Vijfentwintigste week. Woensdag

33. De zieken bezoeken

-Christus navolgen in zijn erbarmen met de lijdende mens. -Doen wat Hij in deze omstandigheden zou doen. -Liefde verscherpt onze blik, waardoor wij Gods weldaden beter zien.

33.1 De Kerk heeft de gelovigen altijd aangeraden zich bezig te houden met werken van barmhartigheid, in het bijzonder met het bezoeken van de zieken. Men mag hopen dat onze belangstelling en liefde het lijden van iemand anders kunnen verlichten. Misschien zijn wij zelfs in staat de zieken aan te moedigen hun toestand te heiligen. De Kerk wekt ons op de Meester te volgen, die gedurende zijn leven op aarde zoveel aandacht toonde voor de zieken. De concrete werken van barmhartigheid kunnen onmetelijk veel goed doen, zowel voor de zieke als voor de weldoener zelf. «Of wij nu te maken hebben met kinderen in de moederschoot, oude mensen, slachtoffers van ongelukken, de lichamelijk of geestelijk zieken, wij hebben altijd te maken met onze medemensen, van wie de verheven afkomst te vinden is op de allereerste bladzijde van de bijbel: God schiep de mens als zijn beeld (Gn 1,27). Het is dikwijls gezegd dat men een beschaving kan beoordelen naar de wijze waarop men omgaat met weerlozen, met kinderen, met zieken enzovoorts.»1 Waar een zieke mens is, daar moet «een hoogst menselijke omgeving zijn waar ieder met respect bejegend wordt. Men ondervindt in zulke omstandigheden de mensen die nabij zijn als broeders en vrienden.»2

De evangelisten maken dikwijls melding van Christus' liefde en medelijden jegens mensen die lijden. De evangeliën staan vol van zijn wonderbare genezingen. Het was de heilige Petrus die met deze woorden het leven van Jezus van Nazareth samenvatte: Hij ging weldoende rond en genas...3 «Zijn handelen betrof in de eerste plaats diegenen die lijden ondergingen en hulp zochten. Hij genas de zie­ken, troostte de bedroefden, voedde de hongerigen, bevrijdde mensen van doofheid, van blindheid, van melaats­heid, van de duivel en van verschillende lichamelijke kwalen; driemaal bracht Hij een dode tot leven. Hij was gevoelig voor elk menselijk lijden of het nu een lijden was van het lichaam of van de ziel.»4 Jezus nam er geen genoegen mee alleen degenen te genezen die tot Hem kwamen, Hij ging ook op zoek naar de zieken. Toen Hij de lamme zag bij het bassin, een man die daar al achtendertig jaar was, vroeg hij hem zonder aarzelen: Wil je gezond worden?5 Bij een andere gelegenheid bood Hij aan naar het huis van de honderdman te reizen om diens knecht te genezen.6 Jezus ging de mensen die door besmettelijke ziekten getroffen waren, niet uit de weg. Hij ging bijvoorbeeld regelrecht naar de melaatse even buiten Kafarnaüm, ofschoon Hij hem zeker op afstand had kunnen genezen, en Jezus stak de hand uit, en raakte hem aan.7 Zoals wij in het evangelie van de Mis van vandaag lezen, zond Jezus zijn apostelen om het Rijk Gods te verkondigen en genezingen te verrichten; Hij gaf hun de macht en het gezag over alle boze geesten en de kracht om ziekten te genezen.8

De Heer onderwees zijn leerlingen om de zieken met nieuwe ogen te zien: Ik was ziek en gij hebt mij bezocht.9 Telkens wanneer wij zorgen voor iemand die lijdt, zorgen wij voor Jezus Christus zelf: Voorwaar Ik zeg u, al wat gij gedaan hebt voor een dezer geringsten van mijn broeders, hebt gij voor Mij gedaan. U hebt Mij geholpen die ziekte te verdragen, die droefheid, die vermoeidheid, die eenzaamheid...

Laten wij vandaag eens nauwkeurig kijken naar de aandacht die wij geven aan onze naasten die lijden. Hoeveel tijd maken wij vrij? Hoeveel belangstelling? «Kind... Zieke... Komen jullie niet in de verleiding deze woorden met hoofdletters te schrijven? -Immers, een op Hem verliefd mens ziet Hem in een kind en in een zieke!»10

33.2 Barmhartigheid is een van de vruchten van de liefde. «Barmhartigheid is een zekere mate van medelijden met de nood van je naaste dat in ons hart opwelt en ons aanspoort hem zo goed mogelijk te helpen.»11 Het is een wezenlijk kenmerk van medelijden om zichzelf weg te schen­ken, zichzelf uit te putten voor degene die pijn lijdt of in nood is, en om de pijn of nood van de ander als eigen pijn of nood op zich te nemen om ze zo goed mogelijk te verhelpen. Als gevolg hiervan is ziekenbezoek niet zo maar een beleefdheidsbezoek. Integendeel, wij maken zijn leed tot het onze. Wij proberen het te verlichten, misschien door een vriendelijk gesprek over nieuws dat zijn belangstelling heeft, misschien door wat kleine materiële hulp te bieden. Wij zouden de zieken moeten aanmoedigen deze beproeving, die hun levenspad kruist, te heiligen. Wij kunnen samen bidden. Wij kunnen ook voorlezen uit een goed geestelijk boek, als dat geschikt is... Dan zullen wij handelen zoals Christus het zou doen. Wij zullen handelen alsof wij Jezus Christus zelf gingen bezoeken.

Wanneer wij het offer brengen een zieke te bezoeken, of iemand die op de een of andere wijze in nood is, maken wij de wereld menselijker. Wij komen dicht bij het hart van de mens en overstelpen hem tegelijkertijd met de liefde van Christus. Paus Johannes Paulus ii schreef: «Wij zouden kunnen zeggen dat het lijden, dat in zoveel vormen aanwezig is in onze mensenwereld, ook de aanzet is om de liefde in de mens vrij te maken, die onzelfzuchtige gave van iemands 'ik' ten behoeve van anderen, vooral van de lijdenden. De wereld van menselijk lijden roept onophoudelijk om, zo te zeggen, een andere wereld: de wereld van menselijke liefde; en in zekere zin heeft de mens die onzelfzuchtige liefde die zijn hart en zijn handelen beroert, te danken aan het lijden.»12

Hoeveel goeds kunnen wij bereiken door vol meeleven te zijn voor de mensen die lijden! Hoeveel genade verkrijgt onze ziel als vrucht hiervan! De Heer vergroot ons hart en laat ons deze woorden begrijpen, die Hij eens gezegd heeft: Het is zaliger te geven dan te ontvangen.13 Want Jezus is grootmoedig boven onze stoutste verwachtingen.

33.3 De heilige Augustinus zegt dat «medelijden 'het pronkstuk van onze ziel' is omdat het de ziel goed en mooi maakt.»14 en tal van zonden bedekt.15 «Hij die begint te delen in de ellende van anderen begint de zonde prijs te geven.»16. De heilige Augustinus wijst erop, dat wij door onze naasten te beminnen het zicht van onze ogen zuiveren en wel zo, dat wij in staat zijn God te zien.17 Ons gezichtsvermogen wordt scherper in de beschouwing van de goddelijke weldaden. Zelfzucht doet het hart verstenen, terwijl liefde ons in staat stelt ons in God te verblijden. Vandaar dat liefde een voorproef is van eeuwig leven18 want het eeuwige leven is een ononderbroken akt van liefde.19 Welke betere beloning kan de Heer ons geven dan de gave van Hemzelf? Wat is er mooier dan omwille van Christus onze vaardigheid tot liefhebben van de anderen te vergroten? «Al bemin je nóg zoveel, nooit zul je voldoende beminnen. -Het menselijk hart heeft een enorm expansievermogen. Wanneer het bemint, dan breidt het zich uit in een crescendo van genegenheid dat alle hindernissen overwint. -Indien je de Heer bemint, dan zal er geen schepsel zijn dat geen plaats vindt in jouw hart.»20

In onze moderne wereld moet men wel opmerken dat er een groeiend aantal mensen is dat onze hulp nodig heeft: de ouderen, de zieken, de bedroefden, de thuislozen.... «Er zijn heel wat mensen die in hun eigen huis de problemen van ziekte of de schande van armoede ondervinden, ofschoon er misschien minder van deze mensen zijn dan vroeger. Op het ogenblik hebben wij veel verzorgingshuizen en bejaardentehuizen. Er zijn talloze organisaties en programma's voor mensen in nood. Toch huisvesten deze instituten, ondanks de beste bedoelingen, veel eenzame mensen die in grote geestelijke nood verkeren. Beroofd van de hartelijkheid van vrienden en familie voelen deze trieste mensen zich volkomen verlaten.»21 Wanneer wij zorgen dat deze mensen, die zo lijden, gezelschap krijgen roepen wij de zegen van de Heer over onszelf af. En dit hebben wij even hard nodig als ieder ander.

In het getijdengebed van vandaag vinden wij dit gebed tot de Heer: «Open onze ogen voor uw aanwezigheid in onze medemensen, vooral in hen die arm zijn en bedroefd».22 Naast de lijdende mens zullen wij Maria, troosteres der bedroefden, vinden. Zij zal in ons hart de neiging onderdrukken ooit nog in een wijde boog om een zieke vriend, een naar lichaam of ziel lijdende mens heen te gaan.

-1. Paulus vi, Toespraak, 24 mei 1974. -2. Ibidem. -3. Hnd 10,38. -4. Johannes Paulus ii, Apost. brief Salvifici doloris, 11 februari 1984, 16. -5. Joh 5,6. -6. Vgl. Mt 8,7. -7. Mt 8,3. -8. Lc 9,1-2. -9. Vgl. Mt 25,36-44. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 419. -11. H. Augustinus, De stad Gods, 9,5. -12. Johannes Paulus ii, o.c. 29. -13. Hnd 20,35. -14. H. Augustinus, in Catena Aurea, VI. -15. Vgl. 1 Pe 4,8. -16. H. Augustinus, o.c. -17. Idem, Commentaar op het evangelie van Johannes, 17,8. -18. Vgl. 1 Joh 3,14. -19. Vgl. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, I, q114, a4. -20. H. Jozefmaria Escrivá, De Kruisweg, achtste statie, 5. -21. J. Orlandis, Las ocho bienaventuranzas, bl. 105. -22. Getijdenboek, morgengebed, slotgebeden.