Donderdag na Aswoensdag

2. HET KRUIS VAN ELKE DAG

-Geen waarlijk christendom zonder het kruis. Het kruis van de Heer, een bron van vrede en vreugde.-Het kruis in de kleine dingen van elke dag.-Tegenvallers opofferen. Kleine details van de versterving.

2.1 Gisteren begon de vasten en het evangelie uit de Mis van vandaag houdt ons voor dat wij, als we Christus willen navolgen, ons eigen kruis moeten dragen. Maar tot allen sprak Hij: Wie mijn volgeling wil zijn, moet Mij volgen door zichzelf te verloochenen en door elke dag opnieuw zijn kruis op te nemen.1 

Onze Heer richt zich tot iedereen en spreekt van het kruis van alledag. En deze woorden van Jezus behouden hun volle waarde. Deze woorden zijn gericht tot ieder die Hem volgen wil, want er is niet zoiets als een christendom zonder kruis, speciaal bedoeld voor weke en kleinzielige christenen zonder opofferingsgezindheid. De woorden van de Heer gaan over een voorwaarde die vervuld moet worden, een conditio sine qua non. Wie niet zijn kruis opneemt om Mij te volgen, kan mijn leerling niet zijn.2 «Een christendom waarvan we geprobeerd hebben het kruis van de vrijwillige versterving en boetedoening weg te nemen zogenaamd omdat dat soort dingen overblijfselen zijn van de 'donkere tijden' van overleefde Middeleeuwen, die niets te maken hebben met een modern humanisme, zou een christendom zonder kracht zijn, alleen in naam christendom. Het zou de leer van het evangelie niet overeind gehouden hebben en het zou ook niemand ertoe gebracht hebben in Christus' voetstappen te treden.»3 Het zou een christendom zijn zonder verlossing, zonder Verlosser.

Een van de duidelijkste verschijnselen van het feit dat lauwheid onze ziel is binnengeslopen, is juist het weglopen voor het kruis, een afkeer van kleine verstervingen, het minachten van alles wat maar in de verste verte lijkt op opoffering en zelfverloochening.

Anderzijds is vluchten voor het kruis het zich afwenden van heiligheid en vreugde. Een van de vruchten voor de verstorven ziel is juist de mogelijkheid in betrekking te staan tot God en tot de mensen; is een diepe vrede zelfs te midden van rumoer en uitwendige problemen. De persoon die versterving uit de weg gaat, raakt onafwendbaar verstrikt in zijn zinnen en is niet meer in staat tot welke bovennatuurlijke gedachte dan ook.

Er is geen vooruitgang in het innerlijk leven zonder een geest van offervaardigheid en versterving. De heilige Johannes van het Kruis zegt dat, als slechts weinig mensen in een hoge staat van vereniging met God geraken, dat komt doordat zoveel mensen zich niet willen onderwerpen «aan meer droefenis en versterving.»4 En diezelfde heilige schrijft: «en als iemand Christus ooit wil bezitten, laat hij dan nooit zoeken zonder het kruis.»5 

Laten we nooit vergeten dat er een nauwe band is tussen versterving en blijdschap en dat ons hart in gezuiverde staat ootmoediger is, zodat het intiemer kan omgaan met God en met de mensen. «Dit is de grote paradox van het christelijk versterven. Het zou erop lijken, dat het aanvaarden en, sterker nog, het zoeken van het lijden in de praktijk van goede christenen de zieligste en allerberoerdste mensen zouden maken.

»De werkelijkheid is heel anders. Versterving is alleen een bron van ellende als er te veel zelfzucht en een gebrek aan edelmoedigheid en liefde tot God is. Het offer brengt altijd de blijdschap te midden van het lijden, het geluk te weten dat we de wil van God vervullen en een poging doen Hem te beminnen. Goede christenen leven quasi tristes, semper etiam gaudentes (2 Kor 6,10), alsof ze treuren, maar ze zijn altijd blij.»6 

2.2 «Het kruis wacht u elke dag. Nulla dies sine cruce! Geen dag zonder kruis: geen dag, of wij moeten ons beladen met het kruis van de Heer en zijn juk op ons nemen [...]. De weg van onze persoonlijke heiliging gaat dagelijks langs het Kruis. Het is geen trieste weg, want Christus zelf helpt ons. Naast Hem is er geen plaats voor treurigheid. In laetitia, nulla dies sine cruce!, herhaal ik graag. In onze ziel die overvloeit van vreugde, geen dag zonder Kruis.»7 

Het kruis van onze Heer dat wij elke dag moeten dragen, is natuurlijk niet het kruis van onze zelfzucht, onze jaloezie, onze luiheid, onze... Het ligt niet in de problemen van onze 'oude mens' en onze ongeordende eigenliefde. Dat komt niet van God. Dat leidt niet tot heiligheid.

Het kan gebeuren, dat we het kruis vinden in een groot probleem, in ernstige en pijnlijke ziekte, in een financiële ramp, in de dood van een beminde persoon... «Vergeet dan echter niet, dat het samenzijn met Christus, zeker, wil zeggen, dat we zijn kruis tegenkomen. Als wij onszelf in Gods hand stellen, laat Hij ons regelmatig zorgen, eenzaamheid, tegenstand, laster, smaad en hoongelach ondergaan, zowel innerlijk als uiterlijk. Dat is omdat Hij ons wil vormen naar zijn beeld en gelijkenis. Hij laat zelfs toe, dat we dwazen genoemd worden en voor gek worden aangezien.

»Dat is het moment om de passieve versterving te omhelzen die -misschien verdoken, of juist zonder masker en onbeschaamd- komt, als wij haar het minst verwach­ten.»8 Onze Heer zal ons de kracht geven die we nodig hebben om dat Kruis met zwier te dragen en Hij zal ons vervullen met onvoorstelbare genaden en vruchten. We zullen begrijpen dat God zijn zegeningen op veel manieren verspreidt en zijn vrienden vaak begunstigt door hen te laten delen in zijn kruis en van hen zijn medeverlossers te maken.

Wel, we vinden het kruis van elke dag gewoonlijk in die kleine vervelende dingen die tijdens het werk kunnen voorvallen en die meestal te voorschijn komen door de mensen om ons heen. Het kan iets onverwachts zijn waarmee we rekening hadden moeten houden: het lastige karakter van iemand met wie we moeten omgaan; misschien plannen die op het laatste moment veranderd moeten worden; weerbarstig materiaal, werktuigen die er net als we ze nodig hebben, niet zijn... Ongemak, als gevolg van de kou, warmte, lawaai, onbegrip... Een niet gebruikelijke ongesteldheid die op een bepaalde dag ons werk nadelig beïnvloedt...

Deze dagelijkse tegenslagen moeten we moedig accepteren en in een geest van eerherstel aan God opdragen; zonder ons te beklagen, want zelfbeklag is vaak een teken dat het kruis afgewezen wordt. Deze verster­vingen die zich onverwacht voordoen, kunnen ons, als we ze welgemoed aanvaarden, helpen te groeien in de geest van boetvaardigheid die we heel erg nodig hebben, en te groeien in de deugden van geduld, liefde, begrip: dat wil zeggen in heiligheid. Als we die tegenslagen in de verkeerde mentaliteit zouden ondergaan, zouden ze voor ons een drijfveer kunnen zijn tot opstandigheid, of ongeduld, of ontmoediging. Veel christenen zijn aan het eind van de dag hun vreugde kwijt, niet door tegenslagen, maar omdat ze niet wisten hoe ze de vermoeidheid van het werk of de kleine tegenvallers en frustraties die gedurende de dag opkomen, moesten heiligen. Als we het Kruis -klein of groot- aanvaarden, zullen we vreugde en vrede ontvangen te midden van leed. Door het te aanvaarden verdienen we het eeuwig leven. Het Kruis niet aanvaarden maakt de ziel dwars of inwendig opstandig. Dit komt al snel naar buiten als moedeloosheid of een slecht humeur. «Het dragen van het Kruis is iets groots [...] Het betekent het leven moedig tegemoet treden, zonder zwakte of bekrompenheid. Het betekent dat we de moeilijkheden waaraan we in ons bestaan nooit gebrek zullen hebben, omzetten in morele energie. Het betekent het begrijpen van menselijk verdriet. Het betekent ten slotte werkelijk te weten wat beminnen is.»9 De christen die in zijn leven het offer systematisch uit de weg gaat, zal God niet vinden, zal het geluk niet vinden. En hij ontloopt bovendien zijn eigen heiligheid.

2.3 Als iemand Mij wil volgen, laat hij dan zichzelf vergeten... Zoals we het Kruis dat ons, vaak onverwacht, tegemoet komt, aanvaarden, zo moeten we ook andere kleine verstervingen zoeken om de geest van boetvaardigheid die God van ons verlangt, wakker te houden. Voor het boeken van vooruitgang in het innerlijk leven is het een grote steun een aantal kleine verstervingen in het achterhoofd te hebben zonder ze te vergeten, een voorraadje, vooraf bedacht, zodat we ze elke dag kunnen doen.

Deze verstervingen, willens en wetens uit liefde tot God gezocht, zullen ons een grote steun zijn bij het overwinnen van traagheid, bij het terugdringen van die zelfzucht die ieder moment schijnt te willen losbarsten, bij het intomen van trots enzovoort. Sommige zullen in ons werk van pas komen, omdat ze een goede invloed hebben op punctua­liteit, orde, mate van concentratie en de zorg voor gereedschap en uitrusting die we gebruiken. Andere leiden ertoe dat we de naastenliefde beter beoefenen, vooral ten opzichte van de mensen met wie we leven en werken: weten te glimlachen, ook als we het moeilijk vinden, laten zien dat je anderen apprecieert, hun werk vergemakkelijken, op een aangename manier consideratie met hen hebben, hen dienen in de kleine dingen des levens en nooit ons goede humeur verliezen. Andere verstervingen kunnen ons leiden tot het overwinnen van onze gemakzucht, tot het waken over onze in- en uitwendige zinnen, tot het overwinnen van onze nieuwsgierigheid. We kunnen daarbij denken aan bepaalde verstervingen bij het eten, in het verzorgen van ons uiterlijk enzovoort. Het hoeven geen grote dingen te zijn, maar we hebben ze nodig om de gewoonte aan te kweken ze altijd en uit liefde tot God te doen.

Daar de algemene neiging van de menselijke natuur is, de dingen die moeite kosten uit de weg te gaan, moeten we in deze dingen veeleisend zijn, niet tevreden zijn dus met goede voornemens. Soms zal het nuttig blijken die op te schrijven, zodat we ze bij ons gewetensonderzoek of op andere momenten van de dag even na kunnen gaan om ze niet te vergeten. Laten we er ook aan denken dat de verstervingen die God het liefst ziet, de verstervingen zijn die iets te maken hebben met liefde, met apostolaat en het getrouw vervullen van onze plichten.

Laten we Jezus, als we ons gesprek met Hem beëin­digen, zeggen dat we bereid zijn Hem te volgen, met het kruis op de schouders, vandaag, elke dag.

-1. Lc 9,23. -2. Lc 14,27. -3. J. Orlandis, Ocho bienaven­turanzas, bl. 72. -4. H. Johannes van het Kruis, Levende vlam van liefde, II,7. -5. Idem, Brief aan pater Juan de Santa Ana, 23. -6. R.M. de Balbín, Sacrificio y alegría, Madrid 1975, bl. 123. -7. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 176. -8. Idem, Vrienden van God, 301. -9. Paulus vi, Toespraak, 24 maart 1967.