Vijfde week. Woensdag

32. DE WIJNSTOK EN DE RANKEN

-Christus is de ware wijnstok. Het goddelijk leven in onze ziel. -Jezus snoeit ons opdat wij meer vrucht dragen. De betekenis van lijden. De veelvuldige biecht. -Eenheid met Christus. Apostolaat, overvloeien van innerlijk leven. De wijnstok en zijn ranken.

32.1 Ik ben de wijnstok, gij de ranken. Wie in Mij blijft, zoals Ik in hem, die draagt veel vrucht, lezen we in het evangelie van de Mis.1

Vanwege zijn ondankbaarheid wordt het uitverkoren volk vaak vergeleken met een verwaarloosde wijngaard. De Heilige Schrift spreekt over vernietiging en herstel van een wijngaard, uitgegraven in Egypte en opnieuw geplant in een nieuw land2; Jesaja verwoordt Gods klacht dat deze wijngaard, na zoveel zorg, geen goede druiven opleverde, maar slechts wilde druiven voortbracht.3 Ook Jezus gebruikt het beeld van de wijngaard om de afwijzing van de Messias door de Joden en de roeping van de heidenen aan te geven.4

Maar onze Heer gebruikt het beeld van de wijnstok en de ranken op een geheel nieuwe manier. Christus is de ware wijnstok, welke zijn eigen leven deelt met de ranken. Het is het genadeleven dat uit Christus voortvloeit en meegedeeld wordt aan alle leden van zijn Lichaam, de Kerk. Zonder dit nieuwe sap brengen zij geen vrucht voort, want uit zichzelf zijn ze dood en woest.

Jezus' leven is van zó grote waarde, dat Hij zijn bloed tot de laatste druppel vergoot, opdat wij het konden ontvangen. Al zijn woorden, zijn daden en wonderen brengen ons stap voor stap tot dit nieuwe leven. Hij leert ons hoe dit nieuwe leven in ons begint en groeit, hoe het afsterft en hoe het wordt hersteld indien we het verloren hebben.5 Ik ben gekomen, zo zegt Hij ons, opdat zij leven zouden bezitten, en wel in overvloed.6 Blijft in Mij, zoals Ik in u.7

Hij maakt ons deelgenoten van het leven van God zelf! De mens wordt op het moment van zijn doopsel getransformeerd tot op het diepste niveau van zijn leven, zelfs zo dat er sprake is van een wedergeboorte, welke ons tot kinderen van God maakt en broeders en zusters van Christus, en ledematen van zijn Lichaam, de Kerk. Dit leven is eeuwig, mits we het niet verliezen door de doodzonde. De dood heeft geen werkelijke macht over degene die dit leven bezit: hij zal niet sterven; hij zal slechts van woning veranderen8, en gaan naar het eeuwige leven in de hemel. Jezus wil ons laten delen in iets dat Hij ten volle bezit. «Het leven dat voortvloeit uit de aanbiddelijke Drieëenheid, vloeit geheel over. Het verspreidt zich en plant zich voort. Van het hoofd daalt het af naar de leden... de wijnstok en de ranken vormen één enkel wezen, zij worden gezamenlijk gevoed en handelen op dezelfde wijze, zij brengen dezelfde vruchten voort omdat ze ook gevoed worden door hetzelfde sap.»9

Ik heb u deze brief geschreven, zegt de apostel Johannes ons, nadat hij ons talloze wonderbaarlijke dingen verteld heeft, om u ervan te overtuigen dat gij eeuwig leven hebt, gij allen die waarachtig gelooft in de Zoon van God.10 Dit nieuwe leven dat wij ontvangen hebben, wordt in het bijzonder gesterkt door de sacramenten, die onze Heer heeft ingesteld opdat voor iedereen de verlossing op eenvoudige wijze toegankelijk zou zijn. In deze zeven werkzame tekenen van genade ontdekken wij Christus zelf, de bron van alle genade. «Daar spreekt Hij tot ons, daar vergeeft Hij ons, daar versterkt Hij ons, daar heiligt Hij ons, daar geeft Hij ons de kus van verzoening en van vriendschap; daar geeft Hij ons zijn eigen verdiensten en zijn eigen kracht, daar geeft Hij Zichzelf.»11

32.2 Elke rank aan Mij die geen vrucht draagt, snijdt Hij af; en elke rank die wel vrucht draagt zuivert Hij, opdat zij meer vrucht mag dragen.12

De christen die zich losmaakt van de kanalen waarlangs de genade tot hem komt -gebed en sacramenten- ontvangt geen voedsel meer voor de ziel. Dit «leidt tot de dood door de overmacht van de doodzonde, omdat de reserves van de ziel snel uitgeput raken. Dan komt het moment waarop zelfs een kleine verleiding voldoende is om te vallen. Zo iemand valt uit zichzelf, omdat bij hem de kracht ontbreekt om zich staande te houden. Hij sterft, omdat zijn leven is uitgeblust. Als de kanalen van genade niet gezuiverd worden van een verlammende zorgeloosheid, nalatigheid, luiheid, weekheid, menselijk opzicht, invloeden uit de omgeving, haast en andere zaken die ze verstoppen, dan verdort het zieleleven en het sterft. Zijn onvruchtbaarheid is natuurlijk compleet, omdat hij geen enkele vrucht voortbracht.»13

Echter, het is Gods wil dat wij rijke vruchten dragen.14 Daarom snoeit Hij de wijnstok, opdat zij meer vruchten voortbrengt. En Jezus vervolgt: Gij zijt al rein dankzij het woord dat Ik tot u gesproken heb.15 Onze Heer gebruikte hetzelfde werkwoord voor het snoeien van de wijnstok als Hij deed voor het zuiveren van zijn leerlingen. Letterlijk zou de vertaling zo moeten lopen: Hij zuivert hen die vrucht dragen opdat zij nog meer zullen dragen.16

Wij moeten onze Heer in alle oprechtheid zeggen, dat we verlangen dat Hij in ons alles wegdoet wat een hindernis zou vormen voor zijn werk: karakterzwakten, gehecht zijn aan onze eigen mening of materiële goederen, menselijk opzicht, blijken van gemakzucht en zinnelijkheid... Zelfs al doet het pijn, toch zijn wij vastbesloten om ons te laten zuiveren van al die loodzware lasten, juist omdat we meer vruchten van heiligheid en apostolaat willen voortbrengen.

Onze Heer zuivert en reinigt ons op vele manieren. Soms ook door mislukkingen toe te laten, ziekte, laster etc. «Heb je uit de mond van de Meester zelf de gelijkenis niet gehoord van de wijnstok en de ranken? -Troost je: Hij eist veel van je, omdat je een wijnrank bent die vrucht draagt... Hij snoeit je, ut fructum plus afferas, opdat je nog meer vrucht zult dragen. Natuurlijk is dit wegsnijden en snoeien pijnlijk. Maar hoe sappig zijn daarna de vruchten en hoe rijp de werken!»17

Onze Heer wil ook dat wij graag gebruik zullen maken van het sacrament van de boete, om ons te zuiveren van onze vele fouten en zonden. Het veelvuldig ontvangen van dit sacrament, met ware spijt over onze zonden, is nauw verbonden met die zuivering van de ziel die zo nodig is voor het apostolaat.

32.3 Blijft in Mij, zoals Ik in u. Zoals de rank geen vrucht kan dragen uit zichzelf, maar alleen als zij blijft aan de wijnstok, zo gij evenmin, als gij niet blijft in Mij.18

In onze persoonlijke omgang met Jezus Christus maken we ons gereed om doelmatig te zijn, om opgewekt te zijn, om anderen werkelijk lief te hebben en om ze dichter bij God te brengen, kortom, om een goed christen te zijn. «Daarom -merkt de heilige Augustinus op- verenigd met Christus, ons Hoofd, zijn wij sterk, maar gescheiden van ons Hoofd zijn wij niets waard... Want, verenigd met ons Hoofd vormen wij één wijnstok, zonder ons Hoofd... zijn wij afgesneden ranken, van geen nut voor de wijnbouwer, maar alleen voor het vuur. Daarom zegt Christus ons in het evangelie: Los van Mij kunt gij niets. O Heer! Zonder U niets, met U alles... Zonder ons kan Hij veel verrichten, ja alles; maar wij, zonder Hem, kunnen niets.»19

De vruchten die onze Heer van ons verwacht zijn velerlei. Maar alles zou waardeloos zijn zonder onze vereniging met de Heer door ons gebedsleven. Dit zou zijn alsof we probeerden goede trossen te verzamelen van een rank die los is geraakt van de wijnstok.

«Kijk eens naar de ranken die, gevoed met het sap uit de oude stam, vol vrucht zijn. Alleen zo konden de kleine knoppen van een paar maanden terug zich ontwikkelen tot een massa zoete en rijpe vruchten die een lust is voor het oog en het hart van de mens (Vgl. Ps 104,15). Misschien blijven er een paar twijgjes verspreid op de grond liggen of half eronder. Dat waren ook ranken, maar ze zijn uitgedroogd en hebben de augustuswarmte niet overleefd. Ze zijn een duidelijk teken van onvruchtbaarheid.»20

Ons leven van vereniging met de Heer gaat verder dan de persoonlijke sfeer, en uit zich in onze manier van werken, in onze omgang met anderen, in onze zorg voor het gezin... in alles. Uit deze vereniging met onze Heer ontspringen rijke apostolische vruchten, want het «apostolaat, welk dan ook, is niets anders als het overstromen van het innerlijk leven.»21 Aangezien «Christus de bron en oorsprong van het gehele apostolaat van de Kerk is, is het duidelijk, dat de vruchtbaarheid van het apostolaat van de leken afhankelijk is van hun levende vereniging met Christus, volgens het woord van de Heer: Wie in Mij blijft, terwijl Ik blijf in hem, die draagt veel vrucht, want los van Mij kunt gij niets (Joh. 15,5). Deze innerlijke levensband met Christus wordt in de Kerk gevoed door genademiddelen, die alle gelovigen ter beschikking staan... De leken dienen hier zó gebruik van te maken, dat zij hun verbondenheid met Christus niet van hun leven laten losmaken, ook al vervullen zij hun profane taak in het gewone leven op de juiste wijze, maar dat zij, juist door hun werk volgens de wil van God te verrichten, in deze verbondenheid groeien.»22

In alle facetten van het leven gebeurt hetzelfde: niemand geeft wat hij niet heeft. Goede vruchten komen alleen van een goede boom. «De ranken van de wijnstok zijn hoogst verwerpelijk, als zij niet verbonden zijn met de wijnstok; en zijn hoogst edel als ze dit wel zijn... Als ze zijn afgesneden dan zijn ze van geen nut, noch voor de wijnbouwer, noch voor de timmerman. De ranken zijn bedoeld voor één van de twee dingen: de wijnstok of het vuur. Als zij niet verbonden zijn met de wijnstok, dan gaan ze naar het vuur. Om het vuur te vermijden moeten ze verenigd zijn met de wijnstok.»23

Brengen wij de vruchten voort die de Heer van ons verwacht? Zijn velen van onze vrienden dichter bij onze Heer gekomen als resultaat van onze omgang met hen? Hebben wij hen geholpen om het sacrament van de boete te kunnen ontvangen? Brengen wij vruchten van vrede en vreugde voort onder degenen met wie wij het grootste deel van de dag doorbrengen? Dit zijn vragen die ons ertoe zouden kunnen aanzetten om, nog voordat deze meditatie is afgelopen, bepaalde voornemens te maken. En wij doen dit samen met Maria, die ons zegt: Als een wijnstok kreeg ik mooie loten en mijn bloesems werden luisterrijke, volle vruchten.24 Wie mij vindt, die vindt het leven en verwerft de gunst van de Heer.25 Zij is de kortste weg om naar Jezus te komen, die ons vervult met zijn goddelijk leven.

-1. Joh 15,5. -2. Vgl. Ps 80. -3. Vgl. Jes 5,1-5. -4. Vgl. Mt 21,33-34. -5. Vgl. P.M. de la Croix, Témoignage spirituel de l'Evangile de Saint Jean. -6. Joh 10,10. -7. Joh 15,4. -8. Vgl. Prefatie I van overledenen. -9. M.V. Bernadot, De l'Eucharistie à la Trinité. -10. 1 Joh 4,19. -11. E. Boylan, This Tremendous Lover, bl. 128-129. -12. Joh 15,2. -13. F. Suárez, La vid y los sarmientos, Madrid, 1980, bl. 41-42. -14. Vgl. Joh 15,8. -15. Joh 15,3. -16. The Navarre Bible, St John, noot bij 15,2. -17. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 701. -18. Joh 15,4-6. -19. H. Augustinus, Commentaar over Psalm 30, II,1,4. -20. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 254. -21. Ibidem 239. -22. Vaticanum ii, Decr. Apostolicam actuositatem, 4. -23. H. Augustinus, Commentaar over het evangelie van Johannes, 81,3. -24. Sir 24,17. -25. Spr 8,35.