Dertiende week door het jaar. Vrijdag

53. Gewoonlijke Verstervingen

-Verstervingen zijn het resultaat van liefde, en op hun beurt voeden zij de liefde. -Verstervingen die voor anderen het leven plezieriger maken. -Andere verstervingen. Een geest van versterving.

53.1 In het evangelie van de mis1 van vandaag vertelt de heilige Matteus ons dat, nadat hij gehoor gegeven had aan Jezus' oproep, hij in zijn eigen huis een maaltijd voor Hem bereidde. Al de andere leerlingen, en vele tolbeambten en zondaren die wellicht levenslange vrienden van hem waren, kwamen naar de maaltijd. Toen de Farizeeën dit zagen, zeiden ze: Waarom eet uw Meester met tollenaars en zondaars? Jezus hoorde wat zij zeiden en Hij gaf hun zelf antwoord. Hij zei hun dat het niet de gezonden zijn die een dokter nodig hebben, maar die ziek zijn. Dan maakte Hij enkele woorden van de profeet Hosea tot de zijne: Want vroomheid wens Ik, geen offergaven, en liefde voor God, meer dan brandoffers.2 De Heer weigert niet de offers aan Hem opgedragen te aanvaarden. Hij staat er echter op dat zulke offers gepaard moeten gaan met de liefde die zijn oorsprong heeft in een goed hart, want het is de naastenliefde die leven moet geven aan al het doen en laten van een christen, in het bijzonder aan zijn aanbidding van God.3

Die Farizeeën, die trouw de Wet vervulden, lieten hun offergaven niet vergezeld gaan van de zoete geur van liefde ten aanzien van hun naaste of met liefde voor God. Ergens anders zou de Heer met de woorden van de profeet Jesaja zeggen: Dit volk nadert Mij wel met de mond, en eert Mij met de lippen, maar zijn hart is ver van Mij. Gedurende die maaltijd in het huis van Matteus wordt het uit hun vragen overduidelijk dat zij in de verste verte de andere gasten niet begrijpen, en dat zij geen inspanning doen om hen in enig opzicht dichter bij God te brengen of tot de Wet die zijzelf zo getrouw onderhouden. Hun visie is bekrompen, en hun manier van oordelen mist liefde. «Ik heb liever deugden dan strengheid, zegt Jahweh in andere bewoordingen tot het uitverkoren volk, dat zichzelf iets wijs maakt door bepaalde uiterlijke vormelijkheden in acht te nemen. -Daarom moeten we boetvaardigheid beoefenen en aan versterving doen, als blijk van onze echte liefde tot God en tot de naaste.»4

Onze liefde voor God wordt uitgedrukt door onze akten van aanbidding. Maar er wordt ook blijk van gegeven in ons doen en laten van de hele dag, dat alles moet bezielen, in het bijzonder door kleine verstervingen, en dat wij ons verlangen om onszelf te vergeten en Hem in alles te behagen aan de Heer opdragen.

Als wij, diep in ons, deze gesteldheid niet hebben, zal het loutere feit van het herhalen van bepaalde daden waardeloos zijn, want zij zullen beroofd zijn van enige ware betekenis; de kleine offers die wij elke dag aan de Heer proberen op te dragen hebben hun oorsprong in de liefde, en op hun beurt voeden zij deze liefde.

De geest van versterving die God verlangt is niet iets negatiefs of onmenselijks.5 Het is niet een houding van het verwerpen van wat goed en edel is in het gebruik en het zich verheugen in de goede dingen van de aarde. Het is integendeel een blijk geven van bovennatuurlijk meesterschap over het lichaam en over alle geschapen dingen - over materiële dingen, menselijke verhoudingen, werk; versterving is niet gewoonweg ontbering, of het nu een vrijwillige versterving is of die andere soort versterving die we niet hebben gezocht: het is integendeel een uiting van liefde, want «nood lijden is iets dat iedereen kan overkomen, maar weten hoe het te verdragen behoort de grote zielen toe.»6 Het behoort bij de zielen die veel hebben liefgehad.

Versterving is niet eenvoudigweg matigheid. Het is niet enkel een zaak van onze zintuigen onder controle houden en van het vermijden van onevenwichtigheid als gevolg van wanorde en overdaad. Het is ware zelfverloochening. Het maakt plaats in onze zielen voor bovennatuurlijk leven, dat een voorsmaak is van de heerlijkheid waarvan ons de openbaring te wachten staat.7

53.2 In liefde heb ik behagen, en niet in brandoffers. Daarom moet onze versterving, meer dan waar ook, beleefd worden in die dingen die de verhouding en de omgang met andere mensen beïnvloeden. Onze houding behoort er altijd een te zijn van barmhartigheid, precies zoals de houding van de Heer tegenover de mensen die Hij overal waar Hij heenging ontmoette. Onze versterving krijgt zijn stimulans en doelstelling van de achting die wij hebben voor hen waarmee we dagelijks in contact zijn, zij het thuis, op het werk of voor een andere reden weg van huis. Het brengt ons ertoe in dit leven de zaken voor hen aangenamer te maken. In het bijzonder brengt het ons ertoe mensen te helpen die nog groter fysiek of moreel lijden hebben te dragen; wij willen hun kleine diensten bewijzen of ons onthouden van een klein genoegen als we hen op die manier kunnen helpen.

Onze geest van versterving zal ons ertoe brengen ieder gebrek aan optimisme dat onvermijdelijk andere mensen zou beïnvloeden, te overwinnen. Wij zullen ons inspannen te glimlachen zelfs als we het zelf moeilijk hebben. We zullen proberen alles te vermijden wat, hoe onbetekenend ook, degenen die ons het naast staan kan irriteren; zo ook anderen te vergeven en verontschuldigingen voor hen te vinden. Op deze manier zullen wij afsterven aan de eigenliefde die zo diep in ons wezen is geworteld. We zullen leren nederig te zijn. Deze gesteldheid die ons gewoonlijk tot een bron van vreugde maakt voor anderen, kan alleen de vrucht zijn van een diepe geest van versterving, want «velen vinden misschien het opgeven van eten en drinken en een zacht bed niet te moeilijk; maar het verdragen van belediging, onrecht of grievende woorden: dat is iets waarvoor weinigen in de wieg zijn gelegd.»8

Even goed als deze verstervingen die naar de naastenliefde verwijzen, verlangt God van ons dat wij weten hoe Hem in al die dingen te vinden die Hij toestaat te gebeuren, en die tegen onze sympathieën en voorkeuren kunnen ingaan en onze plannen in de war sturen. Deze staan bekend als passieve verstervingen. Zij kunnen de vorm aannemen van een ernstige ziekte, van problemen in het gezin waarvoor geen gemakkelijke oplossing schijnt te bestaan, of een grote tegenslag op het werk; maar wellicht vaker, inderdaad waarschijnlijk iedere dag, komen we kleine dingen tegen die ons ergeren en die we niet hadden verwacht, zij het op het werk, in ons gezinsleven of in het uitvoeren van de plannen die we voor een bepaalde dag hebben gemaakt. Dit zijn kansen om God te vertellen dat we van Hem houden, juist door precies die dingen te aanvaarden waarvoor wij bij de aanvang mischien zijn teruggeschrokken. Wanneer wij die bepaalde tegenslag -zij het groot of klein- met liefde aanvaarden en aan God opdragen, ervaren we vrede en vreugde te midden van verdriet. Als we het niet aanvaarden, geraakt onze ziel als het ware uit balans en wordt bedroefd, of anders ervaren wij een innerlijke opstandigheid die alleen dient om ons van God en van andere mensen te verwijderen.

Een ander gebied van versterving waarin wij onze liefde voor God kunnen laten zien, is de voorbeeldige vervulling van onze plicht; door intensief te werken; door onplezierige taken niet voor later te bewaren; door te vechten tegen geestelijke luiheid; door zorg te hebben voor kleine zaken: orde, stiptheid enz.; door de taak van iemand die naast ons werkt te vergemakkelijken; door de vermoeidheid die al het harde werk met zich meebrengt op te offeren. Door deze kleine overwinningen op onszelf, in ons werk en in onze betrekkingen met andere mensen -bij iedere mogelijke gelegenheid- zijn we in staat te laten zien dat we God boven alle dingen liefhebben, en in het bijzonder dat we meer van Hem houden dan van onszelf. Door middel van deze verstervingen tillen wij onszelf naar Hem op; door ze niet te doen, blijven we aan de grond genageld. Die kleine verstervingen die wij gedurende de dag opdragen, maken onze zielen klaar voor gebed en vervullen ons met vreugde.

53.3 God vraagt ons met liefde opgedragen offers. Versterving ligt niet voor in de gevechtslinie, waar een onmiddellijk gevaar bestaat om in zonde te vallen. Versterving behoort integendeel tot het wijde terrein van de edelmoedigheid, omdat het een kwestie is te weten hoe ons iets te ontzeggen, waarvan het mogelijk zou zijn ons niet te onthouden en God toch niet te beledigen. De verstorven ziel is niet de ziel die God niet beledigt, maar de ziel die liefheeft. De heilige Paulus herinnerde de eerste christenen in Korinte eraan dat, zo te leven met een gewone geest van versterving, dwaasheid is voor hen die verloren gaan, maar voor hen die gered worden, voor ons, is zij Gods kracht.9

Onze liefde voor God doet ons onze verbeelding en ons geheugen beheersen, nutteloze gedachten en herinneringen kwijtraken. Het stelt ons in staat onze gevoeligheid te bedwingen, onze neiging tot goede sier maken als de belangrijkste reden om te leven. Versterving brengt ons ertoe onze luiheid te overwinnen vanaf het moment dat we opstaan. Het verhindert ons onze blikken en andere zintuigen onbeheerst te laten ronddwalen. Het leidt ons ertoe sober te zijn en matig in zaken van eten en drinken, en te vermijden altijd maar toe te geven aan onze grillen en opwellingen. Het kan ons er misschien toe brengen lichamelijke verstervingen te beoefenen, ofschoon immer met het gepaste advies verkregen in de geestelijke leiding of in de biecht.

Soms zullen we ons op bepaalde verstervingen meer concentreren dan op andere. We zullen altijd bijzondere aandacht schenken aan die verstervingen die ons helpen vooruit te gaan in de vervulling van onze plichten tegenover God, in onze plichten van staat en om de naastenliefde beter te beleven. Wij kunnen het wellicht ook nuttig vinden om enkele van de verstervingen die we ons voornemen, te noteren om gedurende de dag het lijstje een keer door te nemen, en dan onze engelbewaarder om hulp te vragen zodat we ze werkelijk in de praktijk zullen brengen. Als we de tendens in gedachte houden die iedere man en vrouw heeft om dingen te vergeten en zaken uit te stellen naar een later tijdstip, zullen we beseffen dat we middeltjes moeten gebruiken om niet juist zulke voornemens te verwaarlozen. Die kleine daden van zelfverloochening gedurende de dag -vele die we zullen voorzien hebben en gezocht- brengen ons dicht bij Christus en vormen een krachtig wapen om ons in staat te stellen, eerst op één gebied en dan op een ander, de feitelijke gewoonte van versterving te verwerven. Het zijn menselijke krijgslisten die, gegeven onze natuurlijke neiging het Kruis te weerstaan en te proberen het te vergeten, slechts met moeite vervangen kunnen worden.

De belofte die Jezus maakte wordt werkelijkheid voor de verstorven ziel: Wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het vinden.10 Dit is de weg om Hem midden in de wereld te vinden, in en door ons dagelijks werk. «De vriend vertelde zijn Geliefde, dat Hij hem het bedrag moest betalen dat Hij hem schuldig was voor de tijd dat hij Hem had gediend. De Geliefde hield rekening met de gedachten, verlangens, tranen, gevaren en inspanningen die zijn vriend uit liefde tot Hem had geleden. Toen voegde de Geliefde eeuwige zaligheid aan het bedrag toe en schonk zichzelf als betaling aan zijn vriend.»11

-1. Mt 9,9-13. -2. Hos 6,6. -3. Vgl. The Navarra Bible Mt 9,13; Vgl. B. Orchard en anderen, Verbum Dei II, bl. 683 -4. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 992. -5. Vgl. J. Tissot, La vie intérieure. -6. H. Augustinus, Over het Goed van het Huwelijk, 21,25. -7. Rom 8,18. -8. H. Johannes Chrysostomus, Over het Priesterschap, 3,13. -9. 1 Kor 1,18. -10. Mt 10,39. -11. Raymundus Lullius, Libro del amigo y del amado, 64.