29 april. Gedachtenis

32. HEILIGE CATHARINA VAN SIËNA

Zij werd te Siëna geboren in het jaar 1347. Al op jonge leeftijd trad zij toe tot de derde orde van de heilige Dominicus. Zij muntte uit door haar geest van gebed en boetedoening. Gedreven door haar liefde voor God, de Kerk en de paus zette zij zich ten tijde van de ballingschap van Avignon onvermoeibaar in voor vrede en eenheid in de Kerk. Zij begaf zich naar deze stad en smeekte paus Gregorius xi zo spoedig mogelijk terug te keren naar Rome, waar de plaatsbekleder van Christus op aarde de Kerk diende te besturen. «Als ik sterf, weet dan dat ik sterf aan het lijden voor de Kerk», verklaarde zij enkele dagen voor haar dood op 30 april 1380.

Zij heeft zeer vele brieven geschreven, waarvan er ongeveer vierhonderd bewaard gebleven zijn, enkele gebeden en 'verheffingen', alsmede één boek, 'De Dialoog', dat de innige gesprekken van de heilige met de Heer bevat. Zij werd door Pius ii  heilig verklaard en haar verering verbreidde zich spoedig over heel Europa. De heilige Theresia van Avila zei van haar, dat zij na God aan de heilige Catharina heel bijzonder de vooruitgang van haar zieleleven te danken had. Pius ix benoemde haar tot tweede patrones van Italië en Paulus vi riep haar uit tot kerklerares.

-Liefde voor de Kerk en de paus, «de zoete Christus op aarde». -De heilige Catharina offerde haar leven voor de Kerk. -IJver om de waarheid duidelijk bekend te maken en om de publieke opinie positief te beïnvloeden, overeenkomstig ieders vermogen.

32.1 Zonder een speciale opleiding (zij leerde pas op latere leeftijd schrijven) en in een kortstondig bestaan heeft de heilige Catharina een zeer vruchtbaar leven geleid, «alsof zij haast had om het eeuwige tabernakel van de Heilige Drieëenheid te bereiken.»1 Voor ons is zij een voorbeeld van liefde tot de Kerk en de paus, die zij «de zoete Christus op aarde»2 noemde, en eveneens van duidelijkheid en moed om bij iedereen van zich te laten horen.

De pausen resideerden toentertijd in Avignon (Frank­rijk) en kampten met allerlei problemen voor de wereld­kerk, terwijl Rome, het middelpunt van het christendom, langzamerhand tot een ruïne verviel. De Heer bracht de heilige tot de overtuiging van de noodzaak, dat de pausen zouden terugkeren naar de zetel te Rome om de gewenste en noodzakelijke hervorming in te zetten. Zij bad onver­moeibaar, deed boete, schreef aan de paus, de kardinalen, de christelijke prinsen... Tegelijkertijd verkondigde de heilige Catharina overal de gehoorzaamheid en liefde tot de paus, van wie zij schrijft: «Wie Christus op aarde niet gehoorzaamt, hem die de plaats inneemt van Christus in de hemel, deelt niet in de vrucht van het bloed van Gods Zoon.»3

Met geweldige kracht richtte zij klemmende aansporingen tot kardinalen, bisschoppen en priesters om te komen tot een hervorming van de Kerk en zuiverheid van zeden; daarbij schuwde zij ernstige verwijten niet, hoewel zij dat steeds deed met nederigheid en eerbied voor hun waardig­heid, want zij zijn «dienaren van het bloed van Christus.»4 Vooral tot de herders van de Kerk richtte zij keer op keer haar krachtige oproep, overtuigd als zij ervan was, dat van hun bekering en voorbeeld het heil van hun kudde afhing.

Wij bidden vandaag tot de heilige Catharina, dat wij ons mogen verheugen met de vreugden van onze moeder de Kerk en dat wij meelijden met haar smarten. En we kunnen ons afvragen hoe het gesteld is met ons dagelijks gebed voor de herders die haar leiden, hoe wij dagelijks een versterving, werkuren, tegenslagen die sereen gedra­gen worden, aanbieden om de heilige vader te steunen in die onmetelijke last die God op zijn schouders heeft gelegd. Laten we vandaag de heilige Catharina ook bidden, dat het «de zoete Christus op aarde» nooit mag ontbreken aan goede medewerkers.

«Wat je me schreef over trouw, vond ik heel goed slaan op veel van die momenten in de geschiedenis, waarvan de duivel het als zijn taak ziet om ze steeds opnieuw te laten gebeuren: 'De hele dag heb ik in mijn hart, in mijn hoofd en op mijn lippen dit schietgebedje: Rome!'»5 Dit ene woordje kan ons helpen God voor ogen te houden, de hele dag door, en onze eenheid met de paus en ons gebed voor hem tot uitdrukking te brengen. Misschien kan het ons vandaag dienen om onze liefde voor de Kerk te vermeerderen.

32.2 De heilige Catharina was zeer vrouwelijk, heel ge­voelig.6 Tegelijk was zij buitengewoon krachtdadig, zoals vrouwen zijn, die het offer liefhebben en dicht in de buurt van het kruis van Christus standhouden; zij stond geen zwakheid toe in het dienen van God. Zij was ervan overtuigd, dat het, wanneer het zichzelf betrof en het heil van de zielen die Christus met zijn bloed had vrijgekocht, ongepast was bovenmatig toegeeflijk te zijn, uit gemakzucht of lafheid een zwakke filantropische houding aan te nemen, en daarom riep zij uit: «Genoeg met die zalf! Want met zoveel zalf verrotten de leden van Christus' Bruid!»

Zij was steeds fundamenteel optimistisch en zij verloor niet de moed als de zaken, nadat zij alle middelen had aan­gewend, toch anders verliepen dan zij wenste. Heel haar leven lang was zij een diepzinnige, fijngevoelige vrouw. Haar leerlingen herinnerden zich altijd haar openhartige glimlach en vrije blik; zij zag er altijd netjes uit, hield van bloemen en zong tijdens het wandelen. Toen iemand des­tijds, op aandringen van een vriend, naar haar toe kwam om haar te leren kennen, verwachtte hij iemand te ontmoe­ten met een stuurse blik en dubbelzinnige glimlach. Groot was zijn verrassing, toen hij een jonge vrouw ontmoette, met een heldere blik en hartelijke glimlach, die hem ont­ving «als een broer die van een verre reis terugkeerde».

Kort na zijn aankomst in Rome overleed de paus. En met de verkiezing van zijn opvolger begint het schisma dat zoveel scheuren en zoveel leed in de Kerk teweeg zou bren­gen. De heilige Catharina gaat spreken en schrijven met kardinalen, koningen, prinsen en bisschoppen... Alles tevergeefs. Uitgeput en vervuld van oneindige smart biedt zij zich aan God aan als slachtoffer voor de Kerk. Toen zij op een dag in januari voor de graftombe van de heilige Petrus aan het bidden was, voelde zij op haar schouders de enorme last van de Kerk, zoals ook andere heiligen soms overkomen is. Maar de kwelling duurde maar enkele maanden: op 29 april, rond het middaguur, riep God haar in zijn heerlijkheid binnen. Vanaf haar doodsbed richtte zij tot de Heer dit ontroerend smeekgebed: «O, eeuwige God, ontvang het offer van mijn leven ten gunste van het Mystieke Lichaam van de heilige Kerk. Ik kan U niets anders geven dan wat U mij hebt gegeven.»7 Enkele dagen tevoren had zij tot haar biechtvader gezegd: «Ik verzeker u dat, als ik sterf, de enige oorzaak van mijn dood de ijver en liefde voor de Kerk is, die mij verbrandt en verteert...» Laten wij vandaag de heilige Catharina bidden om deze vurige liefde voor onze moeder de Kerk, die het kenmerk is van hen die dicht bij Christus staan.

Ook onze dagen kennen beproevingen en lijden voor het Mystieke Lichaam van Christus. Daarom «houdt u niet op de Heer te vragen deze tijden te verkorten (vgl. Jes 58,1); met medelijden naar zijn Kerk te kijken en de zielen van de herders en van alle gelovigen opnieuw het bovennatuurlijk licht te verlenen.»8 Laten wij ons dagelijks leven aanbieden, met zijn duizend en één voorvallen, omwille van het Mystieke Lichaam van Christus. De Heer zal ons zegenen en de heilige Maria -Mater Ecclesiae- zal bijzonder royaal haar genade over ons uitstorten.

32.3 De heilige Catharina leert ons, dat wij duidelijk en moe­dig moeten spreken, als het gaat over de Kerk, de paus of de zielen. In vele gevallen hebben wij de ernstige plicht de waarheid te verhelderen, en we kunnen daarbij leren van de heilige Catharina, die nooit toegeeflijk was in het funda­mentele, omdat zij haar vertrouwen in God gesteld had.

In de eerste lezing van de heilige mis leert de apostel Johannes: Dit is de boodschap die wij van Jezus Christus gehoord hebben en aan u doorgeven: God is licht, er is in Hem geen spoor van duisternis.9 Hierin ligt de oorsprong van de kracht die de eerste christenen en de heiligen aller tijden bezaten: zij onderrichtten geen eigen waarheid, maar de boodschap van Christus, die ons van geslacht tot geslacht is overgeleverd. Het is de kracht van een waar­heid, die de mode en de mentaliteit van een concreet tijd­perk te boven gaat. Wij moeten steeds meer leren om over Gods zaken op natuurlijke en eenvoudige wijze te spreken, maar tegelijkertijd met de zekerheid die Christus in onze ziel heeft gelegd. Tegenover de systematisch georganiseer­de verzwijgingscampagne -die zo dikwijls door de pausen veroordeeld is- om de waarheid te verduisteren, het lijden te verzwijgen dat de katholieken omwille van hun geloof ondergaan, of de rechtschapen en goede werken die soms nauwelijks weerklank vinden in de grote media, dienen wij, ieder in zijn eigen omgeving, een spreekbuis van de waarheid te zijn. Sommige pausen hebben deze houding betiteld als een «samenzwering van het stilzwijgen»10 tegen de goede literaire, wetenschappelijke, godsdien­stige inspanningen op sociaal gebied van goede katho­lieken of van instellingen die deze bevorderen. Alleen omdat zij katholiek zijn, zwijgen vele media of laten deze in de schemering gehuld.

Wij kunnen veel goed doen in dit apostolaat van de publieke opinie. Soms bereiken we alleen maar de buren of vrienden die wij bezoeken of die ons bezoeken, of door middel van een brief aan de communicatiemedia of een telefoontje naar een radioprogramma, waarin de mening van de luisteraars gevraagd wordt over een omstreden onderwerp en dat wellicht een leerstellige achtergrond heeft die verduidelijkt moet worden; we kunnen dit doen door verstandig te antwoorden op een publieke enquête, door een goed boek aan te raden... We moeten de bekoring weerstaan van ontmoediging, van dat we misschien maar 'zo weinig kunnen doen'. Een onmetelijke rivier die een enorme watermassa met zich meevoert, is gevoed door kleine stroompjes die op hun beurt druppel voor druppel gevormd zijn. Laat onze druppel niet ontbreken! Zo zijn immers de eerste christenen begonnen met de verbreiding van de Waarheid.

Laten wij vandaag tot de heilige Catharina bidden, dat zij ons haar liefde voor de Kerk en de paus doorgeeft, en dat wij de heilige ijver bezitten de leer van Jezus Christus kenbaar te maken in alle milieus, met alle middelen die tot onze beschikking staan, met verbeeldings­kracht, met liefde, met een optimistisch en positief gemoed, en laten we daarbij geen enkele kans verloren gaan. En met de woorden van de heilige bidden we tot Onze Lieve Vrouw: «Tot U neem ik mijn toevlucht, Maria, U bied ik mijn smeekbede aan voor de zoete Bruid van Christus en voor zijn plaatsbekleder op aarde, opdat hem het licht wordt verleend om met inzicht en wijsheid de heilige Kerk te besturen.»11

-1. Johannes Paulus ii, Homilie te Siëna, 14 oktober 1980. -2. H. Catharina van Siëna, Brieven, III, Ital. ed. van P. Misciatelli, Siëna 1913, 211. -3. Idem, Brief 207, III, 270. -4. Vgl. Paulus vi, Homilie bij het uitroepen van de H. Catharina tot kerklerares, 4-X-1970. -5. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 344. -6. Vgl. Johannes Paulus ii, Homilie 29 april 1980. -7. H. Catharina van Siëna, Brief 317, V, 301-302. -8. H. Jozefmaria Escrivá, De liefde tot de Kerk, 28. -9. 1 Joh 1,5. -10. Vgl. Pius xi, Enc. Divini Redemptoris, 10 maart 1937. -11. H. Catharina van Siëna, Gebed XI.