19 december

24. GEESTELIJK KINDZIJN

-Als kinderen worden tegenover God. -Geestelijk kindzijn en goddelijk kindschap. Nederigheid en zich verlaten op God. -Deugden die deze weg van kindsheid eigen zijn: volgzaamheid en eenvoud.

24.1 De heilige Marcus schrijft ons dat de mensen kinderen bij Hem brachten met de bedoeling dat Hij ze zou aanraken. Maar bars wezen de leerlingen hen af.1 

Achter die kinderen kunnen we hun moeders zien, die de kleintjes zachtjes voor zich uit duwen. Jezus moet een klimaat van aantrekkelijke goedheid en eenvoud om zich gecreëerd hebben. Die vrouwen voelen zich gelukkig als Jezus hun kinderen de hand oplegt en zij zouden het liefst bij Hem blijven. De strijd tussen die vrouwen en de leerlingen die trachtten enigszins de orde te handhaven, is het voorspel tot een diepgaand onderricht van Christus. Te midden van enerzijds de opdringende moeders en anderzijds de protesten van degenen die de kinderen willen ver­wijderen, wordt Jezus boos op de leerlingen. Jezus verkeer­de graag met deze kleintjes: Laat die kinderen toch bij Mij komen en houdt ze niet tegen -zegt Hij. Want aan hen die zijn zoals zij behoort het Koninkrijk Gods. Voorwaar, Ik zeg u: wie het Koninkrijk Gods niet aanneemt als een kind, zal er zeker niet binnengaan. Daarop omarmde Hij ze en zegende hen, terwijl Hij hun de handen oplegde.2 De kinderen en hun moeders hebben de partij gewonnen. En zo trokken zij vol geluk af naar huis.

Wij moeten met dezelfde gesteldheid als die kinderen naar Bethlehem gaan: met eenvoud, zonder vooroordelen, met een ziel die naar alle kanten open staat. Sterker nog, het is noodzakelijk te worden als een kind om het Koninkrijk Gods binnen te gaan: Als gij niet opnieuw wordt als de kleine kinderen zult gij het Rijk der hemelen zeker niet binnengaan3, zou de Heer bij een andere gelegenheid zeggen, terwijl Hij sprak over een kind dat Hij in hun midden gezet had.

De Heer raadt geen kinderachtigheid aan, maar onschuld en eenvoud. Zie in de kinderen trekjes en houdingen die wezenlijk zijn om de hemel te bereiken en om, hier in dit leven, het rijk van het geloof binnen te treden. Het kind mist elk gevoel van zelfvoldaanheid. Het kind heeft voortdurend zijn ouders nodig en weet dat. In de grond is het een behoeftig wezen. Zo moet een gelovige tegenover God, zijn Vader, zijn: een wezen dat een en al behoeftigheid is. Het kind beleeft het heden in al zijn volheid en verder niets. De kwaal van de volwassene is veel te veel zorgen te hebben voor 'de dag van morgen' en daarbij te vergeten iets met het heden te doen, dat met volle intensiteit geleefd moet worden.

Dat gebaar met die kinderen moet meer dan een van de aanwezige moeders verheugen die, misschien, in hun ijver hun kind op de eerste rij te krijgen, niet zoveel aandacht gegeven hadden aan de woorden die Jezus tot zijn gehoor richtte. In deze passage leert Jezus ons de weg van het geestelijk kindzijn, opdat wij ons volledig open zullen stellen voor God en resultaten zullen boeken in het apostolaat. «Klein zijn: de grootste stoutmoedigheden worden altijd door kinderen bedreven. -Wie vraagt om... de maan? -Wie let niet op het gevaar, als het erom gaat het begeerde voorwerp te pakken te krijgen? -Stel je zo'n kind voor met veel genade van God, met het verlangen de wil van God te volbrengen, met veel liefde tot Jezus, met alle menselijke kennis die het in staat is op te nemen... en je hebt het portret getekend van de apostelen van vandaag, zoals God hen ongetwijfeld wil.»4

24.2 Een paar dagen voor het lijden en sterven van Christus zagen de hogepriesters en schriftgeleerden de wonderen die Hij deed en de kinderen die bleven roepen [...] en ze waren verontwaardigd en voegden Hem toe: hoort Gij wat die daar zeggen? Jezus antwoordde hun: Zeker! Maar hebt gij nooit gelezen: Uit de mond van kleine kinderen en zuigelingen hebt gij u een lofzang bereid?5 Door het hele evangelie heen komen we diezelfde gedachte tegen: het kleine wordt uitverkoren op te gaan in het grote. Open de mond van wie minder weet, sluit de mond van wie wijs lijkt.

Jezus aanvaardt in alle openheid de messiaanse belijde­nis van deze kinderen. Zij met name zien het daar aanwe­zige mysterie van God. Het rijk van God kan alleen verworven worden met deze houding. Als wij, christenen, in de stal van Bethlehem erkennen dat Hij de Messias is die van oudsher beloofd is, moeten wij dat doen met de geest, de eenvoud en de durf van kinderen. «Kind, brand van verlangen om de grote vergissingen te herstellen, die je in je leven van volwassene begaan hebt.»6 Deze 'grote vergissingen' die we begaan wanneer we, door de hardheid van ons gemoed, de innerlijke eenvoud en heldere visie van Christus kwijtraken, wanneer we zijn lofzang staken, terwijl Hij in een klimaat van zoveel onbegrip omtrent de zaken van God onze openlijke geloofsbelijdenis afwacht.

Worden als kinderen, terwijl je volwassen bent, kost misschien veel moeite: het vereist kracht en sterkte van de wil en een groot vertrouwen in God. Dit zich op God verlaten, wat een geweldige vrede meebrengt, zal alleen voortduren als we tegenover God weerloos zijn. «Kind worden, dat is verzaken aan de hoogmoed, aan de zelfgenoegzaamheid; erkennen dat wij alleen helemaal niets kunnen, want wij hebben de genade nodig, de kracht van God onze Vader, om op weg te leren gaan en om op die weg te volharden. Klein zijn eist zichzelf geven zoals kinderen zich geven, geloven zoals kinderen geloven, bidden zoals kinderen bidden.»7

24.3 Dit kinderleven is mogelijk als wij het laten wortelen in onze notie kinderen van God te zijn. Het geheim van onze goddelijke afstamming, basis van ons geestelijk leven, is een van de geheimen van de Verlossing. Nu reeds zijn wij kinderen van God8 en het is van groot belang ons deze wonderbaarlijke werkelijkheid bewust te worden, om met God om te gaan met de geest van een kind, van een goede zoon of dochter. De adoptie door God impliceert een geweldige omvorming. «Hierin gaat de adoptie door God de menselijke adoptie te boven, dat God de mens die Hij als stiefkind aanneemt, door het geschenk van de genade, geschikt maakt deel te hebben aan de hemelse erfenis: de mens echter maakt diegene die hij adopteert niet geschikt, maar eerder kiest hij voor adoptie uit wie al geschikt is.»9 Als kinderen van God zijn wij erfgenamen van de hemelse glorie. Laten we ervoor zorgen een dergelijke erfenis waardig te zijn en voor God een kinderlijke, tedere en oprechte vroomheid te hebben.

De weg van het geestelijk kindzijn brengt met zich mee een in grenzeloos vertrouwen omgaan met God onze Vader. In een gezin verklaart de ouder aan het kleine kind de buiten­wereld; het kind voelt zich zwak, maar weet dat zijn ouders hem zullen verdedigen en daardoor leeft het vol vertrouwen. Het kind weet, dat het hem bij zijn ouders aan niets zal ontbreken, hem geen kwaad zal overkomen. Zijn ziel en zijn geest staan zonder vooroordelen of achterdocht open voor de stem van zijn ouders. Het weet dat zijn ouders, ook al zijn anderen in hem teleurgesteld, als hij thuiskomt nooit teleurgesteld zullen zijn, omdat zij het kind begrijpen.

Kinderen zijn niet overdreven bang uitgelachen te worden, wat zoveel plannen schipbreuk doet lijden. Zij hebben ook geen last van die vrees en dat verkeerde gevoel voor menselijk opzicht die het gevolg zijn van hoogmoed en zorg om wat-men-er-van-zal-zeggen. Een kind valt vaak, maar staat meteen en vlug weer op. Voor wie leeft als een kind zijn dezelfde valpartijen en zwakten middelen tot heiliging. Zijn liefde is altijd jong, omdat hij met gemak negatieve ervaringen vergeet; hij houdt ze niet bij in de agenda van zijn ziel. Dat doet de mens die de ziel van een volwassene heeft.

«Zij worden kinderen genoemd -luidt het commentaar van de heilige Johannes Chrysostomus- niet omwille van hun leeftijd, maar om de eenvoud van hun hart.»10 Eenvoud is misschien de deugd die tegelijkertijd de samenvatting en samenhang is van de andere aspecten van dat kinderleven dat de Heer van ons vraagt. Wij moeten zijn -zegt de heilige Hiëronymus- «als het kind dat u ten voorbeeld gesteld wordt: [...] denk niet aan de ene zaak en praat over de andere, zoals ook u doet, want als gij niet die onschuld en zuiverheid van bedoeling zult hebben, zult gij het rijk der hemelen niet binnentreden.»11 

Eenvoud blijkt uit vriendelijk, hartelijk, ongekunsteld gedrag in de omgang met anderen. Deze deugd wordt het meest op prijs gesteld in betrekkingen tussen mensen, maar je zoekt er soms vergeefs naar. Een voortvloeisel van het leven als een kind is de volgzaamheid. «Kind, overgave vraagt volgzaamheid.»12 Etymologisch gezien is volgzaam wie geneigd en bereid is onderricht te worden. Zo moet de katholiek staan tegenover de mysteries van God en de zaken die Hem aangaan. Hij bezit daarover veel kennis en blijft in de geest open staan voor vorming, met steeds het verlangen de waarheid te kennen. De per­soon met een 'volwassen' ziel meent van vele zaken verstand te hebben maar hij is in werkelijkheid een onwetende. Hij denkt dat hij 'het weet', maar is vaak in de uiterlijke schijn der dingen blijven steken en heeft de zaken zo weinig doordacht dan dat de waarheid nog directe invloed op zijn handelen zou kunnen uitoefenen. Wanneer God zo iemand ziet, ziet Hij diens totale gebrek aan werkelijkheidszin en zijn gebrek aan kennis van de waarheid.

Wat zou het mooi zijn, als we op een dag, als we eindelijk kinderen zijn, dingen zouden leren die heel gewoon zijn voor een katholiek, zoals het onze-vader goed bidden, of echt deelnemen aan de heilige Mis, of het dagelijks werk heiligen, of in de mensen om ons heen zielen zien die zalig moeten worden of... Zoveel dingen die we ontzettend vaak dachten te beheersen.

Laten we leren kinderen te zijn voor God. «Dit alles leren wij uit de omgang met Maria [...]. Omdat Maria Moeder is, leert de devotie tot haar ons kinderen te zijn, echt grenzeloos lief te hebben, ongecompliceerd eenvoudig te zijn, zonder moeilijkheden die voortkomen uit het egoïsme, het alleen aan onszelf denken. De devotie tot Maria leert ons blij te zijn, in het besef dat ons niets kan overkomen wat onze hoop teniet kan doen. Het begin van de weg die leidt naar de zoetheid van Gods liefde, is een vertrouwvolle liefde tot de allerheiligste maagd Maria.»13

-1. Mc 10,13. -2. Mc 10,14-16. -3. Mt 18,3. -4. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 857. -5. Mt 21,15-16. -6. H. Jozefmaria Escrivá, o.c., 861. -7. Idem, Als Christus nu langs komt, 143. -8. 1 Joh 3,2. -9. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, III, q23, a1, c. -10. H. Johannes Chrysostomus, in Catena aurea, III, 20. -11. H. Hiëronymus, Commentaar op het Matteüsevangelie 3,18,4. -12. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 871. -13. Idem, Als Christus nu langs komt, 143.