2 december
Derde dag van de Noveen
van de Onbevlekte Ontvangenis

44. DIENSTMAAGD DES HEREN

-De roeping van Maria. -God roept ons. -Middelen om de wil des Heren te leren kennen.

44.1 Van vreugde juicht mijn geest om God mijn redder: daar Hij welwillend neerzag op de kleinheid zijner dienstmaagd.1

Toen de volheid der tijden gekomen was, werd de engel Gabriël van Godswege gezonden naar een stad in Galilea, Nazaret.2 Hij begeeft zich naar degene die Hij het meest op aarde liefhad en doet dat door middel van een uitzonderlijke boodschapper, want heel bijzonder is de boodschap die hij brengt: Vrees niet, Maria, want gij hebt genade gevonden bij God...3, zo zegt de aartsengel Gabriël tot haar.

Als vrucht van haar overwegingen was de Maagd zeer goed op de hoogte van de Schrift en van de passages die betrekking hadden op de Messias en was zij vertrouwd met de verschillende vormen die gebruikt werden om Hem aan te duiden. Bovendien bezat zij naast deze kennis een uitzonderlijke, innerlijke gevoeligheid voor alles wat op de Heer betrekking had. Op een gegeven ogenblik werd, door een buitengewone genade, aan Onze Lieve Vrouw geopenbaard, dat zij Moeder zou worden van de Messias, van de Heiland van wie de profeten gesproken hadden. Zij zou die maagd zijn die door Jesaja was aangekondigd4, die de Emmanuel -God met ons- zou ontvangen en ter wereld brengen.

Het antwoord van de heilige Maagd is een hernieuwde bevestiging van haar overgave aan de goddelijke wil: Zie de dienstmaagd des Heren; mij geschiede naar uw woord.5 «Men kan zeggen, dat haar instemming met het moederschap vooral een vrucht is van haar volledige overgave aan God in de maagdelijkheid [...]. En heel haar moederlijke deelname aan het leven van Jezus Christus, haar Zoon, heeft zij tot het einde toe vervuld op een wijze die overeenkomt met haar roeping tot de maagdelijkheid»6, die zij onder inwerking van de Heilige Geest aan de Heer had toegewijd.

Vanaf het ogenblik waarop Onze Lieve Vrouw haar instemming verleende, nam het Woord Gods, de Tweede Persoon van de Allerheiligste Drieëenheid, het vlees aan in haar allerzuiverste schoot. En dit is het meest wonderlijke en verbazingwekkende dat ooit geschied is vanaf de schepping van de wereld. En het geschiedt in een klein, onbekend dorp, in het binnenste van Maria. De Maagd begreep haar roeping, Gods plannen met haar. Nu kende zij de reden van zoveel genade van de Heer, waarom zij altijd zo gevoelig was geweest voor de ingevingen van de Heilige Geest, de reden van haar deugden. «Alle kleine gebeurtenissen die het netwerk van het bestaan vormen, zoals tegelijkertijd het bestaan zelf in zijn geheel, verkregen een ongebruikelijke betekenis, en bij het verzoek van de woorden van de engel kreeg zij een absolute, een meer nog dan metafysische, een bovennatuurlijke verklaring.

»Het was alsof zij zich, plotseling, in het middelpunt van het heelal had gesteld, buiten de tijd en ruimte.»7 En zij, nog een jonge vrouw, weifelt niet tegenover de onmeetbare grootheid Moeder van God te zijn, want zij is nederig en vertrouwt op God, aan wie zij zich onvoorwaardelijk heeft gegeven. De heilige Maagd Maria is «de Leermeesteres van de overgave zonder beperkingen [...]. Vraag die goede Moeder, dat in je ziel het antwoord aan kracht mag winnen -kracht van liefde en van bevrijding- dat zij met zo'n voorbeeldige edelmoedigheid heeft gegeven: ecce ancilla Domini! - zie de dienstmaagd des Heren!»8 Heer, reken op mij in alles wat Gij wilt. Ik wil geen enkele beperking opleggen aan uw genade, aan wat gij van mij iedere dag, ieder jaar zult vragen. Gij houdt nooit op te vragen, Gij houdt nooit op te geven.

44.2 «Dit fundamentele feit van Moeder van Gods Zoon te zijn is vanaf het begin een volledige openheid voor de persoon van Christus, voor heel zijn werk, voor heel zijn zending.»9 Op deze derde dag van de Noveen van de Onbevlekte Maagd, leert Maria ons, dat wij altijd open moeten staan voor God in een volledige overgave aan de oproep die ieder van de Heer ontvangt. De grootheid van een leven is om aan het einde daarvan te kunnen zeggen: Heer, ik heb altijd getracht uw wil te vervullen, ik heb hier op aarde geen ander doel gehad.

De roeping waartoe wij zijn geroepen is de grootste gave die we van God hebben ontvangen: daarvoor heeft Hij ons geschapen, daardoor maakt Hij ons gelukkig, daartoe heeft Hij ons van eeuwigheid af de noodzakelijke genade geschonken. God roept ons allen, Hij wil iets van ons dat in zijn ogen belangrijk is, vanaf het ogenblik waarop Hij rechtstreeks een onsterfelijke, unieke ziel geschapen heeft en deze ingegoten heeft in het lichaam dat wij ook van Hem ontvangen hebben, door middel van onze ouders. In de kennis van Gods wil en de tenuitvoerbrenging daarvan ligt de grootheid van de mens, die dàn Gods medewerker wordt in het scheppings- en verlossingswerk. Het ontdekken van de eigen roeping is het vinden van de schat, de kostbare parel.10 Al onze krachten daaraan besteden betekent het vinden van de zin van het leven, de volheid van het bestaan. Enkelen worden door God tot het religieuze leven of het priesterschap geroepen; «de meesten wil Hij midden in de wereld en in de aardse dingen hebben. Daarom moeten deze christenen Christus overal uitdragen, waar mensen werken: in de fabrieken, het laboratorium en de werkplaats, op het veld, de drukke straten van de grote stad en de eenzame bergpaden», en daar dienen zij «zo te handelen, dat door de werken van de leerling heen het gelaat van de Meester schijnt.»11

Wanneer wij de roeping van de heilige Maria beschouwen, begrijpen we beter, dat de oproep van de Heer altijd een goddelijk initiatief is, een genade die van de Heer uitgaat: Niet gij hebt Mij uitgekozen, maar Ik u.12 Niet zelden gaan de woorden van de Schrift letterlijk in vervulling: Mijn wegen zijn niet uw wegen...13 Wat wij in onze verbeelding, wellicht met zoveel zinsbedrog, hadden gesmeed, heeft soms weinig van doen met Gods plannen, die altijd groter, verhevener en schoner zijn.

De roeping is evenmin de bekroning van een intens godvruchtig leven, ofschoon gewoonlijk een klimaat van gebed en liefde nodig is om te verstaan wat God in stilte, zonder veel lawaai tot ons zegt. Niet altijd stemt dit overeen met onze neigingen en smaak, want die zijn gewoonlijk te menselijk en laag-bij-de-gronds. De roeping behoort niet tot de orde van het gevoel, maar tot de orde van het wezen; het is iets objectiefs dat God van het begin af voor ons heeft bereid. In iedere man, in elke vrouw gaan de woorden in vervulling die sint Paulus tot de christenen van Efeze richt en die wij zo vaak hebben overwogen: Elegit nos in ipso ante mundi constitutionem..., in Hem heeft Hij ons uitverkoren vóór de grondlegging der wereld, om heilig en vlekkeloos te zijn voor zijn aanschijn.14

God zoekt voor zijn werk meestal gewone, eenvoudige mensen; dezen schenkt Hij dan de noodzakelijke genade. De heilige Thomas van Aquino zegt ons met woorden die hij toepast op de Maagd, maar die voor allen gelden, dat «degenen die door God voor een taak worden uitverkoren, door Hem geschikt gemaakt en voorbereid worden, zodat zij de geëigende personen zijn om de taak te vervullen waartoe zij werden uitverkoren.»15 Zodoende zullen we, als het met onze opdracht eens bergopwaarts gaat, kunnen zeggen: omdat ik roeping heb voor deze taak, bezit ik de benodigde genade en zal ik voorwaarts gaan. God zal mij helpen, als ik mijn aandeel lever.

De Heer kan een roeping al lang terug voorbereiden, misschien wel vanaf de eerste kinderjaren, maar Hij kan zich ook plotseling, onverwachts, aandienen, zoals met sint Paulus gebeurde op weg naar Damascus.16 God bedient zich gewoonlijk van andere mensen om een definitieve oproep voor te bereiden of kenbaar te maken. Vaak zijn het de ouders zelf die, bijna zonder het zich bewust te zijn, door het vervullen van hun taak als opvoeders in het geloof, de aarde gereed maken waarin het zaad van de roeping, dat uitsluitend door God in het hart wordt gelegd, zal ontkiemen. Wat is het toch groots om aldus werktuigen van God te zijn! Wat zal de Heer daarmee niet allemaal doen? Andere malen bedient Hij zich van een vriend, van een inwendige drijfveer die als een tweesnijdig zwaard binnendringt, en heel vaak van beide tegelijk. Als er een waarachtig verlangen bestaat om Gods wil te leren kennen, als de bovennatuurlijke middelen worden aangewend en de ziel zich in geestelijke richting openstelt, dan geeft God veel méér waarborgen om in de eigen roeping te slagen dan in welke andere aangelegenheid. «Wil je in heilige stoutmoedigheid leven, zodat God door middel van jou kan werken? -Neem je toevlucht tot Maria, en zij zal je vergezellen op de weg van de nederigheid, zodat je, als je voor dingen komt te staan die voor de menselijke geest onmogelijk zijn, zult kunnen antwoorden met een 'fiat!' -het geschiede!-, dat de aarde met de hemel verenigt.»17 Stoutmoedigheid, die nodig zal zijn op het ogenblik waarop de ziel God antwoord geeft en haar roeping volgt, en daarna nog heel vaak tijdens het leven, want God roept ons iedere dag, ieder uur. En op een of ander moment zullen we voor 'onmogelijke dingen' komen te staan, die ophouden onmogelijk te zijn, als wij nederig zijn en op de genade rekenen, zoals onze heilige moeder Maria gedaan heeft.

44.3 De heilige Maagd leert ons dat wij om te slagen in de vervulling van de goddelijke wil (wat droevig als we -op een of andere manier- hardnekkig aan onze eigen grillen hebben vastgehouden!) volledig bereid moeten zijn. Wij kunnen slechts met God meewerken, wanneer wij ons volkomen aan Hem overgeven en Hem in volle vrijheid met ons leven laten handelen. «God kan zijn wil niet kenbaar maken, als er in de ziel van het schepsel niet vooreerst die innerlijke aanbieding, die diepe toewijding is. God eerbiedigt steeds de menselijke vrijheid, Hij handelt niet rechtstreeks en legt zich slechts op in de mate waarin wij Hem laten handelen.»18

Het leven van de heilige Maagd leert ons eveneens, dat wij om de Heer in elke omstandigheid te kunnen horen, zorgvuldig de omgang met Hem dienen te koesteren: zoals zij, de dingen in ons hart overwegen, ze gewicht en inhoud geven onder Jezus' oog: leren de betrekkelijkheid in te zien, het gezichtspunt van onze idealen te verhogen. Naast het gebed kan de geestelijke leiding een machtige hulp zijn om te verstaan wat God van ons wil en blijft willen. En... altijd de onthechting van persoonlijke verlangens om ons krachtig aan te sluiten bij hetgeen God van ons vraagt, ook al kan ons dat soms moeilijk en zwaar vóórkomen.

Het antwoord van Maria is als een programma voor heel haar verdere leven: Ecce ancilla Domini... Zij zal geen ander doel hebben dan Gods wil te vervullen. Wij kunnen vandaag een 'ja-woord' geven aan de Maagd, opdat zij het haar Zoon aanbiedt, zonder voorbehoud en onvoorwaardelijk, ook al kan het ons soms moeite kosten.

-1. Missen van de Maagd Maria, H. Maria dienstmaagd des Heren. Introïtus. Lc 1,47-48. -2. Lc 1,26. -3. Lc 1,30-33. -4. Vgl. Jes 7,14. -5. Lc 1,38. -6. Johannes Paulus ii, Enc. Redemptoris Mater, 25-III-1987, 39. -7. F. Suárez, Maria van Nazareth. -8. Vgl. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 33. -9. Johannes Paulus ii, loc. cit. -10. Vgl. Mt 13,44-46. -11. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 105. -12. Joh 15,16. -13. Jes 55,8. -14. Ef 1,4. -15. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, III q27 a4 c. -16. Vgl. Hnd 9,3. -17. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 124. -18. M.D. Philippe, Mystère de Marie.