8 januari

46. HET LEVEN IN NAZARETH. ARBEID

-De Heer die in de werkplaats van de heilige Jozef werkt is ons voorbeeld in het werk, bij de heiliging van onze dagelijkse werkzaamheden. -Wat was het werk van Jezus? Hoe moet ons werk zijn? -Met ons gewone werk zullen wij de hemel moeten verdienen. Verstervingen, blijken van liefde in kleine details, beroepsmatige vakbekwaamheid en kundigheid bij het werk dat wij moeten doen.

46.1 Als wij het leven van Jezus beschouwen, geven wij ons er rekenschap van, dat het grootste deel van zijn bestaan zich verborgen in een dorp heeft afgespeeld. In zijn eigen vaderland kende nauwelijks iemand Hem. Wij kunnen ons heel goed voorstellen, dat sommige buren over Hem zeiden: Verlaat deze streek en vertrek naar Judea; dan kunnen ook de leerlingen de werken zien die Gij verricht. Niemand doet iets in het verborgene als hijzelf de openbaarheid zoekt.1 De waarde van de werken van de Heer was altijd onbegrensd. Hij bracht zijn Vader altijd dezelfde lof, of Hij nu hout zaagde, een dode opwekte of wanneer Hij gevolgd werd door menigten die God prezen.

Veel gebeurtenissen hadden plaats in de wereld waarin Hij gedurende dertig jaar in Nazareth woonde. De vrede van Augustus was ten einde gekomen en de Romeinse legioenen maakten zich op de strijd aan te binden met de binnenvallende barbaren... In Judea werd Archelaüs na allerlei uitspattingen verbannen... In Rome was Octavius Augustus door de senaat tot God verklaard... De Zoon van God verbleef echter in een dorpje op ongeveer honderd kilometer van Jeruzalem.

Hij woonde in een bescheiden huis, wellicht opgetrokken in baksteen zoals de andere. Hij woonde daar met Maria, zijn Moeder, want Jozef was in die tijd waarschijnlijk al gestorven. Wat deed de Godmens daar? Hij werkte zoals de andere mannen in het dorp. Nooit onderscheidde Hij zich op opvallende wijze van hen en Hij was ook een van hen. Hij was volmaakt God en volmaakt mens. Wij dienen niet te vergeten, dat zijn verborgen leven zowel als zijn openbaar apostolisch leven samen het bestaan hier op aarde vormen van de Zoon van God.

Toen Jezus later naar Nazareth terugkeerde verbaasden zijn streekgenoten zich over zijn wijsheid en de wondere dingen die er over Hem verteld werden. Zij kenden Hem door zijn werk en omdat Hij de Zoon van Maria was. Waar haalt Hij die wijsheid vandaan. En wat is dat voor een wijsheid die Hem geschonken is? Is dat niet de timmerman, de Zoon van Maria? 2 De heilige Matteüs zal ons op een andere plaats ook zeggen, wat ze in Christus' eigen streek van Hem dachten: Is Hij niet de zoon van de timmerman? Heet zijn moeder niet Maria? 3 Jarenlang hebben zij Hem, dag in dag uit, zien werken. Daarom kunnen zij zijn beroep ter sprake brengen.

Verder kan uit de verkondiging van de Heer opgemaakt worden, dat Hij weet wat er op het gebied van het werk te doen is. Hij kent het als iemand die het van zeer nabij heeft meegemaakt. Daarom gebruikt Hij veel voorbeelden van mensen die aan het werk zijn.

Door die jaren van zijn verborgen leven te Nazareth leert Jezus ons de waarde van het gewone leven kennen als middel tot heiligheid. «Want het alledaagse gewone le­ven onder onze medemensen is niet afgestompt en plat. Juist hier is het de plaats, waar volgens de wil van de Heer de meesten van zijn kinderen zich moeten heiligen.»4 

Onze dagen kunnen heilig worden als deze lijken op die van Jezus tijdens zijn verborgen en eenvoudige leven in Nazareth. Dat zal zo zijn, als wij ons werk gewetensvol en in de aanwezigheid van God verrichten, als wij een leven leiden van liefde voor de mensen om ons heen, als wij te­genslagen zonder klagen weten te aanvaarden, als onze professionele en maatschappelijke betrekkingen een drijfveer zijn om de anderen te helpen en hen dichter bij God te brengen.

46.2 Als wij het leven van Jezus gedurende die jaren, ja­ren zonder uiterlijk vertoon, beschouwen, zien wij Hem flink aan het werk, zonder verflauwen, de uren vullend met intensieve arbeid. Wij kunnen ons de Heer voorstellen, zoals Hij de werktuigen ter hand neemt, zonder deze door elkaar te gooien; zoals hij iemand uit de buurt binnen­laat, die Hem een of andere opdracht geeft... Hij moet wel sympathiek geweest zijn, vriendelijk in het gesprek. Jezus had de naam de dingen goed te doen, want Hij heeft alles wel gedaan (Mc 7,37): ook de stoffelijke dingen.

Allen die met Hem omgingen, voelden zich aangespoord zich te beteren en zij ontvingen de weldaden van het stille gebed van Christus. Het beroep van de Heer was niets uitzonderlijks, maar evenmin makkelijk, noch zonder menselijk perspectief. Jezus nu hield van zijn dagelijks werk en Hij leerde ons van ons werk te houden, want «wanneer iemand niet van bepaald werk houdt, kan hij er immers onmogelijk enige bevrediging in vinden, hoe vaak hij ook van werkkring wisselt.»5

De Heer kent ook de vermoeidheid en de uitputting van het dagelijks werk. Hij ervaart ook de eentonigheid van de telkens terugkerende weinig opzienbarende dagen. Deze gedachte is voor ons ook een grote weldaad, want «het zweet en de vermoeidheid die in de huidige staat van de mensheid het noodzakelijk gevolg zijn van de arbeid, bieden de gelovige en iedere mens die geroepen is Christus te volgen de mogelijkheid deel te hebben in de liefde tot het werk die Christus is komen verwezenlijken. Dit heiligingswerk is juist verricht door het lijden en door de dood aan het kruis. Door de vermoeienissen van het werk te verduren in eenheid met Christus die voor ons gekruisigd is, werkt de mens in een bepaald opzicht mee met de Zoon van God in de verlossing van de mensheid. De mens toont zich een ware leerling van Jezus door op zijn beurt het kruis van elke dag op te nemen in de werkzaamheden die hij naar zijn roeping moet verwezenlijken.»6 

Jezus is gedurende die dertig jaren van zijn verborgen leven het voorbeeld dat wij moeten navolgen in ons leven van gewone mensen die elke dag aan het werk gaan. Door het beschouwen van de persoonlijkheid van de Heer begrij­pen wij met meer diepgang de verplichting die wij hebben om ons werk goed te doen. Wij kunnen niet proberen een werk te heiligen, dat slecht gedaan is. Wij moeten leren de Heer te ontmoeten in onze menselijke bezigheden, in de hulp aan onze medeburgers, in onze bijdrage tot verheffing van het niveau van de gehele samenleving en de schepping.7

46.3 Met het gewone werk hebben wij het instrument om de hemel te verdienen. Daartoe moeten wij trachten Jezus na te volgen, «die een uitnemende waardigheid verleende aan de arbeid door met eigen handen in Nazareth werk te verrichten.»8 

Om het werk dat wij moeten doen te heiligen, dienen wij in gedachten te houden, «dat een christen elk eerlijk menselijk werk, of het nu intellectuele arbeid of handwerk is, op een zo volmaakt mogelijke wijze dient te verrichten. Menselijk volmaakt, dat betekent met vakbekwaamheid, en christelijk volmaakt, dat wil zeggen uit liefde tot de goddelijke wil en ten dienste van de medemens. Want als het zo gedaan wordt, draagt de menselijke arbeid, hoe schijnbaar nederig en onbeduidend ook, ertoe bij de tijdelijke realiteit op christelijke wijze vorm te geven en de goddelijke dimensie ervan te openbaren. Zo wordt het werk opgenomen en geïntegreerd in het wonderbare werk van de schepping en verlossing van de wereld. Zo wordt het verheven tot het bovennatuurlijke niveau van de genade, het wordt geheiligd en het verandert in het werk van God.»9

In geheiligd werk, zoals dat van Jezus, vinden wij een terrein dat overvloeit van kleine verstervingen die vertaald worden in de aandacht voor wat wij aan het doen zijn, in de zorg voor en het opruimen van de werktuigen die wij gebruiken, in nauwgezetheid, in de wijze waarop wij met de anderen omgaan, in het opofferen van onze vermoeidheid, in het zo goed mogelijk en zonder gelamenteer verdragen van tegenslagen.

In onze beroepsverplichtingen treffen wij veel kansen om onze bedoeling zuiverder te stellen, opdat het werkelijk een Godgewijd werk wordt en niet weer een gelegenheid onszelf te zoeken. Op die manier zullen de mislukkingen voor ons geen bron van pessimisme zijn en zullen de successen ons evenmin afhouden van God. De oprechtheid van bedoeling -werken voor het aanschijn van God- zal ons die vastheid van gemoed verschaffen die eigen is aan de mensen die gewoonlijk rond de Heer verkeren.

Wij kunnen ons vandaag in ons persoonlijk gebed afvra­gen of ons werk een poging tot navolging is van de jaren van het verborgen leven van Jezus. Verdien ik aanzien in mijn beroep, ben ik onder mijn vakgenoten competent? Beoefen ik de menselijke en bovennatuurlijke deugden in mijn dagelijkse taak? Dient mijn werk ertoe mijn vrienden dichter bij God te brengen? Spreek ik over de Leer van de Kerk inzake die kwesties waarover in de huidige tijd veel onwetendheid of verwarring bestaat? Kom ik de verplichtingen van mijn werk tot in de puntjes na?

Laten wij, als we naar ons werk kijken, tegelijkertijd kijken naar het werk van Jezus. En laten wij Hem vragen: «Heer, verleen ons uw genade. Open voor ons de deur van de werkplaats in Nazareth zodat we kunnen leren van het kijken naar U, met uw Moeder, de heilige Maria, en met de heilige patriarch Jozef [...] gedrieën toegewijd aan een leven van heilige arbeid. Onze arme harten zullen erdoor geraakt worden. We zullen U zoeken en U vinden in het dagelijks werk waarvan U wilt, dat we het omzetten in een werk van God, een werk van Liefde.»10.

-1. Joh 7,3-4. -2. Vgl. Mc 6,2-3. -3. Mt 13,55. -4. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 110. -5. F. Suárez, Jozef van Nazareth, bl. 164. -6. Johannes Paulus ii, Enc. Laborem exercens, 27. -7. Vgl. Past. const. Gaudium et spes, 67. -8. Vatica­num ii, Dogm. const. Lumen gentium, 41. -9. Gesprekken met Mgr. Escrivá, 10. -10. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 72.