Eenendertigste week. Woensdag

24. De vruchten van het kruis

-Zin van het lijden. De vruchten ervan in het christenleven. -Tot Jezus en Maria gaan bij ziekte en tegenslag.

24.1 Het kruis is het symbool en teken van de christen, omdat aan het kruis de verlossing van de wereld is volbracht. De Heer gebruikte de uitdrukking zijn kruis opnemen verscheidene malen om aan te geven welke houding zijn leerlingen tegenover lijden en tegenslag moesten aannemen. In het evangelie van de heilige Mis zegt Jezus tot ons: Als iemand zijn kruis niet draagt en Mij volgt, kan hij mijn leerling niet zijn.1 En bij een andere gelegenheid wendde Hij zich tot de aanwezigen en vermaande hen: Wie mijn volgeling wil zijn, moet Mij volgen door zichzelf te verloochenen en elke dag opnieuw zijn kruis op te nemen.2

Lijden, in zijn diverse verschijningsvormen, is een algemeen gegeven. De heilige Paulus vergelijkt het lijden met de weeën van een moeder bij de bevalling: Wij weten immers, dat de hele natuur kreunt en barensweeën lijdt, altijd door.3 De ervaring leert ons, dat alle schepselen -arm en rijk, jong en oud, man en vrouw- om verscheidene redenen en oorzaken met lijden te doen krijgen. Daarom vermaande de heilige Petrus de eerste christenen: Dierbare vrienden, verwondert u niet over de brand die in uw midden woedt om u te louteren, alsof u iets ongewoons overkomt.4 Het lijkt wel alsof lijden uit de natuur van de mens zelf voortkomt. Niettemin leert het geloof ons, dat het lijden in de wereld is doorgedrongen door de zonde. God had de mens voor het lijden behoed door een daad van oneindige goedheid. Geschapen in een oord van zaligheden zou hij, als hij trouw aan God was gebleven, vanuit dit aards paradijs naar de hemel zijn gevoerd om daar voor eeuwig het zuiverste geluk te genieten.

De zonde van Adam, die op zijn afstammelingen is overgegaan, heeft de goddelijke plannen gewijzigd. Met de zonde deden pijn en dood hun intrede in de wereld. Maar de Heer nam het menselijk lijden op zich door de ontberingen van een gewoon leven -Hij leed honger en dorst, Hij werd moe van het werken...- en van zijn lijden en dood aan het kruis. Zo veranderde Hij de pijnen en smarten van dit leven in een onmetelijk goed. Meer nog, wij allen zijn geroepen om door lijden en vrijwillige versterving in ons lichaam Jezus' lijden aan te vullen.5

Het geloof in deze geheimvolle deelname aan het kruis brengt met zich mee «de innerlijke zekerheid, dat de lijdende mens aanvult wat nog ontbreekt aan de verdrukkingen van de Christus; krachtens de geestelijke dimensie van het verlossingswerk dient het lijden, naar de wil van Christus, tot heil van zijn broeders en zusters. Het komt daarom niet alleen anderen ten goede maar het vervult ook, en nog meer een onvervangbare opdracht. In het Lichaam van Christus [...] speelt het lijden [...] een absoluut noodzakelijke en eigen rol om al het goede tot stand te brengen dat in zich een absolute voorwaarde is voor het heil van de wereld. Dit lijden maakt meer dan wat ook de weg vrij voor de genade, die het hart van de mensen verandert. Het zorgt er vooral voor, dat de krachten van de Verlossing in de menselijke geschiedenis levend en werkzaam blijven.»6

Het is aan ons om edelmoedig met Christus mee te werken in het liefdevol aanvaarden van lijden, tegenslagen, de normale moeilijkheden van het leven, ziekte... die Hij toestaat omwille van onze persoonlijke heiliging en die van geheel de Kerk. Het lijden heeft dan zin en wij worden daadwerkelijke medewerkers van de Heer in het heilswerk van de zielen en, als wij delen in zijn lijden op aarde, zullen wij ooit zijn heerlijkheid delen en zal het werk van onze heiliging aldus volledig zijn.7

24.2 De boom van het kruis hangt vol vruchten. Het lijden helpt ons meer onthecht te zijn van de goederen van de aarde, van gezondheid... «Deus meus et omnia!», Mijn God en mijn alles!8, riep de heilige Franciscus van Sales uit. Als wij Hem bezitten, verliezen we niet veel. Daarentegen «gelukkig wie uit geheel zijn hart kan zeggen: mijn Jezus, U alleen bent mij genoeg!»9

Tegenslagen zijn een prachtige kans om onze fouten en zonden uit het voorbije leven beter uit te boeten. De heilige Augustinus leert, dat de Heer met name in die gevallen als geneesheer optreedt om de wonden te genezen die de zonden hebben achtergelaten en het medicijn van de tegenslagen aanwendt.10 Moeilijkheden en pijnen die wij ondergaan brengen ons ertoe bereidwilliger en standvastiger onze toevlucht te zoeken tot de goddelijke barmhartigheid: In hun nood zullen zij naar Mij uitzien11, zegt de Heer bij monde van de profeet Hosea.

En Jezus nodigt ons uit om in moeilijke omstandigheden tot Hem te komen: Komt allen tot Mij die uitgeput zijt en onder lasten gebukt, en Ik zal u rust en verlichting schenken.12 Hoe vaak hebben we deze verlichting niet ondervonden! Waarlijk, Hij is een toevlucht en sterkte13 te midden van alle stormen van het leven, Hij is de deur waar we in allerijl naar toe moeten gaan.

Tegenslagen, ziekte, pijn... geven ons de kans vele deugden te beoefenen -geloof, sterkte, vreugde, nederigheid, vereenzelviging met de goddelijke wil...- en stellen ons in staat vele verdiensten te verkrijgen. «Als je denkt aan alles in je leven dat zonder waarde zal blijven, omdat je het niet aan God hebt opgedragen, zou jij je eigenlijk als een vrek moeten voelen: begerig in het verzamelen van alle gelegenheden om een offertje te brengen, in het niet onbenut laten van welk lijden dan ook. -Immers, nu het eenmaal zo is, dat het lijden de metgezel is van het schepsel, is het toch dwaasheid om daar niets mee te doen?»15 En er bestaan perioden in het leven, waarin het lijden zich overvloedig aandient... Laten we het niet voorbijgaan zonder dat het overvloedige weldaden in de ziel achterlaat.

Lijden dat in christelijke zin wordt gedragen, is een machtig middel tot heiligheid. Ons innerlijk leven heeft ook tegenslagen en hindernissen nodig om te groeien. De heilige Alfonsus de Liguori verzekerde dat, zoals een vlam opflakkert als deze in aanraking komt met lucht, de ziel evenzo vervolmaakt wordt in contact met tegenslagen.15 Zelfs bekoringen helpen om voort te schrijden in de liefde tot de Heer. God is getrouw. Hij zal niet toelaten dat gij boven uw krachten beproefd wordt. Met de beproeving bepaalt Hij al het einde, zodat gij ze kunt doorstaan.16 En de beproeving die wij bij de Heer hebben doorstaan, brengt ons nieuwe gaven en zegeningen.

24.3 Wanneer wij in droefenis verkeren, laten we dan tot Jezus gaan, bij wie wij steeds troost en bijstand zullen vinden. Zoals de psalmist, zo kunnen ook wij zeggen: Tot de Heer in al mijn benardheid riep Ik -en Hij heeft mij geantwoord17, want wij zijn machteloos tegenover de grote menigte die op ons afkomt; wij weten niet wat we moeten doen, maar op U zijn onze ogen gevestigd.18 In het barmhartige hart van Jezus vinden wij altijd vrede en hulp. Tot Hem moeten we allereerst gaan, in alle gemoedsrust om niet de woorden te horen te krijgen die de Meester ooit tot Petrus richtte: Kleingelovige, waarom heb je getwijfeld?19 «Oh, moge God mij behoeden! -riep de heilige Teresia uit-. Wanneer Gij, Heer, moed wilt schenken, wat maken al die tegenslagen dan uit!»20 Bidden wij altijd tot Jezus om die «moed», wanneer lijden of tegenslagen zich aandienen.

Bij de Heer vermogen wij alles; ver van Hem verwijderd, zullen wij niet lang tegenstand bieden. «Met zo'n goede Vriend bij ons -onze Heer Jezus Christus-, met zo'n goede Leidsman, die zich als eerste in het lijden stortte, kunnen we alles verdragen. Hij helpt en geeft kracht, Hij is er altijd, Hij is een echte vriend.»21 Met Hem zullen we opgewekt weten te zijn, goedgehumeurd, te midden van de moeilijkheden, zoals de heiligen dat gedaan hebben. Zij hebben ons overvloedige voorbeelden daarvan nagelaten.

De Heer zal ons ook leren om beproevingen en pijnen objectiever te bezien, zodat we geen belang hechten aan iets wat geen belang heeft en we geen pijnen gaan bedenken die geboren worden uit de verbeelding, bij gebrek aan nederigheid; en we zullen ze ook niet in aantal en omvang gaan vermeerderen, wanneer we ze met een beetje goede wil kunnen verdragen en er geen drama of tragedie van maken.

Aan het einde van ons gebed keren wij ons tot onze Vrouwe, opdat zij ons leert vruchten te plukken uit alle moeilijkheden die we zullen moeten ondergaan of die we in deze dagen doormaken. «Cor Mariae perdolentis, miserere nobis!, Hart vol smarten van Maria, ontferm u over ons -roep het hart van de heilige Maagd aan, met de vaste wil om je met haar lijden te verenigen, als eerherstel voor je zonden en voor die van de mensen van alle tijden. -En vraag haar voor iedere ziel, dat haar lijden onze afkeer van de zonde mag versterken en dat we van de lichamelijke en geestelijke tegenslagen van iedere dag kunnen houden als een manier om boete te doen.»22

-1. Lc 14,27. -2. Lc 9,23. -3. Rom 8,22. -4. 1 Pe 4,12. -5. Vgl. Kol 1,24. -6. Johannes Paulus ii, Apost. brief Salvifici doloris, 2 februari 1984, 27. -7. Vgl. A. Tanquerey, Het lijden vergoddelijkt, Doornik 1943. -8. H. Franciscus van Assisi, Opuscula, Pedeponti, 1739, vol. I, bl. 20. -9. Vgl. H. Alfonsus M. van Liguori, Beknopte sermoonen, voor al de zondagen des jaers, Gent 1847. -10. Vgl. H. Augustinus, Commentaar op de Psalmen, 21,2,4. -11. Hos 5,15. -12. Mt 11,28. -13. Ps 45,2. -14. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 997. -15. H. Alfonsus Maria van Liguori, o.c., bl. 823. -16. 1 Kor 10,13. -17. Ps 119,1. -18. 2 Kron 20,12. -19. Mt 14,31. -20. H. Teresia van Avila, Stichtingen, 3,4. -21. Idem, Leven, 22. -22. H. Jozefmaria Escrivá, o.c., 258.