Twaalfde week door het jaar. Woensdag

42. Ge zult hen aan hun vruchten kennen

-Een gezonde boom brengt goede vruchten voort. Valse leraren en hun slechte leer. -De omgang met God en het werken van Christus. -De bittere vruchten van de secularisatie. De werkzaamheden van de christenen in de wereld; alles tot Christus leiden.

42.1 De Heer wijst herhaaldelijk en nadrukkelijk op het gevaar van de valse profeten die velen tot geestelijke ondergang zullen leiden.1 In het Oude Testament zijn er verwijzingen naar deze slechte herders die verwoesting veroorzaken onder het volk van God. De profeet Jeremia, bijvoorbeeld, klaagt over de goddeloosheid van de valse profeten: Zij traden op als profeten van Baäl en misleidden mijn volk Israël. [...] Ze vertellen mijn volk hun dromen en menen dat het daardoor mijn naam zal vergeten, zoals hun voorvaderen. [...] Ik heb hen niet gezonden, Ik heb hun geen opdracht gegeven. Ze zijn voor dit volk van geen enkel nut - godsspraak van Jahwe.2 Zulke onbetrouwbare leraren verschenen al spoedig in de boezem van de Kerk... De heilige Paulus noemt hen valse broeders en valse apostelen3 en waarschuwt de eerste christenen op hun hoede voor hen te zijn. Sint Petrus noemt hen valse leraars.4 Ook in onze tijd zijn er ongetwijfeld vele dwaalleraren. Ze hebben overvloedig het slechte zaad gezaaid en zijn de oorzaak geweest van verwarring en ondergang voor velen.

De Heer waarschuwt in het evangelie van de mis5 van vandaag: Wacht u voor de valse profeten, die tot u komen in schaapskleren, maar van binnen roofzuchtige wolven zijn. Ze brengen grote schade aan zielen toe. Zij die naar hen toe gaan om licht, vinden duisternis. Ze zoeken kracht, maar in plaats daarvan vinden ze twijfel en zwakheid. De Heer geeft aan dat zowel de ware als de valse boodschappers van God aan hun vruchten herkend kunnen worden. Men kan hen als volgt onderscheiden. De predikers van de valse hervorming en leer brengen niets dan verwijdering van de levengevende wijnstok van de Kerk, verbijstering en verderf van de zielen. Jezus vertelt ons: Aan hun vruchten zult gij ze herkennen. Plukt men soms druiven van doornen of vijgen van distels? Zo brengt iedere goede boom goede vruchten voort, maar de zieke boom brengt slechte vruchten voort. In deze passage uit het evangelie waarschuwt de Heer ons voorzichtig om op onze hoede te zijn voor deze drogleraren en hun misleidende leer. Het is niet altijd gemakkelijk hen te betrappen, want soms presenteert de slechte leer zich als iets dat schijnbaar goed is.

42.2 Gezonde bomen geven goede vruchten. De boom is gezond als er goede sappen doorheen stromen. Voor de christen is dit het leven van Christus zelf, persoonlijke heiligheid, en niets anders kan daarvoor in de plaats gesteld worden. We mogen ons nooit van Hem scheiden. Wie in Mij blijft zoals Ik in hem, die draagt veel vrucht, want los van Mij kunt gij niets.6 Als we dicht bij Jezus zijn, worden we werkzaam. We leren vreugdevol te zijn, te begrijpen en te beminnen. Kortom, we leren hoe we goede christenen kunnen zijn.

Het leven in vereniging met Christus betekent noodzakelijkerwijs een overstijging van het beperkte terrein van het individu; en dit tot welzijn van anderen. Dit is de bron van apostolische vruchtbaarheid: «het apostolaat, welk apostolaat dan ook, is niets anders als het overstromen van het innerlijk leven»7, van een leven-gevende vereniging met de Heer. «Dit leven van intieme vereniging met Christus in de Kerk wordt gevoed door de geestelijke hulpmiddelen die alle gelovigen gemeenschappelijk bezitten, en vooral verworven door actief deel te nemen aan de liturgie. Leken moeten gebruik maken van deze hulpmiddelen, opdat ze bij het nakomen van hun verplichtingen in het gewone dagelijkse leven hun vereniging met God niet verbreken maar door het stipt vervullen van hun dagelijkse verplichtingen -hetgeen voor hen Gods wil betekent- de groei van hun vereniging met Hem bevorderen.»8 Omgang met Christus, in de heilige communie, in de mis -het ware middelpunt van het christelijk leven-, in persoonlijk gebed en versterving, die dit contact met God bewerkstelligen, zal vanzelf blijken uit de bijzondere wijze, waarop wij ons dagelijkse werk verrichten, in het omgaan met anderen, gelovigen of niet, en op de manier waarop we onze burgerlijke en maatschappelijke plichten vervullen. Het sap is niet te zien maar de vruchten zeker wel. In ons moet men Christus zien, door de manier waarop we ons gedragen, in onze vreugde en in de rust tegenover zorgen en moeilijkheden, in onze bereidheid anderen te vergeven. Christus wordt gezien in de veeleisendheid waarmee we onze plichten vervullen, in onze voorbeeldige soberheid in het gebruik maken van materiële goederen; in onze oprechte dankbaarheid voor ontvangen hulp in de kleine dingen van het alledaagse leven.

Als we deze intieme vereniging met God verwaarlozen, zal onze apostolische werkzaamheid tot nul worden teruggebracht in het leven van de mensen met wie we gewoonlijk in contact komen. De vruchten zullen bitter worden en onwaardig om voor God neergelegd te worden. De heilige Pius x verklaart: «Maar onder hen die weigeren 'te overwegen in hun hart' of die dit verwaarlozen (Jer 12,11) zijn er enigen die de daaruit voortkomende onvruchtbaarheid van hun zielen niet verborgen kunnen houden, maar zich verontschuldigen en als reden hiervoor opgeven, dat ze zich geheel geven aan de zorgen van hun ambt, aan het veelvoudig voordeel van anderen. Ze zijn afschuwelijk misleid. Want, niet gewend om met God te spreken, het ontbreekt hun aan het goddelijke vuur als ze met mensen over Hem spreken, of hun de beginselen van het christelijk leven mededelen, zodat de boodschap van het evangelie levenloos in hen schijnt te zijn.»9 In het gunstigste geval is het dan niet ongebruikelijk dat hun raad enkel op gezond verstand gebaseerd is, zonder bovennatuurlijke inhoud. Ze geven hun eigen leer in plaats van het evangelie. Als we de persoonlijke vroomheid verwaarlozen, de echte intimiteit met God, zullen we niet die daden verrichten die God van elke christen verwacht. Want de mond spreekt waar het hart vol van is.10 Als ons hart niet in God is, hoe kunnen we dan de woorden en het leven die van Hem komen doorgeven? Laten we eens kijken naar ons bidden. Hebben we er tijd voor gereserveerd en zijn we punctueel? Proberen we echt afleiding te vermijden? Bidden we op de meest geschikte plaats? Vragen we onze Moeder Maria, sint Jozef en onze engelbewaarder ons te helpen om een levendige, persoonlijke dialoog met God in stand te houden? Maken we op zijn minst elke dag een klein voornemen?

We kunnen ook onze inspanningen onderzoeken om Gods aanwezigheid te bewaren, als we over straat lopen, op ons werk of thuis... en we kunnen nagaan wat in ons dagelijks leven rechtgezet of verbeterd moet worden. Laten we zo'n voornemen maken. Het geeft niet of het een bescheiden voornemen is, maar het moet wel een concreet voornemen zijn.

42.3 Net zoals de mens die God uit zijn leven uitsluit, tot een zieke boom wordt die slechte vruchten voortbrengt, zo zal een maatschappij die God wil uitsluiten in zijn gewoonten en wetgeving ontelbaar veel kwaad veroorzaken en het grootste onheil over haar burgers afroepen. «Een land waar de staat de godsdienst heeft uitgebannen, kan nooit goed geordend zijn.»11 Het laïcisme wil God en de godsdienst uit het openbare leven verdringen en de op transcendente principes gebaseerde moraal wordt vervangen door louter menselijke idealen en gedragsnormen, die niet zelden tot het onmenselijke leiden. God en de Kerk worden zaken van het persoonlijk geweten, maar de Kerk en de paus worden voorwerp van agressieve aanvallen, direct of indirect, op personen of instellingen die trouw willen zijn aan het leergezag.

Niet zelden worden als gevolg van deze secularisatie «de individuele burger, het gezinsleven en de gemeenschap als geheel onttrokken aan de weldadige en gezondmakende invloed van God en van zijn Kerk. Dan worden, iedere dag meer, de symbolen en symptomen van die dwalingen, waardoor de oude heidenen al misleid werden, steeds duidelijker en betreurenswaardiger. En dit alles in delen van de wereld waar het licht van de christelijke beschaving eeuwenlang heeft geschenen.»12 De tekenen van deze secularisatie kunnen in veel landen waargenomen worden. Zelfs in die gebieden met een lange christelijke traditie rukt het proces van secularisatie op; het verval is klaarblijkelijk onveranderlijk, de symptomen al te duidelijk: echtscheiding, abortus, een alarmerende toename van het drugsgebruik, zelfs door kinderen en jonge mensen, geweld, verachting van de openbare moraal... Als God niet aanvaard wordt als een liefhebbende Vader, dan zullen mens en maatschappij onvermijdelijk ontmenselijkt worden. De wetten werden gemaakt ter bescherming en instandhouding van de menselijke natuur, door middel waarvan elk individu zijn persoonlijke waardigheid kan vinden en het doel kan bereiken waartoe hij geschapen is.

Met het bewijs van deze bittere vruchten voor ogen, moeten wij christenen edelmoedig antwoorden op de oproep die we van God ontvangen hebben om zout en licht te zijn, waar we ook zijn, hoe beperkt het werkgebied waarin we leven ook mag lijken. We moeten door onze daden laten zien dat de wereld menselijker, vriendelijker, eerlijker, schoner wordt, hoe dichter zij bij God is. Leven is des te meer waard geleefd te worden hoe dieper het doordrongen wordt door het licht van Christus.

Jezus vraagt steeds dringend van ons niet werkeloos te blijven toezien, om zelfs de kleinste gelegenheid niet onbenut te laten om een meer christelijke oriëntatie te geven aan de mensen om ons heen, aan de omgeving waar we leven. Als we ons gebed van vandaag beëindigen, kunnen we onszelf afvragen: Wat kan ik doen om in mijn gezin, op school, op de universiteit of op kantoor... om God daar méér werkzaam aanwezig te doen zijn? We vragen de heilige Jozef om sterkte van geest om Christus in al deze menselijke activiteiten aanwezig te doen zijn. Met geloof kijken we naar het voorbeeld van zijn leven, dat ons een beeld van Jozef geeft als «een opmerkelijk krachtdadige man, die geenszins angstig of bedeesd tegenover het leven stond. Integendeel, hij wist de problemen het hoofd te bieden, hij wist hoe hij uit moeilijke situaties moest geraken en toonde verantwoordelijkheid en initiatief in alles wat hem gevraagd werd te doen.»13

Met Gods zegen en door de tussenkomst van de heilige Patriarch zullen we ons voortdurend inspannen om overvloedige vruchten voort te brengen op de plaats waar God ons neergezet heeft.

-1. Vgl. Mt 24,11; Mt 13,22; Joh 10,12. -2. Vgl Jer 23,9-40. -3. Vgl. Gal 2,4; 2 Kor 11,26; 1 Kor 11,13. -4. 2 Pe 2,1. -5. Mt 7,15-20. -6. Joh 15,5. -7. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 239. -8. Vaticanum ii, Decr. Apostolicam actuositatem, 4. -9. H. Pius x, Enc. Haerent animo, 4 augustus 1908 -10. Vgl. Lc 6,45 -11. Leo xiii, Enc. Inmortale Dei, 1 november 1885,15. -12. Pius xii, Enc. Summi Pontificatus, 20 oktober 1939,23 -13. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 40.