Zeventiende week. Maandag

22. Gist in het deeg

-Zoals zuurdesem in het deeg, zijn christenen geroepen de wereld van binnen uit te hernieuwen. -Goed voorbeeld. -Eenheid met Christus maakt ons apostelen.

22.1 De Heer leert ons in het evangelie van vandaag dat het Rijk der Hemelen gelijkt op gist, die een vrouw in drie maten meel verwerkte, totdat deze in hun geheel gegist waren.1 De mensen die naar de Heer luisterden, waren goed bekend met dit verschijnsel. Zij hadden het thuis dikwijls gezien. Door een kleine hoeveelheid gist te vermengen met het meel kreeg men vlug een goed deeg.

Bij het overwegen van deze vergelijking moeten we eerst bedenken hoe weinig zuurdesem nodig is om de massa te laten rijzen. Ondanks de uiterlijke schijn is het effect van de kleine portie gist verbazend groot. Deze gedachte moet ons ertoe te brengen durf te hebben in het apostolaat, daar de kracht van het christelijk gist niet gewoon menselijk is; het is de kracht van de Heilige Geest die doorwerkt in de Kerk. Bovendien houdt de Heer rekening met onze beperkingen en zwakheden. «Is gist van nature beter dan deeg? Nee. Maar gist geeft de mogelijkheid op het deeg in te werken en het in eetbaar en gezond voedsel om te zetten. Denken we eens, al is het maar in grove trekken, aan het effect van gist bij het maken van brood: basisvoedsel, heel eenvoudig en binnen ieders bereik. Hier en daar -misschien bent u er wel eens bij geweest- is het ovenklaar maken van het deeg een hele plechtigheid die ons ten slotte een verbazingwekkend, smakelijk resultaat voor ogen tovert. Men neemt goed meel, zo mogelijk het beste. Men kneedt het deeg in de kom om de gist erdoorheen te werken. Een langdurig karwei dat geduld vraagt. Dan een tijdje rust, dat nodig is om het desem zijn werk te laten doen en het deeg te laten rijzen. Intussen brandt in de oven het vuur, gestookt met hout dat verteerd wordt. En door de werking van de hitte van de vlammen krijgen we een vers, luchtig brood van grote klasse. Dat resultaat zouden we nooit bereikt hebben zonder de werking van de gist -er is maar een beetje nodig- die in een doeltreffend, onzichtbaar proces tussen de andere bestanddelen opgenomen en verdwenen is.»2 Zonder dit beetje gist zou de massa minder bruikbaar en eetbaar zijn geweest. In de loop van ons leven kunnen wij de oorzaak zijn van licht of duisternis, vreugde of droefheid, vrede of ongerustheid. Wij kunnen een dode last zijn die mensen tegenhoudt, of dat rijsmiddel dat het meel omvormt. Onze levensduur op aarde is niet iets onbetekenends. Wij kunnen anderen dichter bij Christus brengen. We kunnen ook mensen van Hem wegjagen.

De Heer stuurt ons uit om zijn boodschap tot aan de uiteinden van de aarde te verkondigen. Wij moeten die brengen naar degenen die Hem niet persoonlijk kennen, vertrouwelijk, zoals de eerste christenen deden met hun verwanten, hun collega's en hun buren. Om dit apostolaat te doen moeten we niet opvallen. «En wanneer de mensen ons als gelijken zien, zullen zij zich gedrongen voelen ons te vragen: Vanwaar deze vreugde van jullie? Waar halen jullie de kracht vandaan om het egoïsme en de gemakzucht te overwinnen? Wie leert jullie om tegenover anderen vol begrip te staan, om een eerlijke samenleving tot stand te brengen, om overgave en dienstbaarheid te betonen? Dan is het moment aangebroken om hun het goddelijk geheim te onthullen van het christelijk bestaan; om hun over God te spreken, over Christus, de Heilige Geest, Maria. Het is het moment om te trachten, door middel van onze armzalige woorden die dwaasheid van onze liefde tot God, die de genade in onze harten heeft ingestort, door te geven.»3

Zijn wij zuurdesem in ons gezin, op onze werk- of studieplaats? Laten wij door onze geest van vrede en vreugde zien dat Christus leeft?

22.2 Wij moeten ook bedenken dat het zuurdesem alleen effect heeft als het met het meel is vermengd. Van binnenin werkend, doet de gist zijn werk van omvorming. «De vrouw voegt de zuurdesem niet alleen toe, maar verwerkt ze in de massa. Op dezelfde manier moet jij je onder andere mensen mengen en met hen worden vereenzelvigd... Precies zoals het zuurdesem verwerkt is maar niet verdwijnt, aldus, beetje bij beetje, wordt de hele massa in de juiste mate omgevormd.»4 Slechts midden in de wereld kunnen wij alle dingen ertoe brengen door God te worden hernieuwd. Het is voor deze opdracht dat wij door goddelijke roeping zijn aangewezen.

De eerste christenen handelden als rijsmiddel gist in een wereld die in verval was. In korte tijd slaagden zij erin het geloof te verspreiden naar hun families, naar de senaat, naar het leger en zelfs naar het keizerlijk paleis zelf. «We zijn nog maar pas begonnen en nu zitten we al overal in:  huizen, steden, eilanden, dorpen, vergaderingen, zelfs de barakken van het leger, groepen en klassen, de paleizen, de senaat, het forum.»5

Zonder buitenissigheden, als gewone gelovigen, kunnen wij laten zien wat het betekent Christus van nabij te volgen. We moeten bekend staan als trouw, eerlijk, opgewekt en hardwerkend. We moeten ons op een voorbeeldige manier gedragen in gezins- en maatschappelijk leven, onze plichten vervullen met een kalme waardigheid zoals zonen en dochters van God betaamt. Ons leven, met al zijn zwakheden, moet een teken zijn dat mensen naar Christus brengt. Door ons voorbeeld moet men zeggen: Dat is de manier om tot God te komen.

Gewone gebruiken en beleefdheden bijvoorbeeld, kunnen voor vele mensen de eerste stap zijn naar vriendschap met God. Deze gebruiken maken het leven in de maatschappij meer meegaand, alhoewel zij vaak slechts de uiterlijke schijn van vriendschap vertegenwoordigen. Christenen moeten deze gewoontes in praktijk brengen als de vrucht van echte liefde, als uitingen van een diepgaande zorg voor het welzijn van anderen. Zij moeten de uiterlijke weerkaatsing zijn van een innige verbondenheid met God.

Eén van de overtuigendste en aantrekkelijkste kanten van het leven van een christen is te vinden in de gewoonte van matigheid. Om het even waar wij ons bevinden, moeten wij altijd een goed voorbeeld van deze deugd geven. Onze matigheid moet duidelijk zijn bij de maaltijden, in de manier waarop wij ons geld besteden, in onze keuze van ontspanning en vermaak. «Christus heeft ons op aarde geplaatst om als bakens te zijn die licht geven, als leraren die onderwijzen, om onze plicht als zuurdesem te vervullen [...]. Het zou zeker niet nodig zijn te preken als ons leven zo stralend was, noch zou het nodig zijn zijn toevlucht te nemen tot vele woorden als onze daden getuigenis gaven. Er zou geen enkele heiden zijn als wij ons als echte christenen gedroegen.»6

Met deze nadruk op ons goede voorbeeld van vrede en vreugde, van kleine maar geregelde daden van dienstbaarheid, van goed verricht werk, zal het gemakkelijker zijn degenen die rondom ons leven en werken naar de Heer te brengen.

Dit is in het bijzonder waar met betrekking tot ons apostolaat van de biecht, waarvan de Kerk zegt dat het in deze tijd zo dringend nodig is. «Alle zorgen en inspanningen zijn van weinig waarde vergeleken met het heil van één enkele ziel. Hij die een verloren schaap terugbrengt naar de kudde heeft voor zichzelf een machtige voorspreker bij God gewonnen.»7 Wij moeten proberen veel van die machtige voorsprekers te winnen door middel van onze geduldige en voortdurende inspanningen.

22.3 Om actief te zijn en als desem te dienen, moeten wij met Christus verbonden zijn. Wij kunnen ons niet veroorloven onze liefde voor de Heer te laten verslappen, daar het de innerlijke sterkte is waar ons apostolaat op drijft. Zonder die verbondenheid zal al ons werk en inspanning vruchteloos zijn. Er zijn er altijd geweest die geloofden dat zij de wereld op eigen kracht konden veranderen. Hoe snel is hun hoop de grond in geboord! Alsof de woorden van de Heer in vervulling gingen: Los van Mij kunt gij niets.8

«Als de desem niet gist, gaat hij verloren. Hij kan verdwijnen zonder het deeg te laten rijzen, maar hij kan ook verspild worden in nutteloosheid en egoïsme.»9 De christen kwijnt weg wanneer hij toegeeft aan lauwheid, dat is afkeer van de zaken van God en vooringenomenheid met zichzelf. Een christen werkt als zuurdesem als zijn geloof door daden wordt bewezen. Liefde voor Christus is de bron van alle apostolaat; dat is het wat de christen tot zuurdesem maakt. Wij moeten deze liefde voortdurend koesteren door persoonlijk gebed en het geregeld ontvangen van de sacramenten. «Het is nodig, dat je een 'mens van God' bent, een mens van innerlijk leven, een mens van gebed en offer. -Jouw apostolaat moet zijn als het overvloeien van je leven 'van binnen'.»10

Wij kunnen onze liefde voor God afmeten aan de grootte van de moeite die wij besteden aan het beïnvloeden van anderen op het werk, thuis, en overal rondom ons.

Als wij moedig willen zijn in ons gewone werk hoeven we alleen maar naar Onze Lieve Vrouw te kijken. «Het volmaakte voorbeeld van zo'n geestelijk en apostolisch leven is de heilige maagd Maria, de koningin van de apostelen. Op aarde leidde zij een leven zoals iedereen, vol zorg en werk voor haar gezin; tegelijk bleef zij steeds innig met haar Zoon verbonden en werkte zij op een geheel unieke wijze aan het werk van de Verlosser mee.»11

-1. Mt 13,31-35. -2. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 257. -3. Idem, Als Christus nu langs komt, 148. -4. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 46,2. -5. Tertullianus, Apologeticum, 37. -6. H. Johannes Chrysostomus, Homilie over het eerste epistel aan Timoteüs. -7. H. Thomas van Villanueva, Homilie op zondag 'in albis' 1, c. -8. Joh 15,5. -9. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 258. -10 Idem, De Weg, 961. -11. Vaticanum ii, Decr. Apostolicam actuositatem, 4.