Achtste week door het jaar. Dinsdag

5. EDELMOEDIGHEID EN ONTHECHTING

-De noodzaak zich werkelijk los te maken van de stoffelijke goederen om Christus te volgen. -Jezus is oneindig edelmoedig in het belonen van wie Hem volgt. -Het is altijd de moeite waard Christus te volgen. Het honderdvoudige hier op aarde en het eeuwig leven bij God in de hemel.

5.1 Na de ontmoeting met de rijke jongeling die wij gisteren gezien hebben, gaan Jezus en zijn leerlingen verder, op weg naar Jeruzalem. Het trieste afscheid van deze jongeman die zeer gehecht was aan zijn bezittingen, en de stevige bewoordingen van Jezus over hen die door een ongeordende liefde tot de zaken van deze aarde niet in staat zijn Hem te volgen -Hem niet willen volgen-, bleven allen in het hart gegrift. Nu zij al weer onderweg zijn, zegt Petrus tot Jezus, misschien om de stilte te verbreken die na dit voorval ontstaan was: Zie, wij hebben alles prijsgegeven om U te volgen.1 De heilige Matteüs vatte meteen de betekenis van deze woorden van Petrus volledig: Wat zullen wij dus krijgen? 2

De heilige Augustinus vermaant ons in zijn commentaar op deze passage uit het evangelie van vandaag, met de woorden: «Ik vraag jou, christen, als jou hetzelfde gezegd zou worden als deze rijke: ga en verkoop -ook jij- alle goederen en je zult een schat hebben in de hemel, en kom terug om Christus te volgen, zou jij dan ook bedroefd heengaan, zoals hij?»3

Wij hebben, net als de apostelen, alles achterlaten wat Jezus vroeg, ieder volgens zijn roeping. Wij letten er welbewust op, elke band te verbreken die ons verhindert naar Christus toe te rennen en Hem te volgen. Wij kunnen nu het voornemen hernieuwen, Jezus het middelpunt te laten zijn van ons bestaan, door ons werkelijk los te maken, met daden, van wat wij bezitten en in gebruik hebben, opdat wij met de heilige Paulus kunnen zeggen: Om Christus houd ik alles zelfs voor vuilnis, als het erom gaat Hem te winnen.4 Immers, «Wie de schatten kent van onze Heer Christus, misprijst alles om hunnentwil en geeft niets meer om aardse goederen, geld en macht; er is immers niets dat met dat allerhoogste goed vergeleken kan worden of zelfs kan bestaan in zijn tegenwoordigheid.»5 In vergelijking met Christus is er niets dat enige waarde heeft.

Wij hebben alles prijsgegeven... «Wat heb jij prijsgegeven, Petrus? Een scheepje en een net. Hij, daarentegen, zou mij kunnen antwoorden: Ik heb de hele wereld verzaakt, nu ik niets voor mijzelf bewaard heb [...] Zij lieten alles in de steek [...] en volgden Hem die de wereld gemaakt had, en zij geloofden in zijn beloften»6, zoals wij willen doen. Wij kunnen zeggen dat wij alles prijsgegeven hebben, wanneer niets onze liefde tot Christus in de weg staat. De Heer eist -wij hebben het bij herhaling overwogen, want het is een wezenlijk punt voor wie Hem wil volgen- van al zijn leerlingen de deugd van armoede, ongeacht de tijd waarin zij leven, of de situatie waarin zij zich bevinden. Hij vraagt ook werkelijke en doelmatige eenvoud in het bezit en gebruik van de stoffelijke goederen. En dat houdt in, zoals Paulus vi zei: «heel wat edelmoedigheid, talloze vrijwillige offers en een voortdurende inspanning».7 Daarom moeten wij leren, deze deugd praktisch te beoefenen in het gewone leven van alledag: afzien van nutteloze uitgaven door niet toe te geven aan persoonlijke grillen, de tijd goed benutten, het beoefenen van de deugd van edelmoedigheid in de zaken van God; evenzo in het steunen van goede doelen, in de zorg voor kleding, meubilering, huishoudelijke apparaten...

Ook van degenen die, midden in de wereld en in de uitoefening van hun beroep een bijzondere roeping tot apostolaat hebben ontvangen -zoals die Twaalf-, kan de Heer een volledige onthechting vragen van bezit, rijkdom, tijd, familie enzovoort, ten behoeve van een grotere beschikbaarheid in dienst van de Kerk en van de zielen.

5.2 Wij hebben alles prijsgegeven... Wij hebben heel vaak ervaren, als wij met nieuwe grootmoedigheid beantwoordden aan de eisen van de christelijke roeping, dat het daadwerkelijk loslaten van bezit de bevrijding van een aanzienlijke last met zich brengt: zoals bij een soldaat die, voor hij de strijd aanbindt, zich ontdoet van zijn last om behendiger te zijn in zijn manoeuvres. Wij proeven als het ware dan dat wij, in de dienst van God, boven de dingen staan die ons omgeven. Dan is men geen slaaf meer van die dingen, en geniet de vreugde waarop de heilige Paulus zinspeelt: wij zijn in de wereld en wij treuren maar zijn altijd blij; wij zijn berooid en maken velen rijk, haveloos en de wereld is van ons.8 Het hart van de christen die zich op die manier ontdaan heeft van egoïsme, wordt makkelijker vervuld van liefde, en daarmee is alles van hem: alles is van u, maar gij zijt van Christus en Christus is van God.9

Petrus herinnert Jezus eraan dat zij, anders als de jongeling die ten slotte heenging, omwille van Hem alles achtergelaten hebben. Simon ziet niet om, maar lijkt een paar woorden van de Meester nodig te hebben die hen bevestigt dat zij erop vooruitgegaan zijn, dat het de moeite waard is bij Hem te zijn, ook al bezitten zij niets. De apostel toont zich heel menselijk, maar zijn vraag drukt tegelijkertijd het vertrouwen uit dat hem verenigt met de Heer. Jezus toont zich vol genegenheid tegenover hen die, ondanks al hun tekortkomingen, Hem trouw volgen. «Jezus zegt: Ieder die zijn huis, broers of zusters, vader of moeder, vrouw, kinderen of akkers heeft prijsgegeven om mijn Naam, zal het honderdvoudig terugkrijgen en eeuwig leven ontvangen. -Vind op aarde eens iemand die zo royaal betaalt.»10 Jezus is niet kleinzielig. Nog geen glas water -een aalmoes, een dienst, een of andere goede daad- om Christus' wil gegeven zal zonder beloning blijven.11 Laten wij oprecht zijn, als wij nagaan hoe wij onthechting en armoede beleven: kunnen wij aan God bevestigen, dat wij alles hebben achtergelaten?

Als dat zo is, zal Jezus niet nalaten op zijn beurt ons te bevestigen op onze weg. Wie met alles rekening houdt tot in het allerkleinste, hoe zou Hij de trouw van dag tot dag uit pure liefde kunnen vergeten? Wie broden en vissen vermenigvuldigt voor een menigte die Hem enige dagen, misschien niet met een al te oprechte bedoeling, volgt, zou Hij niet minstens hetzelfde doen voor hen die alles achtergelaten hebben om Hem te volgen? Als degenen die achter Hem aangaan, een bijzondere hulp nodig hebben om Hem verder te volgen, hoe zou Jezus hen dan kunnen vergeten? Wat zou God onze Vader ons weigeren, wanneer wij vanwege een gemis aan middelen onze toevlucht tot Hem nemen? «Alleen al omdat zijn zoon, na hem in de steek gelaten te hebben, terugkomt, bereidt hij een feest; waarmee zal Hij ons dan wel niet verblijden, als wij zorgen altijd aan zijn zijde te verkeren?»12

De woorden van Jezus verschaften zekerheid aan degenen die Hem destijds vergezelden op weg naar Jeruzalem. Eveneens zullen al degenen die, in de loop der eeuwen, zich helemaal aan Hem hebben overgegeven, in het onderricht van de Heer opnieuw de kracht van het geloof en de overgave vinden. De belofte van Christus overstijgt ruimschoots al het geluk dat de wereld kan bieden. Hij wil dat wij gelukkig zijn, ook hier op aarde: wie Hem met edelmoedigheid volgen, verkrijgen, in dit leven al, een vreugde en een vrede die in ruime mate alle menselijke blijdschap en vertroosting overschrijden. En aan deze voorproef op de hemel, deze vreugde en vrede, zal de eeuwige gelukzaligheid toegevoegd worden. «Een tweetal uren maar van dit leven, maar de beloning is zeer groot. En al was er geen andere beloning dan het vervullen van wat de Heer ons raadt, dan is er een groot loon gelegen in het zijne Majesteit navolgen in iets.»13

5.3 «Mensen en dieren, Heer, -zegt de Psalmist (Vulgaat Ps 35,7)- waarborgt Gij het heil in overeenstemming met de onmetelijke omvang van uw meelevende goedheid. Als God aan allen, aan goeden en slechten, aan mensen en dieren, zo'n kostbare gave schenkt, broeders, wat zal Hij dan wel niet in gedachten hebben voor hen die trouw zijn?»14 Het is de moeite waard de Heer te volgen, Hem elk moment trouw te wezen, alles omwille van Hem te geven, edelmoedig te zijn zonder maat. Hij zegt ons, middels de heilige Johannes Chrysostomus: «Het goud, dat je van plan bent uit te lenen, geef het mij, dan zal ik je meer rente geven en met groter zekerheid. Het lichaam, dat je van plan bent te laten rekruteren in de dienst van een ander, laat het door mij aanwerven, want ik ben allen de baas in soldij en wedde... Zijn liefde is groot. Als je aan Hem wilt lenen, is Hij bereid het in ontvangst te nemen. Als jij wilt zaaien, verkoopt Hij je het zaad; als jij wilt bouwen zal Hij je zeggen op zijn grond te bouwen. Waarom jaag je de zaken van de mensen na? Het zijn toch maar arme bedelaars die niets kunnen. Ga bij God te rade, die voor kleine dingen grote in de plaats zal geven.»15

Wij moeten niet vergeten, dat de Heer aan de vergoeding 'vervolgingen' toevoegt, deze zijn immers voor de leerlingen van Jezus evenzeer een beloning. De glorie van de christen is, te gelijken op zijn Meester, door een deel van zijn kruis op te nemen, om met Hem ook aan zijn glorie deel te hebben.16 Als beproevingen, vervolgingen, rampen, onrechtvaardigheden, hoon..., ons ten deel vallen, moeten wij begrijpen dat wij deze kunnen omzetten in een goed, een deel van de beloning, want de Heer laat toe dat wij deelhebben aan zijn kruis, om ons zo meer met Hem te verenigen.

Wie trouw is aan Christus heeft het vooruitzicht van de hemel voor eeuwig. Hij zal de stem horen van de Heer, die hij hier op aarde heeft trachten te dienen. Deze stem zal hem zeggen: Kom, gezegende van mijn Vader, en ontvang het Rijk dat voor u gereed is vanaf de grondvesting der wereld.17 Het horen van deze woorden, dit welkom in de eeuwigheid, is al een vergoeding voor alles wat wij links hebben laten liggen om Christus beter te volgen, of voor het kleine beetje dat wij omwille van Hem hebben moeten lijden. Aan Jezus hand gaan wij de hemel binnen.

En zelfs als wij Jezus volgen uit liefde, kan er een moment komen waarop alles een beetje teveel kost. Dan is het verstandig, langzaam een schietgebed te zeggen dat ons helpt te denken aan de beloning: het is de moeite waard, het is geen moeite, het is het waard. Dat zal onze hoop sterken en de aarzeling over de te volgen weg doen verdwijnen.

Als wij Jezus Christus hebben, zal het ons verder aan niets ontbreken. Van de heilige Thomas van Aquino wordt verteld, dat de Heer hem op een dag zei: «Jij hebt goed over Mij geschreven, Thomas, wat wil jij als beloning?» Thomas antwoordde: «U, Heer, verder niets». Laten wij evenmin iets anders willen: met Jezus, dichtbij Jezus, leggen wij onze levensweg af, vervuld van blijdschap.

Moge de heilige Maria voor ons met haar machtige voorspraak een kordate bereidheid tot onthechting en edelmoedigheid verwerven. Zo zullen wij, zoals zij dat wist te doen, onze omgeving 'besmetten' met een blij klimaat van liefde voor de christelijke armoede.

-1. Mc 10,28-31. -2. Mt 19,27. -3. H. Augustinus, Sermo 301 A, 5. -4. Fil 3,8. -5. Romeinse Catechismus, IV,11,15. -6. H. Augustinus, Sermo 301 A, 4. -7. Paulus vi, Enc. Populorum Progressio, 47. -8. 2 Kor 6,10. -9. 1 Kor 3,22-23. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 670. -11. Vgl. Mt 10,42. -12. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 309. -13. H. Theresia van Ávila, De weg der volmaaktheid, 2,7. -14. H. Augustinus, Sermo 255, over het alleluja. -15. H. Johannes Chrysostomus, Preken over het Matteüs-evangelie, 76,4. -16. Vgl. Rom 8,17. -17. Mt 25,34.