Negenentwintigste week. Zaterdag

9. De onvruchtbare vijgeboom

-Vruchten voortbrengen. Het geduld van God. -Wat God van ons verwacht. -Niet met lege handen. Geduldig bij het apostolaat.

9.1 In het evangelie van vandaag vertelt de Heer een parabel waarbij Hij een tafereel plaatst tegen een achtergrond die heel bekend was voor de bewoners van Palestina: Iemand had een vijgeboom die in zijn wijngaard geplant stond; hij kwam zoeken of er vrucht aan zat, maar vond niets.1 Vervolgens uitte de man zijn teleurstelling tegenover de wijngaardenier: Al sinds drie jaar kwam ik aan deze vijgeboom vruchten zoeken, maar ik vind er geen. Hak hem om. Waartoe put hij de grond nog uit?

De vijgeboom symboliseert Israël, het uitverkoren volk dat gefaald had in te gaan op de talloze uitnodigingen van Jahwe.2 Jahwe is de eigenaar van de wijngaard. De vijgeboom stelt ieder voor, die zich niet bekommert om de roep van de Heer om vrucht te dragen.3 De Heer kiest de beste plaats voor de boom om vruchten voort te brengen. Hij geeft alle aandacht en zorgt voor gunstige omstandigheden. Wij zijn onderwerp van Gods bijstand vanaf het ogenblik van onze conceptie. Hij geeft ons een engelbewaarder om ons ons leven lang te beschermen. Hij schenkt ons de onmetelijke genade van het doopsel, wellicht een paar dagen na onze geboorte. Hij geeft zichzelf aan ons in de heilige Communie en gedurende de hele duur van onze christelijke vorming... Vervolgens zijn er de talloze gaven die wij van de Heilige Geest ontvangen hebben. Ondanks al deze zorg en koestering is het mogelijk dat wij weinig vruchten hebben voortgebracht in ons leven. Misschien treft de Heer alleen maar bittere vruchten aan. Het is mogelijk dat onze persoonlijke situatie een weerspiegeling is van de profetische beeldspraak van Jesaja: Ik wil zingen van mijn vriend, het lied van mijn vriend en zijn wijngaard: Mijn vriend had een wijngaard op een vruchtbare helling. Hij spitte hem om, verwijderde de stenen, en beplantte hem met edelwingerd. Hij bouwde er een wachttoren en kapte er ook een wijnpers uit. Nu verwachtte hij dat hij druiven zou dragen, maar hij bracht slechts wilde bessen voort.4 Hij bracht zure vruchten voort. Wat was de oorzaak van deze slechte oogst, waar alles gedaan was om een goede oogst zeker te stellen? De heilige Ambrosius schreef, dat de oorzaak van geestelijke onvruchtbaarheid dikwijls kan worden teruggebracht tot trots en hardheid van het hart.5

Ondanks deze teleurstellingen komt God telkens weer zorgzaam terug. Dit is het geduld van God6 ten opzichte van de mensen. Hij wordt niet ontmoedigd door ons gebrek aan respons. Hij kan wachten. Hij kent onze tekortkomingen en onze zwakheid maar ziet ook onze mogelijkheid om het goede te doen. De Heer vindt niemand hopeloos. Hij vertrouwt ons door dik en dun.

God zelf heeft ons door de profeet Jesaja beloofd: Het geknakte riet zal Hij niet breken en de kwijnende vlaspit blaast Hij niet uit.7 De bladzijden van het evangelie zijn een voortdurend getuigenis van deze troostvolle waarheid: de parabel van de verloren zoon, die van het verdwaalde schaap..., de ontmoeting met de Samaritaanse vrouw, met Zacheus...

9.2 Heer, laat hem dit jaar nog staan; laat mij eerst de grond eromheen omspitten en er mest op brengen. Misschien draagt hij het volgend jaar vrucht; zo niet, dan kunt ge hem omhakken. Jezus zelf bemiddelt voor ons bij God de Vader, omdat «wij de vijgeboom zijn die in de wijngaard van de Heer is geplant.»8 De heilige Augustinus leert ons: «De wijngaardenier komt tussenbeide. Hij bemiddelt zoals Mozes bij God... Hij die optreedt als bemiddelaar, is vol barmhartigheid.»9 Laat hem dit jaar nog staan... Hoe dikwijls heeft dit voorval zich niet herhaald! Heer, geef ons nog een kans! «Te weten dat U, mijn God, mij zozeer liefhebt, en... toch heb ik mijn verstand nog niet verloren!»10

Iedereen heeft een eigen goddelijke roeping. Ieder leven dat geleefd wordt zonder verwijzing naar het goddelijke plan, is verloren. De Heer wacht met zijn vele zegeningen op ons antwoord. Natuurlijk kunnen wij nooit de hoop hebben aan God evenveel te geven als Hij ons geeft. «De mens kan God nooit zo liefhebben als Hij zou moeten worden bemind.»11 Toch kunnen wij Hem, met behulp van zijn genade, vele blijken van onze liefde geven: daden van naastenliefde, daden in het apostolaat, werk dat goed wordt gedaan... Wanneer wij 's avonds ons geweten onderzoeken kunnen wij deze kleine vruchten verzamelen om ze bij de Heer te brengen. Dan, wanneer wij geroepen worden deze wereld te verlaten, «zullen wij deze wat beter, wat mooier achterlaten.»12

Laten wij op dit ogenblik van gebed ons gedrag onderzoeken: als wij vandaag voor de Heer kwamen te staan, zouden wij dan onze handen vol goede vruchten hebben? En hoe was ons gedrag gisteren? En de vorige week? Misschien is het zo, dat ons leven boordevol is met goede werken die wij gedaan hebben uit liefde tot God. Wij zouden daarentegen ook kunnen ontdekken, dat wij te veel bezig zijn geweest met onze eigen zorgen en dat dit de goddelijke genade heeft belemmerd. Wij weten heel goed dat, wanneer God niet alle eer krijgt, het leven onvruchtbaar wordt. Alles wat zonder God gedaan wordt, zal vergaan. Laten wij vandaag een paar vaste besluiten nemen. «Misschien geeft God ons nog een jaar om Hem te dienen. Denk niet aan vijf, denk niet aan twee. Kijk alleen maar naar dit jaar...»13

9.3 Hierdoor wordt mijn Vader verheerlijkt, dat gij rijke vruchten draagt; zo zult gij mijn leerlingen zijn.14 Dit verwacht God van ons allemaal: niet het uiterlijk van vruchten, maar vruchten die voor eeuwig blijven. Dat zijn: de vruchten van het apostolaat, de mensen die we hebben geholpen om zich met God te verzoenen in het sacrament van de biecht, de uren van goed werk verricht met zuivere instelling, de kleine verstervingen bij het eten, de strijd tegen de wisselende stemmingen, de orde thuis en op het werk, de dienstbaarheid voor de anderen... Laten wij niet tevreden zijn met alleen maar de uiterlijke schijn. Kan ik eerlijk zeggen dat mijn daden in overeenstemming zijn met de genade die God mij geschonken heeft?

Als de heilige Lucas zijn evangelie in chronologische volgorde heeft geschreven dan «volgt deze parabel op de vraag over de Galileeërs, wier bloed Pilatus met dat van de offerdieren vermengd had, en het ongeluk van die achttien die gedood werden, doordat de toren bij de Silóam op hen viel (Lc 13, 4): denkt gij dat die mensen leden omdat zij alleen schuldig waren? De Heer ontkent deze uitleg en zegt: Maar als gij u niet bekeert, zult gij allen op een dergelijke manier omkomen. Het is niet het sterven van het lichaam, dat belangrijk is, maar de uiteindelijke instelling van de ziel. De zondaar, die 'alle tijd van de wereld' heeft om zich te bekeren en dit niet doet, komt er geen haar beter van af dan die erdoor verrast werden. Op dit kritieke ogenblik vertelt de Heer de parabel van de onvruchtbare vijgenboom. Hij waarschuwt ons, dat zelfs het geduld van God zijn grenzen heeft. Uit de woorden van de wijngaardenier lijkt het echter toch mogelijk, dat wij het geduld van de Heer kunnen verlengen door onze gebeden. Dit is ongetwijfeld heel belangrijk. Wij kunnen voor zondaars wat tijd winnen om berouw op te wekken.»15

Laten wij bij de Heer een goed woordje doen, dat Hij zijn goddelijk geduld mag verlengen voor de zondaars met wie wij in ons zendingswerk bezig zijn. «Wij hebben geen haast om de boom te vellen. Wij willen dat hij door geduld, door vergevingsgezindheid van de Heer groeit. Laten wij de boom niet omhakken wanneer hij nog veel vruchten kan geven.»16 Laten wij besluiten geduldig te zijn in ons apostolaat. Laten wij alle menselijke en bovennatuurlijke middelen gebruiken om mensen dichter bij Jezus te brengen.

Onze moeder Maria zal voor ons op deze zaterdag in de oktobermaand de genade verkrijgen die wij nodig hebben. Zij zal ons helpen om mensen aan te sporen overvloedig vrucht te dragen, vooral onze vrienden en familieleden.

-1. Lc 13,6-9. -2. Vgl. Hos 9,10. -3. Vgl. Jr 8,13. -4. Js 5,1-2. -5. Vgl. H. Ambrosius, Commentaar op het evangelie van Lucas, in loco. -6. Vgl. 2 Pe 3,9. -7. Mt 12,20. -8. Theophylactus, in Catena Aurea, VI, bl. 134. -9. H. Augustinus, Preek 254, 3. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 425. -11. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, I-II, q6, a4. -12. G. Chevrot, L'évangile en plein air. -13. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 47. -14. Joh 15,8. -15. R.A. Knox, Pastoral Sermons. -16. H. Gregorius van Nazianze, in Catena Aurea, VI.