Twaalfde week door het jaar. Dinsdag

41. De smalle weg

-De weg die naar de hemel leidt is smal. Onthouding en versterving. -Behoefte aan versterving. Strijd tegen gemakzucht. -Enkele voorbeelden van matigheid en versterving.

41.1 Op weg naar Jeruzalem vroeg iemand Hem, Heer, zijn het er weinig die gered worden?1 Jezus gaf geen direct antwoord, maar reageerde: Spant u in om door de nauwe deur binnen te komen, want Ik zeg u, velen zullen het proberen, maar er niet in slagen binnen te komen. In het evangelie van de heilige mis van vandaag spreekt Matteüs ook over deze uitroep van de Heer: Hoe nauw toch is de poort en hoe smal de weg die voert naar het leven, en weinigen zijn er die hem vinden.2

Het leven is een weg die bij God eindigt. Het is een korte weg. Het is belangrijk dat bij het bereiken van ons reisdoel de deur open is en dat we binnen mogen treden. «Wij zijn op onze tocht op weg naar de voleinding van de geschiedenis... De Heer zelf zei: Zie, Ik kom spoedig, en mijn loon breng Ik mee, om ieder te vergelden naar zijn werk... (Apok 22,12-13)».3

Er zijn twee wegen, twee levenshoudingen. De ene is de gemakkelijkste en meest aangename weg zoeken, het lichaam verwennen en offers en boete trachten te ontlopen; de andere weg is de wil van God zoeken, zelfs als het moeite kost, de zintuigen bewaken en het lichaam beteugelen. Het is ofwel leven als pelgrims die, aangezien ze slechts op doortocht zijn, alleen bij zich dragen wat ze strikt nodig hebben, die niet veel waarde aan materiële zaken hechten; of gebonden zijn aan gemakzucht, genot en materiële goederen, die als doel op zichzelf en niet slechts als middelen worden gezien.

Een van deze twee wegen leidt naar de hemel. De andere naar de ondergang, en velen gaan die laatste weg. We moeten onszelf vaak afvragen welke van deze twee wegen we volgen, waar we voor kiezen. Stevenen we rechtstreeks op de hemel af, ondanks onze tekorten en zwakheden? Volgen we de smalle weg? Beoefenen we voortdurend onthouding en versterving, brengen we kleine maar niettemin reële offers? Waar richten we ons op? Wat is werkelijk het onderliggende doel van alles wat we doen?

«Iets willen, maar alleen theoretisch en in beginsel, betekent echter niet zoveel. [...] Een student die vastbesloten is arts te worden zal zich niet laten inschrijven bij de Faculteit der Letteren... Zou hij zich daarentegen wel bij die faculteit laten inschrijven, dan zou hij alleen al door het feit van deze keuze laten zien dat zijn professionele ambities op talengebied liggen en niet op dat van de medicijnen, ondanks alles wat hij zegt. Dit is zo, omdat als we iets willen, we de geëigende middelen moeten kiezen. Als iemand zegt dat hij naar huis wil, maar met opzet de weg zou kiezen die hem naar het huis van zijn vijand brengt, dan zou blijken dat hij niet wil wat hij zegt.»4 En wanneer hij dan als reden opgeeft dat hij deze weg gekozen heeft omdat die gemakkelijker is, dan gaat het hem in feite alleen om de weg zelf. Hij bekommert zich er niet om waar de weg naar toe gaat.

Veel mensen leven met het oog op onmiddellijke doeleinden en ze maken zich geen zorgen over God, begin en einddoel van ons leven. Om ons tot Hem te richten zullen we ons moeten zuiveren: «De scherpe kanten moeten er -zoals bij het bewerken van een stuk steen of hout- elke dag een beetje meer afgevijld worden, door de gebreken aan ons persoonlijk leven achter te laten, met een geest van boetvaardigheid, met kleine verstervingen...»5

41.2 We tonen -zelfs wie niet als 'rijk' beschouwd kan worden- een voorkeur voor de brede weg, de minst oncomfortabele weg door het leven. We kiezen voor de wijde deur, die niet naar de hemel leidt...

De weg die de Heer ons wijst is een vreugdevolle weg. Toch is het tegelijkertijd ook de weg van het kruis en het offer, van matiging en versterving. Wie mijn volgeling wil zijn, moet Mij volgen door zichzelf te verloochenen en elke dag opnieuw zijn kruis op zich te nemen.6 Als de graankorrel niet in de aarde valt en sterft, blijft hij alleen: maar als hij sterft brengt hij rijke vruchten voort.7

We moeten in dit leven de deugd van de matigheid in praktijk brengen als we het leven hierna binnen willen gaan. Wij christenen moeten leven in een geest van onthechting bij het omgaan met de dingen die we bezitten en gebruiken. We moeten niet overdreven op materiële zaken gericht zijn. We moeten niet proberen dingen te verwerven of vast te houden die overbodig zijn om in onze behoeften te voorzien. Waar nodig, zal de manier waarop we ons op dit gebied versterven een teken zijn waaruit de oprechtheid van onze bedoelingen blijkt. We kunnen niet zijn als de mensen die door de economie als het ware overheerst schijnen te worden; bijna geheel hun persoonlijk en maatschappelijk leven is doordrongen van een geest die we 'economistisch' kunnen noemen.8 Hun doel is het bezit van materiële goederen, en ze menen dat ze daarmee hun verlangen naar geluk kunnen vervullen. Ze hebben een dwaze aandrang om die te verkrijgen, en ze vergeten al te gemakkelijk dat ons leven een weg moet zijn die naar God leidt. Alleen dat: een weg die naar God leidt. De Heer waarschuwt ons: Weest waakzaam! Zorgt ervoor dat uw geest niet afgestompt raakt door een roes van dronkenschap en de zorgen des levens.9 Houdt uw lenden omgord en de lampen brandend! Gedraagt u als mensen die wachten op de terugkomst van hun heer, die naar de bruiloft is.10

Op de brede weg van gemak, comfort en het vermijden van verstervingen, schrompelt de genade die God geeft in elkaar en blijft ze vruchteloos, zoals het zaad dat tussen de doorns valt. Ze worden verstikt door de zorgen, de rijkdommen en de genoegens van het leven en komen niet tot rijpheid.11«Soberheid echter maakt het ons gemakkelijker tot God te naderen. Met een vol en verzadigd lichaam is de ziel niet vrij om omhoog te vliegen.»12

We moeten voortmaken, naar God toe, en onze enige zorg zou moeten zijn dat we op de goede weg zitten. Zijn we echt op de goede weg, de weg van offer en boetedoening, vreugde en toewijding ten dienste van anderen? Spannen we ons echt in om de verlangens naar gemakzucht en comfort die ons steeds lokken te overwinnen?

41.3 Versterving is een zeer effectief apostolisch wapen, zeker te midden van een al te vaak zo materialistische omgeving. Het is een van de meest aanlokkelijke kenmerken van het christelijk leven. Waar we ook zijn, we moeten ons inspannen om het goede voorbeeld te geven, dat de beoefening van deze deugd bevordert. Het zal een natuurlijke eigenschap moeten zijn van ons gedrag. Voor veel mensen was het goede voorbeeld dat een christen gaf, het begin van het vinden van God.

Een sober leven is een leven van versterving en vreugde. We zullen vaak genoeg gelegenheid vinden om de versterving te beoefenen in de kleine dingen, die het ons verstand mogelijk maken ons lichaam te beheersen en die de ziel in staat stellen de zaken die God betreffen te begrijpen. Innerlijke versterving controleert onze verbeeldingskracht en ons geheugen en houdt nutteloze of schadelijke gedachten en herinneringen op verre afstand. Versterving wordt ook beoefend door de tong in bedwang te houden, door de manier waarop we nutteloze en frivole gesprekken bijvoorbeeld of roddel vermijden.

Om de smalle weg van matigheid te volgen moeten we ook versterving van onze uiterlijke zintuigen beoefenen; zien, horen, voelen... «Aan het lichaam moet men iets minder geven dan het vereiste. Zo niet, dan pleegt het verraad.»13 We staan onszelf een beetje minder toe dan we graag aan luxe zouden willen hebben, aan het toegeven aan onze grillen enz. Er zijn veelvuldige gelegenheden tot versterving in het gewone, dagelijkse leven, «in hard, constant, geregeld werken, wetend dat de geest van offerbereidheid het best beleefd wordt door het werk waarmee we begonnen zijn, perfect af te maken; in punctualiteit door onze dag met heroïsche minuten te vullen; door zorg te hebben voor de dingen die we bezitten of gebruiken; door de zorg in de vervulling van de eenvoudigste verplichtingen; op de specifieke punten van naastenliefde waarmee we de weg naar heiligheid aantrekkelijk maken voor anderen; soms kan een glimlach het beste teken zijn van een geest van boetedoening...»14

De smalle weg loopt door alle activiteiten van een christen heen, van onze houding ten opzichte van de luxe thuis tot de manier waarop we het materiaal en de werktuigen waarmee we werken gebruiken; of de manier waarop we ons ontspannen. In onze vrije tijd is het niet nodig veel geld uit te geven of buitensporig veel tijd te besteden aan het spelen van spelletjes ten nadele van onze andere verplichtingen. Een goed voorbeeld van matigheid en soberheid kan men ook tonen door minder gebruik te maken van de televisie en van andere hulpmiddelen tot ontspanning en plezier die de technologie ons biedt.

De smalle weg is veilig en aantrekkelijk. Langs deze weg, samen met een zekere mate van soberheid en offerbereidheid, zullen we ook vreugde vinden, want «dat Kruis is geen schavot meer, maar de troon van waaraf Christus heerst. Met aan zijn zijde zijn Moeder, die ook onze Moeder is. De heilige Maagd zal voor u de kracht verkrijgen die nodig is om vastbesloten in de voetsporen van haar Zoon te lopen.»15

-1. Lc 13,23. -2. Mt 7,14. -3. Vaticanum ii, Past. const. Gaudium et spes, 45. -4. F. Suárez, La puerta angosta. -5. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 403. -6. Lc 9,23. -7. Joh 12,24. -8. Vaticanum ii, o.c., 63. -9. Lc 21,34. -10. Lc 12,35. -11. Lc 8,14. -12. H. Petrus van Alcántara, Tratado de la oración y de la meditación, 11,3. -13. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 196. -14. Idem, Brief, 24 maart 1930. -15. Idem, Vrienden van God, 141.