11 juni. Gedachtenis

53. HEILIGE BARNABAS, APOSTEL

Barnabas, geboren op Cyprus, wordt gerekend tot de eerste gelovigen van Jeruzalem. Hij was degene die de heilige Paulus na diens bekering aan de apostelen voorstelde; hij vergezelde Paulus op zijn eerste apostolische reis. Hij nam deel aan het Concilie van Jeruzalem en was een zeer belangrijk persoon in de Kerk van Antiochië, de eerste omvangrijke christelijke kern buiten Jeruzalem. Hij was verwant met Marcus, op wie hij een beslissende invloed uitoefende. Teruggekeerd in zijn vaderland, evangeliseerde hij het en stierf er rond het jaar 63 de marteldood. Zijn naam wordt vermeld in het eerste Eucharistische Gebed (Romeinse Canon).

-Grootmoedigheid in het apostolaat. -Kunnen begrijpen om te kunnen helpen. -Vreugde en positieve geest in het apostolaat onder onze vrienden.

53.1 Barnabas betekent 'zoon van vertroosting'; hij kreeg deze bijnaam van de apostelen naast zijn eigen naam, Jozef. Hij was een leviet en geboortig van Cyprus.1 Deze bijnaam zal geïnspireerd zijn door zijn geest van verzoening en sympathieke karakter, zoals de heilige Johannes Chrysostomus aantekent.2

Na de marteling van Stefanus en de daarop aansluitende vervolging kwamen enige christenen in Antiochië aan; zij brachten hun geloof in Jezus Christus mee. Toen in Jeruzalem de wonderen bekend werden die de Heilige Geest bewerkte, zond men Barnabas.3 Zijn ijver voor de verbreiding van het Evangelie deed hem zoeken naar de geëigende werktuigen om het immense werk dat stond te wachten te kunnen vervullen. Daarom begaf hij zich naar Tarsus om Paulus op te zoeken, en hij bracht hem naar Antiochië. Een vol jaar namen zij deel aan de bijeenkomsten in die gemeente en gaven onderricht aan een grote menigte.4 Hij wist in de onlangs bekeerde Paulus die kwaliteiten te ontdekken die de genade zou omvormen tot de apostel van de heidenen. Barnabas was ook degene die Paulus kort tevoren aan de apostelen in Jeruzalem had voorgesteld, toen vele christenen nog argwaan koesterden tegenover hun vroegere vervolger.5

Met de apostel Paulus zal hij de eerste missiereis onder­nemen, die het eiland Cyprus tot doel had.6 Zij werden ook vergezeld door Marcus, zijn neef, die hen halverwege de tocht, in Perge, in de steek liet en naar Jeruzalem terugkeer­de. Toen Paulus de tweede grote missiereis plande, wilde Barnabas Marcus opnieuw meenemen, maar Paulus vond het beter iemand die hen in Pamfylië in de steek had gela­ten en zich niet met hen aan het werk gewijd had, niet meer mee te nemen.7 Dit veroorzaakte zo'n een heftig meningsverschil tussen hen beiden, dat zij uit elkaar gingen...8

Barnabas schoof zijn neef Marcus, die toen wellicht nog heel jong was, niet terzijde na die mislukking en gebrek aan kracht. Hij wist hem opnieuw te bemoedigen en te sterken en hem tot een groot evangelisator te maken en tevens tot een zeer doeltreffende medewerker van de heilige Petrus en zelfs van de heilige Paulus, met wie Barnabas verbonden bleef.9 Later zal Paulus de grootste achting voor Marcus aan de dag leggen10, «alsof hij in hem de weerspiegeling zag van de sympathie en dankbare herinneringen aan Barnabas, zijn jeugdvriend.»11

De heilige Barnabas nodigt ons vandaag uit grootmoedig te zijn in het apostolaat, dat ons ertoe zal brengen niet gemakkelijk de moed te verliezen, wanneer de vrienden of verwanten die wij tot de Heer moeten brengen gebreken vertonen en soms een stap terugzetten, om hen niet terzijde te schuiven wanneer zij zwak zijn of misschien niet beantwoorden aan onze zorg en ons gebed.

Het mogelijke gebrek aan beantwoording, soms slechts schijnbaar, van onze inspanningen moet ons ertoe brengen, dat wij onszelf overtreffen in het nog liefdevoller omgaan met onze vrienden, met een nog opener glimlach, met nog meer bovennatuurlijke middelen.

53.2 Gaat en verkondigt dat het Rijk Gods nabij is. Geneest zieken, wekt doden op, reinigt melaatsen en drijft duivels uit... Dit gebod van de Heer, dat we in het evangelie van de heilige mis lezen12, moet in het hart van alle christenen weerklinken. Het is het apostolaat dat ieder persoonlijk dient te vervullen op de plaats waar zich zijn leven ontplooit: het dorp, de stad, de onderneming, de universiteit... Wij zullen 'doden' ontmoeten die we tot het sacrament van boete en verzoening moeten brengen, opdat zij het bovennatuurlijke leven herkrijgen; 'zieken', die niet uit zichzelf kunnen herstellen en die wij moeten helpen om tot Christus te naderen; 'melaatsen', die gereinigd zullen worden door de genade door middel van onze vriendschap; 'door duivels bezetenen', wier genezing van ons een bijzonder gebed en boetedoening eist.

Naast standvastigheid -we mogen niet vergeten, dat «de zielen zich mettertijd zullen beteren»13- moeten we rekening houden met de onderscheiden toestanden en omstandigheden, waar degenen die onze hulp behoeven doorheen moeten. Van de heilige Barnabas wordt gezegd, dat hij een goed man was, die de bijnaam van zoon van vertroosting verdiende, omdat hij vele harten de vrede wist te brengen. Over de grootheid van zijn hart, tot uitdrukking komend in zijn edelmoedigheid en onbaatzuchtigheid, spreken ons de Handelingen van de Apostelen in het eerste bericht dat wij van hem hebben: hij bezat een akker die hij verkocht en waarvan hij het geld meebracht om het aan de voeten van de apostelen neer te leggen.14 Zo kon hij vrijer de Heer volgen. Een edelmoedige en onbaatzuchtige ziel is in staat allen op te nemen en de ware staat waarin de zielen verkeren te begrijpen. En iemand die zich begrepen voelt laat zich gemakkelijker helpen. Het beste wapen van de christen in het apostolaat is juist die open, hartelijke houding die de situatie van anderen op zich weet te nemen en hen waarlijk waardeert, want «niemand kan gekend worden tenzij overeenkomstig de liefde die men voor hem koestert.»15

Om te begrijpen moet men de ander bezien vanuit het vele positieve dat hij bezit en zijn fouten alleen in de context zien van de -werkelijke of mogelijke- goede kwali­teiten en met het verlangen hem te helpen. «Laten we altijd trachten de deugden en goede dingen in de anderen te zien en hun tekortkomingen met onze grote zonden bedekken»16, was de raad van de heilige Theresia. En sint Bernardus spoorde vurig aan: «ook als ge iets kwaads mocht zien, oordeelt dan niet aanstonds uw naaste, maar verontschuldigt hem liever in uw binnenste. Verontschul­digt de bedoeling, als ge de daad niet kunt verontschuldigen. Bedenkt, dat hij het misschien zal hebben gedaan uit onwetendheid, of omdat hij verrast was, of per ongeluk. Als de zaak zo duidelijk is dat ge die niet kunt verbergen, probeert het zelfs dan zo op te vatten en zegt tegen uzelf in uw binnenste: de bekoring moet wel heel erg sterk geweest zijn.»17

Van de Heer moeten we leren met allen samen te leven, niet te veel te letten op het gebrek aan wisselwerking, opvoeding of edelmoedigheid van hen die ons omringen, die vaak de vrucht zijn van hun onwetendheid, eenzaamheid of vermoeidheid. Het goede dat wij tot stand willen brengen staat boven deze nietigheden die voor Gods aan­schijn van geen belang zijn. «Je moet de omgang zoeken met die metgezel die je alleen maar goedendag zegt..., en die je moeite kost. -Volhard en veroordeel hem niet; hij zal 'zijn redenen' hebben net zoals jij die van jou voedt om hem iedere dag méér toe te vertrouwen.»18 Die 'redenen' van ons, die hun oorsprong en hun middelpunt hebben in het tabernakel.

53.3 Psalmzingt de Heer bij de cither, bij de cither, bij tokkelmuziek: met trompetten, met helle bazuin, schalt triomf voor de koning, de Heer... 19

Bij het zien van een omgeving die van God verwijderd is en van de levenswijzen die velen aannemen die wellicht een voorbeeld zouden moeten zijn, bestaat de mogelijkheid dat sommige christenen zich laten leiden door een 'bittere ijver', omdat zij proberen het goede te doen, maar zich voortdurend beklagen over het klaarblijkelijke kwaad en herhaaldelijk verwijten maken aan het adres van de maatschappij, aan degenen die -volgens hen- drastische maatregelen zouden moeten nemen om dat kwaad de pas af te snijden... Maar zó wil de Heer niet dat wij handelen: Hij gaf zijn leven aan het kruis, in alle gemoedsrust en vrede, voor alle mensen. Het zou een grote mislukking zijn, als de christe­nen een negatieve houding aannamen tegenover de wereld die zij moeten redden. De mensen van de eerste generaties die Christus volgden zien wij vervuld van vreugde, ondanks de veelvuldige tegenslagen waar­mee zij te kampen had­den. Wanneer de heilige Lucas in de Handelingen van de Apostelen een samenvatting tracht te geven van de kleine gemeenschappen die overal ontston­den, dan merkt hij op dat de Kerk steeds meer bevestigd werd in de vreze des Heren en gestadig toenam in aantal door de vertroosting van de Heilige Geest.20 De vrede van de Heer zal ons nooit ontbreken, indien wij Hem van nabij volgen; het is de vrede die wij aan allen moeten schenken.

In navolging van de Heer moeten wij ons verre houden van houdingen als veroordelen, norsheid, waarin sporen van bitterheid doorklinken. Als wij, christenen, de vreugde naar de wereld brengen, hoe kunnen wij dan de Blijde Boodschap op onsympathieke en bedroefde wijze aanbie­den? Hoe zouden we de anderen kunnen veroordelen, als wij niet de nodige elementen voor een oordeel bezitten en vooral, als niemand ons daartoe opdracht heeft gegeven? Onze houding tegenover allen is altijd een houding van heil, van vrede, van begrip, van vreugde, ook tegenover hen die ons misschien ooit onheus bejegend hebben.

«Begrip, werkelijke liefde. Wanneer gij die werke­lijk hebt verkregen, zult ge grootmoedig jegens iedereen zijn, zonder onderscheid, en ge zult -ook tegenover hen die u slecht behandeld hebben- de raad van Jezus toepassen: komt allen tot Mij die onder lasten gebukt gaat..., en Ik zal u verlichting schenken.»21 Iedere christen is Jezus die voorbij gaat te midden van de zijnen, die hun lasten verlicht en hun de weg naar het heil toont.

Aan het eind van ons gebed bidden wij de Heer, met de woorden van de liturgie van de heilige mis, om het vuur van de liefde die de heilige Barnabas heeft bezield om het licht van het evangelie aan de heidenen te brengen.22 Hij zal ons dit nog eerder verlenen, als wij dit bovendien vragen door Onze Lieve Vrouw: Sancta Maria, Regina Apostolorum, ora pro nobis..., help ons in de apostolische taak die wij moeten volbrengen bij onze verwanten, vrienden en bekenden.

-1. Vgl. Hnd 4,36. -2. Vgl. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over de Handelingen van de Apostelen, 21. -3. Hnd 11,23. -4. Hnd 11,26. -5. Vgl. Hnd 9,26. -6. Vgl. Hnd 13,1-4. -7. Hnd 15,38.
-8. Hnd 15,40. -9. Vgl. 1 Kor 9,5-6. -10. Vgl. Kol 4,10; Fil 24; 2 Tim 4,11. -11. J. Prado, in Gran Enciclopedia Rialp, woord Bernabé, vol. IV, bl. 91. -12. Mt 10,7-13. -13. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 78. -14. Hnd 4,37. -15. H. Augustinus, Preek 83. -16. H. Theresia van Avila, Het boek van haar leven, 13,6. -17. H. Bernardus, Preek 40 over het Hooglied. -18. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 843. -19. Tussenzang. Ps 98,5-6.-20. Hnd 9,31. -21. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 867.-22. Altaarmissaal, Gebed over de gaven van de mis van de dag.