Vijfentwintigste week. Dinsdag

32. het zwijgen van Maria

-De Maagd bewaarde de voorvallen uit haar leven in haar hart. -Het zwijgen van Maria in de drie jaar van het openbare leven van Jezus. -De ingetogenheid van de gelovige.

32.1 Vaak hebben wij gewild dat de evangelisten ons meer verteld hadden over wat er rond de heilige Maria gebeurd en gezegd is. Liefde doet ons verlangen meer te weten over onze hemelse Moeder. Toch heeft God zich de moeite getroost al het nodige, zowel tijdens het leven van Onze Lieve Vrouw hier op aarde, als nu, bekend te maken door middel van het leergezag van de Kerk, wanneer dit, met de bijstand van de Heilige Geest, de geopenbaarde feiten verklaart en uitlegt.

Het zwijgen van Maria in de geschiedenis komt overeen met haar zwijgzaamheid als een gewone inwoonster van Palestina. Zij maakte het geheim van de menswording niet bekend aan haar nicht Elisabeth. Op het ogenblik van het bezoek ontdekte Elisabeth het geheim, dankzij een goddelijke ingeving. Ook maakte zij haar geheim niet bekend aan Jozef. Het was een engel die in een droom Jozef op de hoogte stelde van de grootse zending van zijn echtgenote. Toen de Verlosser in Bethlehem was geboren, bleef Maria ook zwijgen. De herders kwamen deze centrale gebeurtenis van de mensengeschiedenis te weten door hemelse boodschappers. Toen zij dit gezien hadden, maakten ze bekend wat hun over dit kind gezegd was. Allen die het hoorden, stonden verwonderd over hetgeen de herders hun vertelden.1 Toen Jozef en Maria het kind voor de opdracht naar de tempel brachten, deden zij vooraf geen mededeling over Jezus aan Simeon of Anna, de profetes. Zij gingen er gewoon heen als een getrouwd paar met hun eerstgeboren Zoon. Later, gedurende hun verblijf in Egypte en daarna in Nazareth, vertelde Maria aan niemand over het goddelijke mysterie dat het historisch verlangen van het uitverkoren volk in vervulling deed gaan. Zij zei niets erover aan haar ouders of buren. Maria bewaarde alles wat gebeurd was in haar hart.2 Als gevolg van haar terughoudendheid reageerden sommige mensen op de manier van Natanaël, die smalend opmerkte: Uit Nazareth, kan daar iets goeds vandaan komen?3 «De heilige Maagd was er niet op uit, zoals u en ik, de eer te zoeken die mensen aan elkaar geven. Voor haar is het genoeg te weten, dat God alles weet. En Hij heeft geen spectaculaire verklaringen nodig om de mens van zijn wonderen op de hoogte te stellen. De hemel tenslotte verkondigt de majesteit Gods, het zwerk meldt het werk zijner handen. De dag heft zijn roep tot de dag, de nacht aan de nacht zegt de mare (Ps 19,1-2). Wij prijzen de Heer die macht heeft dat stormen zijn boden, vuurvlammen zijn dienaren zijn (Ps 104,4).»4

«Het is zo betoverend die ingetogenheid van Maria waarmee het evangelie haar aan ons toont! Zij bewaarde al deze woorden in haar hart en overwoog ze bij zichzelf. Onze zielen zijn verrukt door dit liefdevolle zwijgen.»5 In de diepte van haar ziel drong Maria steeds dieper door in het geheim dat haar geopenbaard was. Maria, Leermeesteres van het gebed, leer ons God te ontdekken die zo dicht bij ons staat! Help ons Hem te vinden in de stilte en vrede van ons hart. «Slechts hij die de dingen in zijn hart overweegt vanuit een oprecht christelijke geest, kan de onmetelijke rijkdommen ontdekken van de innerlijke wereld, de wereld van genade, deze verborgen schat die binnen ons allen is... Door de dingen in haar hart te overwegen leerde Maria na verloop van tijd steeds beter het geheim te begrijpen in heiligheid en in verbondenheid met God.»6 De Heer nodigt ons uit dezelfde innerlijke meditatie aan te leren. Dan zullen wij in staat zijn met de Meester een gesprek te voeren. De heilige Theresia heeft geschreven dat meditatie «niets anders is dan op vriendschappelijke voet verkeren met God, dikwijls in stilte met Hem een gesprek voeren, met Hem die ons liefheeft»7

32.2 «De aankondiging is zeker het hoogtepunt van Maria's geloof in de verwachting van Christus, maar is ook het vertrekpunt van waaruit haar hele 'reis naar God' begint, haar hele pelgrimstocht van geloof.»8 Het geloof van Maria groeide van volheid tot volkomenheid, daar Onze Lieve Vrouw niet alles ineens in zijn totaliteit begreep. Wij kunnen ons voorstellen dat zij na verloop van tijd kon glimlachen bij de herinnering aan haar gesprek met de engel Gabriël bij de aankondiging, of bij haar klaaglijke woorden toen zij de jonge Jezus in de tempel ontdekte, ofschoon Hij alleen maar in het huis van zijn Vader moest zijn. Zij kon nu zien hoe God haar roeping in toenemende mate aan haar openbaarde.9

«Stilte is een onontbeerlijke voorwaarde om zaken te bewaren en ze te overdenken in het hart. Diepe gedachten kunnen zich alleen maar in een klimaat van stilte ontwikkelen. Te veel gepraat put onze innerlijke kracht uit; het laat alles wat van enige waarde in ons hart is vervliegen; ons hart wordt als een fles parfum die gedurende lange tijd geopend staat: er blijft slechts water achter met een vaag spoor van zijn vroegere geur.»10

De heilige Maagd was terughoudend stil gedurende de drie jaar van het openbare leven van haar Zoon. Zij was niet verrast door zijn vertrek van huis, door de geestdrift van de menigte of door de sensationele berichten van zijn wonderen. Maar toch miste Maria zeker het gezelschap van Jezus. Het lijkt het meest waarschijnlijk dat zij met haar Zoon meereisde door Palestina. De evangelisten11 maken melding van de edelmoedige vrouwen die de Meester en zijn leerlingen vergezelden, maar zeggen in dit opzicht niets over Maria. Natuurlijk, wanneer het maar mogelijk was, ging Maria naar haar Zoon om naar Hem te luisteren, om met Hem te praten. Het evangelie van vandaag vertelt ons over een van deze ontmoetingen: Zijn moeder kwam met zijn broeders bij Hem, maar vanwege de menigte konden zij Hem niet bereiken!12 Iemand liet Jezus dus weten, dat zijn moeder Hem wilde spreken. Volgens het verslag, gegeven door de heilige Matteüs, gaf Jezus op deze wijze antwoord: En met een gebaar naar zijn leerlingen zei Hij: 'Ziedaar mijn moeder en broeders!'13 De heilige Marcus vertelt dat Jezus op het nieuws reageerde met de woorden: 'Wie is mijn moeder, wie zijn mijn broeders?' En terwijl Hij zijn blik liet gaan over de mensen die in een kring om Hem heen zaten, zei Hij: 'Ziedaar mijn moeder en mijn broeders. Want mijn broeder en mijn zuster en mijn moeder zijn zij, die de wil van God volbrengen'.14

De heilige Maagd was door dit antwoord niet verstoord. Zij wist dat dit feitelijk de grootste eer was die Jezus haar bewijzen kon. Door haar leven van geloof en gebed begreep Maria, dat Jezus haar voorbeeldig leven prees, daar niemand ooit meer verenigd was met Jezus dan zijn moeder Maria. Het Tweede Vaticaanse Concilie leert ons: «In het verloop van zijn prediking nam zij de woorden op waarmee de Zoon, om de verhevenheid van het rijk boven alle banden van vlees en bloed te doen uitkomen, degenen zalig noemde die het woord van God aanhoren en onderhouden, zoals zijzelf het met getrouwheid deed.»15 Jezus houdt meer van Maria vanwege de band van genade dan om de natuurlijke band. Ook bij deze gelegenheid zweeg Maria en probeerde niet aan iemand uit te leggen, dat de woorden van de Meester in het bijzonder op haarzelf betrekking hadden.

Jezus benadert ons op veel verschillende wijzen. Als wij zijn boodschap goed willen begrijpen, moeten wij noodzakelijkerwijze mensen van gebed zijn. Evenals iedere schrijver of kunstenaar moet de gelovige weten hoe «hij zijn ongeduld en onrust moet beteugelen om ze in overeenstemming te brengen met de zich langzaam voortslepende tijd. Hij leert de les, misschien met pijn, dat alle zaad tijd nodig heeft om in de aarde te ontkiemen, wortel te schieten en uit de grond uit te breken. Men kan dit proces buitengewoon saai en belastend vinden. Dat maakt niets uit, want het is wezenlijk voor de groei van een plant. Zoals de ouden plachten te zeggen: een boom zal zijn takken spreiden overeenkomstig de diepte van zijn wortels.»16

32.3 Iedere christen moet zijn of haar uiterste best doen om een geest van gebed te brengen in het gezinsleven, in de werkplaats, naar het hele gamma van sociale activiteiten. We moeten een gevoel van 'innerlijke meditatie' ontwikkelen die verenigbaar is met alle komen en gaan van ons dagelijkse leven. «De kinderen Gods moeten contemplatieven zijn: mensen die te midden van het lawaai van de massa de stilte van de ziel weten te vinden in een ononderbroken onderhoud met de Heer: en naar Hem opzien als naar een vader, zoals men kijkt naar een Vriend, van wie men tot op het zotte af houdt.»17

Het menselijk leven heeft een diepe betekenis, die uiteindelijk begrijpelijk wordt in God. Daarom kunnen wij niet toestaan, dat ons leven beheerst wordt door oppervlakkigheid, ijdelheid of zinnelijkheid. God leert ons het werkelijke belang van gebeurtenissen en de werkelijke waarde van de dingen. In zichzelf gekeerd zijn, is weer bijeenbrengen wat gescheiden is, het weer herstellen van een verloren geraakte orde. Als wij contemplatief willen zijn, moeten wij onze zintuigen bewaken. Zonder deze strijd van onze kant is het onmogelijk beschouwende mensen te zijn, zowel te midden van de wereld, als in de eenzaamheid van de woestijn.

Wij moeten er een gewoonte van maken onszelf bewust te maken, dat wij in de tegenwoordigheid van God zijn. Het zal ons goed helpen, het is misschien zelfs onontbeer­lijk, veel van deze momenten te hebben van een persoonlijk gesprek met God. «Probeer iedere dag een paar minuten te vinden van deze gezegende eenzaamheid die je nodig hebt om je innerlijk leven aan de gang te houden.»18 Wij moeten het tot een gewoonte maken bij het gebed afstand te nemen van alles wat ons van God kan scheiden. Wij kunnen ook afstand doen van zaken die in zichzelf geoorloofd zijn, zodat wij dit als een offer aan God geven.

In onze wereld met bijna voortdurend uiterlijke afleiding hebben wij «deze waardering voor stilte, deze hoog te schatten en onontbeerlijke voorwaarde zo nodig voor onze geest, die bestormd wordt door zo'n oorverdovend lawaai... O gezegende stilte van Nazareth! Leer ons in onszelf te keren; leer ons innerlijk te leven; leer ons open te staan voor goede inspiratie en betrouwbare geestelijke leiders. Leer ons de waarde van studie, van meditatie, van innerlijk leven, van het stille gebed, dat slechts door God gehoord wordt.»19

De heilige Maagd laat ons zien, hoe wij deze zegenrijke stilte van het hart steeds beter leren waarderen. Deze stilte is zeker geen leegte van de geest. Eerder het tegengestelde, het is innerlijke rijkdom. Verre van ons van ande­re mensen te scheiden, brengt deze stilte ons dichter bij hen en helpt ons hun problemen en zorgen te begrijpen.

-1. Lc 2,17-18. -2. Lc 2,51. -3. Joh 1,46. -.4. S. Muñoz Iglesias, El evangelio de María, Madrid 1973, bl. 27-28. -5. Ch. Lubich, Meditaties, Nijmegen 1983. -6. F. Suárez, Maria van Nazareth. -7. H. Teresia van Ávila, Het boek van haar leven, 8,7. -8. Johannes Paulus ii, Enc. Redemptoris Mater, 25 maart 1987, 14. -9. Vgl. J. Guitton, De Maagd Maria, Utrecht 1954. -10. F. Suárez, o.c. -11. Vgl. Lc 8,2-3. -12. Lc 8,19. -13. Mt 12,49. -14. Mc 3,33-34. -15. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 58. -16. F. Delclaux, El silencio creador, Madrid 1969, bl. 15. -17. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 738. -18. idem, De Weg, 304. -19. Paulus vi, Toespraak te Nazareth, 5 januari 1964.