Zestiende week. Zaterdag

18. Het Nieuwe Verbond

-Het verbond van de Sinaï en het Nieuwe Verbond van Christus aan het Kruis. -De heilige mis als hernieuwing van het Verbond. -Liefde voor het heilig offer.

18.1 We lezen in het boek Exodus dat toen Mozes van de berg Sinaï afdaalde, hij Gods geboden aan het uitverkoren volk gaf.1 De Israëlieten waren verplicht de geboden te gehoorzamen, en Mozes stelde ze op schrift. De volgende morgen bouwde het volk een altaar aan de voet van de berg en richtte twaalf stenen op die de twaalf stammen van Israël uitbeeldden. De joden boden een offer aan Jahwe aan om het verbond te bekrachtigen. Door deze overeenkomst beloofden de joden plechtig zich te voegen naar de Tien Geboden en Jahwe beloofde vaderlijke zorg te hebben voor zijn uitverkoren volk. De ritus van het offer werd met bloed bevestigd, zinnebeeld van de bron van leven. Het bloed werd op het altaar vergoten, dat God verzinnebeeldde. Nadat Mozes uit het boek van het verbond had voorgelezen, sprenkelde hij bloed over degenen die aanwezig waren, en bevestigde zo de bijzondere band tussen Jahwe en zijn volk.2

Deze gebeurtenis was van zo'n groot belang dat het bij veel gelegenheden behoorde te worden herleefd en hernieuwd.3 Het uitverkoren volk zou keer op keer het verbond verbreken, maar God werd nooit moe hen te vergeven en lief te hebben. Meer nog; Hij vergaf hen niet alleen, maar Hij beloofde hun een nog volmaaktere gave van zichzelf. Steeds weer opnieuw sprak God door zijn profeten van een 'Nieuw Verbond' als uitdrukking van zijn oneindige barmhartigheid.4 Dit Verbond werd bezegeld door het Bloed van Christus aan het Kruis. Het Nieuwe Verbond verenigt God met zijn nieuw volk, de hele mensheid, die wordt geroepen deel van de Kerk te worden. Het offer van Calvarië had een oneindige verdienste, namelijk een nieuwe en blijvende verhouding tussen God en de mens.

«Wil jij weten... de waarde van dat bloed?» vraagt de heilige Johannes Chrysostomus. «Kijk vanwaar het opwelt en wie zijn bron is. Het vloeide van het Kruis zelf. Zijn bron was de open zijde van de Heer. Het evangelie zegt: Toen zij echter bij Jezus kwamen en zagen dat Hij reeds dood was, sloegen zij Hem de benen niet stuk, maar een van de soldaten doorstak zijn zijde met een lans; terstond kwam er bloed en water uit. Water is het zinnebeeld van het Doopsel. Bloed is het zinnebeeld van de eucharistie. De soldaat die zijn zijde doorboorde maakte een doorgang in de muur van de heilige tempel. Ik heb daar een verborgen schat gevonden en ik verheug me over deze nieuw gevonden rijkdom.»5 Wij staan elke dag oog in oog met deze schat in de heilige mis, waar voor de verbaasde blik van de engelen zelf, de hemel op aarde schijnt neer te dalen. In dit offer zijn wij nauw verbonden met Christus. Het uitverkoren volk kon zich nooit zo iets ontzagwekkends hebben voorgesteld. De woorden van een vanouds gebruikelijk gebed van dankzegging na de mis zijn hier op zijn plaats: Ik smeek U, Zoete Jezus, dat uw Passie mijn sterkte en bevrijding mag zijn, dat uw wonden mijn eten en drinken mogen zijn, dat het vloeien van uw Bloed de zuivering voor mijn zonden mag zijn, dat uw dood mijn eeuwig leven mag zijn, dat uw Kruis mijn eeuwigdurende verheerlijking mag zijn... 6

18.2 Er komt een tijd dat Ik met Israël en Juda een nieuw verbond sluit; geen verbond zoals Ik met hun voorvaderen gesloten heb, toen Ik hen bij de hand heb genomen om hen uit Egypte te leiden.7 Gedurende het Laatste Avondmaal liep Jezus vooruit op wat Hij kort daarna zou verwerven met zijn dood. Hij liet zijn leerlingen zien wat Hij vurig verlangde te doen, wat Hij spoedig ten uitvoer zou brengen -het offer van zijn Lichaam en Bloed voor iedereen. Het Laatste Avondmaal is een vooruitlopen op het offer van het Kruis.8 Zevenentwintig jaar later zou de heilige Paulus deze woorden van Jezus aanhalen in de eerste brief aan de Korintiërs: Deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed. Doet dit, elke keer dat gij hem drinkt, tot mijn gedachtenis.9

Het woord 'herdenking' is een vertaling van het Hebreeuwse woord voor het joodse feest waarmee de vlucht uit Egypte en het Verbond, gesloten op de berg Sinaï, ieder jaar werd gevierd.10 Bij dit feest gedenken de joden niet alleen de gebeurtenis uit het verleden, maar hernieuwen het steeds, geslacht na geslacht. Toen de Heer de Apostelen beval: Doet dit tot mijn gedachtenis, vroeg Hij hun niet enkel zich een bepaald ogenblik te herinneren. Hij vraagt hun het offer van Calvarië te hernieuwen.

Dit Verbond wordt dag in dag uit over de hele wereld hernieuwd als de heilige mis wordt gevierd. Elke mis die de priester opdraagt, vertegenwoordigt, dat wil zeggen, stelt opnieuw tegenwoordig, op een geheimnisvolle manier, hetzelfde offer dat Christus op Calvarië opdroeg. Het werk van onze Verlossing heeft plaats hier en nu. Het is alsof de twintig eeuwen die ons van Calvarië scheiden, verdwenen zijn. Het Nieuwe Verbond van de eucharistie wordt in het bijzonder kenbaar op het ogenblik van de consecratie.11 Het is op dit moment dat wij innige oefeningen van geloof en liefde behoren te doen.

Laten wij gebruik maken van enkele richtlijnen voor priesters hoe de mis op te dragen, om ons te helpen het offer met grotere devotie te beleven: Na het uitspreken van de woorden die Christus neer doen dalen op het altaar, «kijk naar de sacramentele gedaanten met ogen van geloof. Als je knielt, zie de legioenen van engelen die Christus omringen en Hem met diep ontzag aanbidden. Deze aanblik moet je buitengewoon nederig maken. Beschouw Christus bij de opheffing omhoog geheven aan het Kruis. Vraag Hem alle dingen tot Zich te trekken. Doe vurige akten van geloof, hoop, liefde, aanbidding en nederigheid, in gedachten zeggend, 'Jezus, Zoon van God, heb medelijden met mij! Mijn Heer en mijn God. Ik houd van U, mijn God. Ik aanbid U met heel mijn hart en ziel'. Je kunt ook de intentie van de mis die je viert hernieuwen, de eucharistie opdragend in overeenstemming met zijn vier doeleinden. Maar wanneer je de kelk opheft, wees er zeker van, je op een zeer berouwvolle wijze te herinneren dat het Bloed van Christus voor jou is vergoten, zelfs ofschoon je het vaak hebt geminacht. Aanbid Hem om zo je verzuim uit het verleden weer goed te maken.»12 Wij moeten ons geloof en liefde op deze ogenblikken van de consecratie bekrachtigen.

18.3 Hoe lief is mij uw woning, Heer der hemelmachten. Mijn ziel verlangt en hunkert naar uw heiligdom. Mijn hart en heel mijn wezen gaan juichend uit naar U, de God die leeft.13 Met welk een liefde en ontzag moeten we de heilige mis naderen! Daar, in dit Heilig Offer, kan de verheven bron van genade gevonden worden waar elk geslacht zijn toevlucht toe zal nemen om op krachten te komen, als de mens zijn weg naar de eeuwigheid aflegt.14 Daar zullen wij niet alleen genade vinden, maar de Schepper van alle genade.15

Wanneer ook wij ons gereed maken om het Heilig Offer van het altaar te vieren of er aan deel te nemen, moeten we dat doen met een diepe concentratie die ons meer en meer met Jezus, de Hogepriester, verbindt. Zoals de heilige Paulus ons zegt: Die gezindheid moet onder u heersen welke Christus Jezus bezielde.16 Wij dragen het Opperste Offer op door Hem en met Hem en in Hem. We dragen onszelf op.17

Iets dat ons zal helpen deze verbondenheid met Christus in de mis te bevorderen betreft onze manier van deelnemen aan de liturgie. Wij moeten ernstig, devoot en actief zijn, in de geest verzonken, onze ziel in vrome eensgezindheid verenigd met ons lichaam.18 We moeten onze volle aandacht geven aan de lezingen en de aanroepingen. Tijdens de momenten voor stil gebed, moeten we akten van geloof en liefde doen. We moeten ook de Allerheiligste Maagd vragen ons te leren hoe wij liefdevolle aandacht moeten hebben op het moment van de consecratie, als we Jezus ontvangen in de communie... Andere kleinigheden om in gedachten te houden, hebben te maken met onze stiptheid en de manier hoe we ons kleden. «Wie niet van de heilige mis houdt, zich geen moeite geeft deze rustig, devoot, met intense liefde te beleven, bemint Christus niet. Liefde maakt minnende harten uiterst fijngevoelig; zij stelt hen in staat de teerste nuances en de gerichtste attenties te ontdekken, waarin verliefdheid schuilgaat. Met zulk een aandachtige liefde moeten ook wij de mis bijwonen. Daarom ben ik steeds van mening geweest: wie erop uit zijn een korte, haastig gelezen mis bij te wonen, laten door deze weinig te waarderen houding zien nog niet begrepen te hebben wat het eucharistisch offer is.»19

Onze tijd van dankzegging na de mis vat die heel bijzondere ogenblikken van de dag samen die zo'n beslissende invloed kunnen hebben op ons werk, op ons gezinsleven, op onze met opgeruimdheid gedane activiteiten met anderen, op onze eensgezindheid en blijdschap. Op deze manier beleefd, zal de mis nooit een geïsoleerde gebeurtenis zijn, maar in plaats daarvan ons als echt geestelijk voedsel dienen. De mis zal aan onze daden een eeuwigheidswaarde geven. De mis zal ons helpen als kinderen van God en medeverlossers met Christus te leven.

Wij moeten gedurende de mis proberen aan de zijde van Onze Lieve Vrouw te staan, precies zoals zij bij haar Zoon stond op Calvarië. Als wij Jezus opdragen aan de Vader, dragen wij met Hem onszelf op door de tussenkomst van Maria. «Allerheiligste Vader! Door het Onbevlekte Hart van Maria draag ik U Jezus op, Uw veelgeliefde Zoon. Ik offer mijzelf door Hem, met Hem en in Hem op voor al zijn intenties, in naam van alle schepselen.»20

-1. Eerste lezing, Jaar I, Ex 34,3-8. -2. Vgl. B. Orchard e.a., Verbum Dei, vol I, in loc. -3. Vgl. Sam 7,13-16; 28,69; Jos 24,19-28. -4. Vgl. Jer 31,31-34; Ez 16,60; Jes 42,6. -5. H. Johannes Chrysostomus, Onderricht over het doopsel, III, 19. -6. Preces selectae, Keulen 1987, bl. 20. -7. Jer 31,31. -8. M. Schmaus, Katholische Dogmatik, VI. -9. 1 Kor 11,25. -10. Vgl. The Navarre Bible, aantekening bij 1 Kor 11,24. -11. Vgl B. Orchard e.a., o.c. -12. Kard. J. Bona, Het misoffer. -13. Tussenzang, Jaar ii, Ps 83,1-3. -14. Vgl. R. Garrigou-Lagrange o.p., Het zieleleven van de christen. -15. Vgl. Paulus vi, Instr. Eucharisticum Mysterium, 25 maart 1967, 4. -16. Vgl. Fil 2,5. -17. Vgl. Pius xii, Enc. Mediator Dei, 20 november 1947. -18. Vgl. Vaticanum ii, Const. Sacrosanctum Concilium, 11 en 48. -19. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 92. -20. P.M. Sulamitis, Oración de la ofrenda al Amor Misericordioso, Madrid 1931.