Twintigste week. Zaterdag

54. Doen en onderrichten

-Onze daden moeten laten zien dat Christus leeft. -Jezus begon te doen en te onderrichten... Het getuigenis van goed verrichte daden en naastenliefde voor alle mensen. -Voorbeeld is niet genoeg: we moeten onderricht geven door alle gelegenheden te benutten en ze zelfs zelf te scheppen.

54.1 In het evangelie van vandaag1 lezen we hoe de Heer zijn leerlingen waarschuwt tegen de schriftgeleerden en Farizeeën die zich op de stoel van Mozes gezet hadden en de Schrift uitlegden aan het volk, maar wier levens ver stonden van wat ze onderrichtten: Doet en onderhoudt [...] alles wat zij u zeggen, maar handelt niet naar hun werken; want zelf handelen ze niet naar hun woorden. De heilige Johannes Chrysostomus merkt op: «Bestaat er iets beklagenswaardigers dan een leraar die, om zijn leerlingen te redden, moet zeggen dat ze niet het leven moeten leiden van de man die tot hen spreekt?»2

De Heer vraagt iedereen om het goede voorbeeld te geven in het dagelijks leven en in een vruchtbaar apostolaat. En zijn veel bewonderenswaardige voorbeelden om ons heen, maar we moeten bidden dat degenen van de christenen die leiden en regeren, mensen van invloed, ouders, leraren, priesters en iedereen die op enige wijze een goede herder is voor anderen, dagelijks groeien in heiligheid. De wereld heeft behoefte aan levende voorbeelden.

Christus is de volheid van eenheid van leven; zijn woorden zijn diep consequent. Wat Hij zegt is in volmaakte overeenstemming met wat Hij doet, hetgeen altijd iets wonderbaars en volledigs is. Wij zijn vandaag van ongewone dingen getuigen geweest3, zoals de mensen zeiden toen Hij de zonden vergeven had van de lamme man en hem daarna had genezen. Zelfs de Farizeeën riepen ontsteld uit: Wat doen we? Want die man verricht veel wonderen.4 Maar zij wezen het getuigenis van de daden af en werden zo laakbaar: Had Ik onder hen geen werken verricht die niemand anders verricht heeft, zij zouden geen schuld hebben.5 Bij andere gelegenheden nodigde Hij hen uit om te geloven omwille van dat wat voor iedereen duidelijk was: Of gelooft het anders omwille van de werken.6 De Heer beschouwde zijn daden als een middel om zijn onderricht bekend te maken: want het zijn juist de werken [...] die Ik [...] volbreng, die van Mij getuigen.7 Christus verkondigde de schitterende waarheid van de openbaring in woord en daad, zowel in zijn verborgen leven als in zijn openbare dienst.

Wij moeten iedereen laten zien dat Christus nog leeft door de gebeurtenissen van ons dagelijks leven heldhaftig te beleven. De apostolische roeping die wij allen ontvangen hebben bij ons doopsel betekent in woord en daad getuigen van het leven en onderricht van Christus. De mensen zeiden van de eerste christenen: 'Kijk, hoe ze elkaar liefhebben. De heidenen werden echt gesticht door dit gedrag en zij die zich op deze manier gedroegen stonden bij het hele volk in de gunst8, zoals de Handelingen van de Apostelen ons vertellen. Als resultaat bracht de Heer er elke dag meer bijeen, die gered zouden worden.9 Zij die tot het geloof bekeerd waren, gebruikten elke gelegenheid om de reden voor hun hoop uit te leggen10 en hun vreugde aan anderen over te brengen: Zij nu, die zich verspreid hadden, trokken rond en verkondigden het woord van de Blijde Boodschap.11

Velen gaven het hoogste getuigenis van het martelaarschap voor het geloof dat zij beleden. Ook wij zijn bereid om zo ver te gaan als de Heer daarom vraagt. In zijn schijnbare dwaasheid wordt de martelaar een aantrekkende kracht die mensen naar Christus voert: vele bekeringen zijn het resultaat van het zien van het voorbeeld van een martelaar. De naam 'martelaar', wat getuige betekent, wil daarom zeggen: zijn getuigenis gegeven hebben voor Christus.

Gewoonlijk vraagt de Heer ons een christelijk getuigenis te geven door ons gewone leven, dat op dezelfde wijze in beslag genomen wordt door de kost verdienen, dat met dezelfde zorgen te kampen heeft als dat van andere mensen. «Wij moeten ons zodanig gedragen dat allen kunnen zeggen als ze ons zien: Dit is een christen, want hij haat niet, hij heeft begrip, hij is niet fanatiek, hij kan zich beheersen en offers brengen, hij koestert gedachten van vrede en hij heeft lief.»12

54.2 Liefde wordt uitgedrukt in daden: coepit facere et docere13, Jezus begon te doen en te onderrichten; Hij «heeft én door het getuigenis van zijn leven én door de kracht van zijn woord het Rijk van de Vader verkondigd».14 Hij vond het niet voldoende alleen te preken, of een Leraar te zijn die verlichtte met een prachtige leer; integendeel, Jezus «coepit facere et docere, Jezus begon met doen en daarna met onderrichten. Jij en ik, wij moeten het getuigenis van het voorbeeld geven, want wij kunnen geen dubbelleven leiden: wij kunnen niet onderrichten wat wij niet in praktijk brengen. Met andere woorden: wij dienen te onderrichten wat wij, al is het met strijd, in praktijk brengen.»15

Door zijn lange jaren als handwerksman in Nazaret leert de Heer ons de verlossende waarde van arbeid, en roept Hij ons op om de grootst mogelijke prestatie te leveren in ons beroep of op het gebied van de studie. Hij vraagt ons te werken zonder slordigheid, met intensiteit en ordelijk, en tegelijkertijd beleefd en attent te zijn voor de mensen om ons heen: onze collega's, onze cliënten, onze meerderen of hen die in onze dienst zijn. We moeten Christus' onderricht ook tonen in de bovennatuurlijke wijze waarop we trachten om te gaan met ziekte of onverwachte tegenslagen; in de manier waarop we onze vrije tijd besteden; in de manier waarop we omgaan met financiële problemen; of in de wijze waarop we omgaan met succes in het beroep als de Heer het toestaat; in de manier waarop we ons vermaken; en in onze gebruikelijke vrolijkheid, zelfs wanneer het erg zwaar valt te glimlachen. Voor een christen is Christus de grootste reden voor hem om altijd gelukkig te zijn. Die vreugde, die ontstaat vanuit de vrede van onze ziel, zal een overtuigend teken zijn voor anderen, dat hen ertoe zal bewegen Hem te zoeken.

Het goede voorbeeld dat zijn oorsprong vindt in een levend geloof, heeft altijd de kracht om anderen aan te trekken. Het is geen kwestie van getuigenis afleggen voor onszelf, maar voor onze Heer. We moeten ons op zodanige wijze gedragen dat «door de werken van de leerling heen het gelaat van de Meester schijnt»16, in staat om met de heilige Paulus te zeggen: Weest mijn navolgers, zoals ik het ben van Christus.17 Hij is het enige Model waarmee we onszelf moeten vergelijken. Bovenal moeten we Hem navolgen in de wijze waarop Hij met iedereen omgaat. Naastenliefde was de onderscheidende karakteristiek die Jezus ons naliet, en door middel daarvan moeten we herkenbaar zijn als leerlingen van onze Heer: Hieruit zullen allen kunnen opmaken dat gij mijn leerlingen zijt: als gij de liefde onder elkaar bewaart.18 Het is, samen met de blijheid en beroepsijver, het onontbeerlijke middel om apostolaat uit te dragen naar de mensen om ons heen. «Alvorens heiligen te willen maken van alle mensen die we liefhebben, moeten we ze blij en vreugdevol maken, want niets bereidt de ziel meer voor op genade dan vreugde.

»Je weet al [...] dat, wanneer je de harten van mensen wilt verbeteren, als je hen kunt aantrekken door middel van de zachtmoedigheid van Christus, je al halverwege bent op je apostolische weg. Als ze van je houden en je vertrouwen, als ze bij jou op hun gemak zijn, dan is de akker rijp om bezaaid te worden. Want hun harten zijn open als vruchtbare grond, klaar om het witte graan van jouw woord te ontvangen als apostel of opvoeder. [...] Laten we nooit uit het oog verliezen dat de Heer zijn uitwerking beloofd heeft voor vriendelijke gezichten, voor hartelijkheid, voor goede manieren, en voor duidelijke, overtuigende woorden die de weg wijzen en vormen zonder te kwetsen. Zalig de zachtmoedigen, want zij zullen het land bezitten. We moeten nooit vergeten dat we mannen en vrouwen zijn in relatie met andere mannen en vrouwen, zelfs als we goed willen doen aan de ziel. We zijn geen engelen: daarom zijn onze verschijning, onze glimlach, onze manieren factoren die de uitwerking van ons apostolaat bepalen.»19

54.3 Handelen en onderrichten: voorbeeld en leer... , schrijft de heilige Johannes Chrysostomus, «en niet ik ben het die dat zegt, maar Christus zelf: wie ze (d.w.z. de geboden van de wet) onderhoudt en leert zal groot geacht worden (Mt 5,19). Als de loutere daad van handelen voldoende zou zijn om de mensen te onderrichten, zou het tweede deel van de uitspraak van de Heer overbodig zijn, omdat het dan voldoende zou zijn geweest te zeggen wie ze onderhoudt. Als Hij die twee dingen onderscheidt, doet Hij ons begrijpen dat bij het volmaakt maken van de zielen zowel woorden als daden hun rol hebben en wederzijds noodzakelijk zijn.»20 We spreken niet over tegenstrijdigheden, over dingen die in belangrijke mate in tegenstelling met elkaar of gescheiden zijn: spreken is een teken, een aankondiging van Christus; en iets doen is ook een teken, een manier van onderricht die de waarheid van wat gezegd is, bevestigt. «Dit apostolaat bestaat echter niet alleen in het getuigenis van een christelijk leven; de echte apostel zoekt naar mogelijkheden om Christus ook door zijn woord te verkondigen: hetzij om hen die niet geloven tot het geloof te brengen, of om de gelovigen te onderrichten, te bemoedigen en tot een vuriger leven op te roepen.»21 Wat voor betekenis zou ons goede voorbeeld als christenen kunnen hebben voor ongelovigen als we niet ook zouden spreken over de schat, Christus, die we gevonden hebben? We leggen geen getuigenis af van onszelf, maar van Christus. We zijn zijn getuigen in de wereld, en een getuige getuigt niet van zichzelf: hij geeft getuigenis van een waarheid of van daden die hij moet onderrichten. Wat Jezus ons vraagt is zowel ons geloof naar buiten toe te beleven als zijn leer te verkondigen.

We maken de Heer bekend door het voorbeeld van ons leven en zoeken gelegenheden om te spreken, zonder één kans te missen. Onze taak bestaat er voor een groot deel in de weg naar Christus vrolijk en aantrekkelijk te maken. Als we ons zo gedragen, zullen velen aangemoedigd worden om dat te volgen en de vreugde en vrede van de Heer aan andere mannen en vrouwen over te brengen.

Toen de dorpsvrouw, geroerd door Jezus' leer, een compliment gaf aan de Moeder van onze Heer, antwoordde Jezus: Veeleer gelukkig die naar het woord van God luisteren en het onderhouden.22 Niemand heeft die raad ten uitvoer gebracht zoals Maria dat gedaan heeft. Aan haar, die voor ons een mooi voorbeeld is van alle deugden, vertrouwen we ons toe, om onze voornemens om een goed voorbeeld te geven in ons dagelijks gedrag, ten uitvoer te brengen.

-1. Mt 23,1-12. -2. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 72,1. -3. Lc 5,26. -4. Joh 11,47. -5. Joh 15,24. -6. Joh 14,11. -7. Joh 5,36. -8. Hnd 2,47. -9. Ibidem. -10. Vgl. 1 Pe 3,15. -11. Hnd 8,4. -12. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 122. -13. Hnd 1,1. -14. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen Gentium, 35. -15. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 694. -16. Idem, Als Christus nu langs komt, 105. -17. 1 Kor 11,1. -18. Joh 13,35. -19. S. Canals, Ascética meditada. -20. H. Johannes Chrysostomus, Over het priesterschap, 4,8. -21. Vaticanum ii, Decr. Apostolicam actuositatem, 6. -22. Lc 11,28.