3 december. Gedachtenis

45. HEILIGE FRANCISCUS XAVERIUS

De heilige Franciscus werd geboren in het kasteel van Javier op 7 augustus 1506. Hij studeerde te Parijs, waar hij de heilige Ignatius van Loyola leerde kennen. Hij was een van de stichters van de Jezuïtenorde. Na zijn priesterwijding te Rome in 1537, wijdde hij zich vooral aan liefdadigheidswerk. In 1541 vertrok hij naar het Oosten, en gedurende tien jaar verkondigde hij onvermoeibaar het evangelie in India en Japan, waar hij velen wist te bekeren. Hij stierf in 1552 op het eiland Shangchuan, in China.

-De apostolische ijver van de heilige Franciscus Xaverius. -Nieuwe apostelen voor Christus winnen. -De apostolische werkzaamheid van ons leven.

45.1 Wat voor nut heeft het voor een mens heel de wereld te winnen als dit ten koste gaat van eigen leven? 1 Deze woorden van Jezus boorden zich diep in de ziel van de heilige Franciscus Xaverius en brachten een radicale wijziging van zijn leven tot stand.

Waartoe zouden alle schatten van dit leven dienen, als we het wezenlijke aan ons voorbij lieten gaan? Waartoe zouden we succes en applaus nastreven, overwinningen en prijzen, als wij uiteindelijk God niet vonden? Alles zou bedrog geweest zijn, tijdverlies: de meest volledige mislukking. Xaverius zag de waarde in van zijn ziel en die van de anderen, en Christus werd het waarachtige middelpunt van zijn leven. Vanaf dat moment groeide de ijver voor de zielen in hem met «een hartstochtelijk ongeduld.»2 Hij voelde de onstuitbare drang om heel de wereld te redden en hij was bereid zijn leven te geven om mensen naar Christus te brengen.3

Het heilig ongeduld dat het hart van de heilige Franciscus verteerde, deed hem -terwijl hij zich reeds in het verre Oosten bevond- de volgende woorden opschrijven, die zo treffend zijn leven uitdrukken: «Omdat de christenen uit deze streek geen priesters hebben, weten ze niet veel meer dan dat ze christenen zijn. Er is niemand die voor hen de mis opdraagt; er is niemand die hun de geloofsbelijdenis, het Onze Vader en het Weesgegroet leert [...]. Daarom heb ik sinds ik hier aankwam, zonder ophouden deze dorpen doorkruist en er alle nog niet gedoopte kinderen gedoopt. Ook heb ik er een zeer groot aantal kleine kinderen gedoopt, die om zo te zeggen nog geen verschil weten tussen wat rechts of links is. De kinderen lieten me ook geen tijd om mijn brevier te bidden, om te eten of om wat rust te nemen, voordat ik hun een gebed geleerd had.»4

De heilige aanschouwde -zoals wij heden ten dage- het immense panorama van al die mensen die niemand hebben die hun over God spreekt. Nog altijd zijn, in onze dagen, de woorden van de Heer werkelijkheid: De oogst is wel groot, maar arbeiders zijn er weinig.5 Dit deed Xaverius, het hart vervuld van een heilige ijver, opschrijven: «Verscheidene mensen in deze streek worden geen christenen om de eenvoudige reden dat er niemand is om hun het christelijk geloof bij te brengen. Vaak komt bij mij het verlangen op, langs de Europese universiteiten, vooral die van Parijs, te gaan en overal als een waanzinnige uit te varen tegen degenen die blijkbaar meer geleerdheid bezitten dan liefde. Ik zou hen met deze woorden willen dwingen: 'welk een ontelbaar aantal zielen blijven er niet van de hemel verstoken en gaan verloren door uw schuld!'

»Legden zij hiervoor maar evenveel zorg aan de dag als voor hun wetenschap, om aan God rekenschap te kunnen geven van hun studie en van de hun toevertrouwde talenten. Het merendeel van hen zou zeker onder de indruk komen van deze gedachte en zich gaan toeleggen op de overweging van Gods heilsplan. Zij zouden zich inspannen om te luisteren naar wat de Heer in hen zegt. Verzaken zouden zij aan hun begeerte naar menselijke kennis en zich geheel toevertrouwen aan het verlangen en de wil van God. En van harte zouden zij dan uitroepen: Heer, hier ben ik; wat wilt Ge dat ik doe? Zend mij waarheen Ge verlangt, zelfs naar Indië.»6

Deze zelfde ijver moet in ons hart ontbranden. Maar gewoonlijk wil de Heer, dat wij die ijver aan de dag leggen waar wij ons bevinden: in het gezin, te midden van ons werk, bij onze vrienden en kameraden. «Missionaris! -Je droomt ervan missionaris te worden. Je brandt van verlangen als een Franciscus Xaverius en wilt voor Christus een wereldrijk veroveren. Japan, China, Indië, Rusland..., de koude landen van Noord-Europa, Amerika, Afrika, Australië. -Wakker dit vuur in je hart aan, deze dorst naar zielen. Maar vergeet niet, dat je meer missionaris bent door te 'gehoorzamen'. Ver van die apostolaatsvelden werk je weliswaar 'hier', maar tegelijkertijd 'daar'. Voel je niet, zoals Franciscus Xaverius, dat je arm moe wordt, doordat je zoveel mensen hebt gedoopt?»7 Hoeveel heidenen van hart en ziel treffen we niet aan bij ons op straat, op de pleinen, de universiteit, in de handel, in de politiek...!

45.2 Daarop sprak Hij tot hen: Gaat uit over de hele wereld en verkondigt het evangelie aan heel de schepping.8 Als christenen dienen wij ons gedrongen te voelen deze woorden te vervullen, waar wij ons ook bevinden, krachtig, stoutmoedig, zoals Johannes Paulus ii ons in herinnering roept: «Wij, christenen, zijn geroepen tot de apostolische moed, gebaseerd op het vertrouwen op de Geest.»9 Als we om ons heen kijken, dan beseffen we, hoe groot de menigte is van degenen die Christus nog niet kennen. Zelfs velen die gedoopt zijn, leven alsof Christus hen nog niet verlost heeft, alsof Hij niet daadwerkelijk onder ons tegenwoordig is. Hoevelen zijn er vandaag niet als degenen die Jezus' medelijden opriepen, omdat zij afgetobd neerlagen als schapen zonder herder10, zonder een duidelijke richting in hun leven, die in verwarring verkeren en hun beste tijd verloren laten gaan, omdat ze niet weten waar ze naar toe moeten gaan! Ook wij moeten, zoals de Heer, vervuld worden van medelijden met deze mensen die, hoewel ze in menselijk opzicht soms lijken te zegevieren, de grootste mislukkelingen zijn, omdat ze zich niet als kinderen van God, die op weg zijn naar het Vaderhuis, voelen noch gedragen. Hoe erg is het, als iemand de Messias niet zou ontmoeten door onze nalatigheid, door gebrek aan deze apostolische geest!

Wij moeten onze ijver voor de zielen doorgeven aan anderen, opdat dezen op hun beurt boodschappers worden van de Blijde Boodschap die Christus de wereld heeft nagelaten. Op duizend en één verschillende manieren, door deze of die woorden, door een altijd voorbeeldig gedrag moeten wij bijval verlenen aan de woorden die paus Johannes Paulus ii uitsprak in de geboorteplaats van Franciscus, Javier: «Christus heeft u nodig en roept u op om miljoenen van uw broeders te helpen volledig mens te zijn en gered te worden. Leeft met deze edele idealen in uw hart en bezwijkt niet voor de bekoring van ideologieën als hedonisme, haat en geweld die de mens verlagen. Opent uw hart voor Christus, voor zijn wet van liefde; zonder voorwaarden te stellen aan uw bereidwilligheid, zonder vrees voor definitieve antwoorden, want liefde en vriendschap kennen geen zonsondergang»11, zij duren altijd voort. En als we eens een keer niet weten wat we tot onze vrienden en verwanten moeten zeggen om hen te betrekken in deze goddelijke opdracht -de meest vreugdevolle van alle- laten we dan eraan denken hoe Xaverius gewonnen werd voor de grootse onderneming die God voor hem bereidde, terwijl hij zijn studie verrichtte: «Redenen?... Wat voor redenen zou de arme Ignatius geven aan de geleerde Franciscus Xaverius?»12

Weinige en armzalige om de diepe verandering in de ziel van de vriend te bewerken. Wij moeten stoutmoedig zijn en altijd vertrouwen op de genade, op de bijstand van de Maagd en van de heilige engelbewaarders.

Laten we de Heer bidden, dat Hij in ons de vurige liefde wekt die de heilige Franciscus Xaverius deed ontvlammen in de ijver voor het heil van de mensen...13 Bidden we tot de heilige Maria, dat wij velen met ons mogen meetrekken, opdat zij op hun beurt nieuwe apostelen worden.

45.3 Zoals alle heilige mensen gedaan hebben, vroeg de heilige Franciscus Xaverius de geadresseerden van zijn brieven steeds om «de hulp van uw gebeden»14, want apostolaat moet gebaseerd zijn op persoonlijke opoffering, op eigen en andermans gebed. Op ieder ogenblik, maar in het bijzonder als de omstandigheden ons ooit mochten verhinderen een meer direct apostolaat te vervullen, dienen wij de werkzaamheid van ons lijden, van het goed afgeleverde werk, van het gebed voor de geest te houden.

De heilige Theresia van Lisieux, die samen met de heilige Franciscus Xaverius de voorspreekster van de missiewerken is, voelde krachtig de ijver voor de redding van alle mensen, ook ver weg, hoewel zij nooit buiten de kloostermuren is getreden. Zij ervoer in haar hart de woorden van Christus aan het kruis, Ik heb dorst, en haar hart ontstak in verlangen om tot de verst verwijderde oorden te komen. «Ik zou zo graag -schrijft zij- de aarde aflopen om uw Naam te verkondigen en uw glorievolle kruis te planten op ongelovige bodem, mijn Geliefde. Maar slechts één missiereis zou me niet genoeg zijn, want ik wilde tegelijk uw evangelie overal ter wereld verkondigen, tot op de verste eilanden toe. Ik zou zo graag missionaris zijn, niet slechts enkele jaren, maar vanaf de schepping der wereld tot aan de voleinding der eeuwen.»15 En toen zij, al ernstig ziek, een korte wandeling maakte en een medezuster, die haar vermoeidheid zag, haar aanraadde te gaan rusten, antwoordde de heilige: «Weet u waardoor ik kracht krijg? Welnu, ik wandel hier ten behoeve van een missionaris. Ik denk dat er daar, ver weg, wel een zal zijn wiens krachten bijna volledig uitgeput zijn door zijn apostolische tochten, en om zijn vermoeienissen een beetje te verminderen, bied ik de mijne aan God aan.»16 En zelfs die plekken werden door haar gebed en haar offer bereikt.

De ijver voor de zielen moet ook bij alle gelegenheden tot uiting komen. Ziekte, ouderdom of schijnbare afzondering mogen geen verontschuldiging zijn. Door de gemeenschap van de heiligen kunnen we heel ver komen. Net zo ver als onze liefde tot Christus groot is. Dan zal heel het leven, tot en met de laatste ademtocht hier op aarde, gediend hebben om mensen naar de hemel te leiden, zoals met de heilige Franciscus gebeurd is, die vóór de kust van China stierf, terwijl hij ernaar hunkerde naar deze gebieden de Blijde Boodschap van Christus te kunnen brengen. Geen enkel gebed, geen enkel lijden dat met liefde wordt aangeboden, gaat verloren: alle brengen ze, geheimvol maar daadwerkelijk, hun vrucht voort. Die vrucht die we ooit, door Gods barmhartigheid, in de hemel zullen aanschouwen en die ons van een onbedwingbaar geluk zal vervullen.

-1. Mc 8,36. -2. Johannes Paulus ii, Toespraak in Javier, 6-XI-1982. -3. Vgl. F. Zubillaga, Cartas y escritos de San Francisco Javier, BAC, Madrid 1953, 54, 4. -4. Uit de brieven van de heilige Franciscus Xaverius aan de heilige Ignatius. -5. Mt 9,37. -6. Uit de brieven van de heilige Franciscus Xaverius aan de heilige Ignatius. -7. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 315. -8. Mc 16,15. -9. Johannes Paulus ii, Enc. Redemptoris missio, 7-XII-1990, 30. -10. Mt 9,36. -11. Johannes Paulus ii, Toespraak in Javier, cit. -12. H. Jozefmaria Escrivá, o.c., 798. -13. Gebed na de communie. -14. Vgl. Johannes Paulus ii, Toespraak in Javier, cit. -15. H. Theresia van Lisieux, Geschiedenis ener ziel. -16. Ibidem, XII, 9.