraagt en Hijzelf is het offer. Het is dus onmogelijk God op een betere manier te aanbidden, of grotere erkentelijkheid te betuigen voor Zijn opperste heerschappij over alle dingen en mensen. Het is de meest volledige vervulling van de norm: De Heer uw God zult gij aanbidden en Hem alleen dienen.6

Het is onmogelijk een meer volmaakt eerherstel te geven aan God voor de fouten die dagelijks worden begaan dan door het opdragen van, of de toegewijde deelneming aan het Heilig Offer des Altaars.7 Het is niet mogelijk Hem grotere dank aan te bieden voor de gaven die wij hebben ontvangen dan door de heilige mis: Wat zal ik de Heer vergelden voor al de weldaden, die Hij mij bewezen heeft? Ik zal de beker van het heil opheffen, en de naam van de Heer aanroepen.8 Wat een reusachtige kans is de mis voor ons om God te bedanken voor al de goede dingen die wij ontvangen, daar we zonder twijfel God soms vergeten te danken voor de vele, vele geschenken die Hij over ons heeft uitgestort; ons kan hetzelfde overkomen als die melaatsen overkwam die Jezus genas.

«Aanbidding, eerherstel en dankzegging zijn de onfeilbare gevolgen van het offer van de mis die terugvoeren naar God zelf»9, want Hij zelf is het die opdraagt en opgedragen wordt. Wat een grote eer is het voor priesters hun stem aan Christus te lenen en hun handen voor het Eucharistisch offer! Wat is het een indrukwekkend voorrecht voor de gelovigen die in staat zijn deel te hebben aan zo'n groot geheim!

«Zeg de Heer, dat jij in het vervolg, elke keer als je de heilige mis opdraagt of meeviert en het sacrament van de eucharistie uitreikt of ontvangt, dit zult doen met een groot geloof en met een liefde die brandt, alsof het de laatste keer van je leven was. En wek berouw op over je voorbije nalatigheden.»10

52.3 Op de berg Moria werd Isaäk, de geliefde enige zoon van Abraham, ten slotte niet geofferd; op de Calvarieberg leed Jezus echt en stierf voor ons allemaal, pro peccatis, wegens onze zonden. De vrucht van boetedoening en verzoening strekt zich ook uit tot hen die ons zijn voorgegaan en die in het vagevuur worden gezuiverd, in afwachting van de toegekende beloning van het bruiloftskleed11 om zo de hemel te kunnen binnengaan.

Het eucharistisch offer heeft uit zichzelf en door eigen kracht de vergeving van de zonden tot gevolg, maar «het brengt dit op een indirecte wijze teweeg. Bijvoorbeeld, iemand die zonder het misoffer mee te vieren God vraagt zijn leven te veranderen en hem de weg te wijzen naar de biecht, zal deze genade alleen krijgen door de kracht van zijn vurigheid en volharding, maar als hij met dit doel de mis viert is het zeker dat hij deze gunst op een doeltreffende manier zal verkrijgen, zolang hij geen hindernissen op zijn weg plaatst.»12

Wanneer Jezus Christus zichzelf aan de Vader offert, bidt Hij voor alle mensen. Hij leeft altijd om voor hen te pleiten.13 Welk ogenblik kunnen wij beter vinden om Hem te benaderen en te vragen wat we zo hard nodig hebben dan gedurende de heilige mis?

Elke mis wordt opgedragen door de hele Kerk, die op haar beurt smeekt voor de gehele wereld. «Het is, telkens als de heilige mis wordt opgedragen, het bloed van het Kruis dat als stromende regen op de wereld neerkomt.»14 Te zamen met de Kerk bidden we speciaal voor de Paus, voor de bisschop en voor allen die, rechtzinnig en trouw, de behoeders zijn van het katholieke en apostolische geloof.15

Even goed als er gewone gevolgen zijn van de mis, zijn er ook bijzondere gevolgen zowel voor degenen die deelnemen aan het Heilig Offer als voor wiens intentie het werd gevierd. Voor de priester is er een zeer bijzondere vrucht, daar het van zijn wil afhangt dat de mis gelezen wordt; ook de misdienaars, het koor en al de godvruchtige deelnemers die tegenwoordig zijn bij het offer, delen in dit bijzondere effect, elk volgens zijn of haar gesteldheid: allen hier aanwezig, wier geloof Gij kent en wier toewijding U gebleken is; voor wie U dit offer van lof wordt gebracht - voor henzelf en al hun dierbaren, voor hun verlossing, voor het heil en behoud waarop zij hopen - en die hun gebeden richten tot U, de eeuwige, levende en ware God.16

Naast vruchten van lof en aanbidding aan God, brengt de heilige mis ook vruchten voort van kwijtschelding van zonden en is een smeekbede voor al onze behoeften. In zichzelf zijn deze oneindig en onbeperkt, maar zij kunnen eindig en beperkt zijn afhankelijk van onze gesteldheid. Het is daarom dat de voorbereiding van onze ziel om dit ongeëvenaarde Offer bij te wonen en eraan deel te hebben, en de ogenblikken van dankzegging en bezinning nadat de heilige handeling voorbij is, zo buitengewoon belangrijk zijn. «Staat u daar op Calvarië -vraagt de heilige pastoor van Ars- in dezelfde gesteldheid als Onze Lieve Vrouw, u ervan bewust dat u in de aanwezigheid van God zelf bent en dat u tegenwoordig bent bij de voltrekking van een en hetzelfde offer?»17

Laat ons Onze Lieve Vrouw vragen voor ons tussenbeide te komen, zodat de viering van of het deelnemen aan het eucharistisch offer voor ons de bron mag worden waarin onze verlangens voor God worden bevredigd en zelfs vermeerderd.

-1. Eerste lezing, Jaar I, Gn 22,1-19. -2. Romeins Missaal, Eucharistisch Gebed I. -3. Vgl. Heb 11,19. -4. Origenes, Preken over het Boek Genesis, 8,6, 9. -5. H. Jean-Baptiste Marie Vianney, Preek over de mis. -6. Mt 4,10. -7. Vgl. Concilie van Trente, Sessie 22, c. 1. -8. Ps 115,12. -9. R. Garrigou-Lagrange o.p., De Verlosser. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 829. -11. Vgl. Mt 22,12. -12. Anoniem, La santa misa, Madrid, 1975. -13. Vgl. Heb 7,25. -14. Ch. Journet, De mis. -15. Romeins Missaal, Eucharistisch Gebed I. -16. Ibidem. -17. H. Jean-Baptiste Marie Vianney, Preek over de zonde.