Vijfde week. Vrijdag

41. Hij heeft alles wel gedaan

-Jezus, ons voorbeeld, werkte in Nazareth op menselijk volmaakte wijze. Werkzaamheid, vakbekwaamheid. -Ons werk goed afmaken. De kleine details in het beroepswerk.

41.1 De evangelies spreken vaak over de gevoelens en woorden van bewondering die de Heer opriep tijdens zijn verblijf hier op aarde: de mensen stonden verwonderd, allen waren verbaasd over de wonderen die Hij deed... En «als we onze aandacht richten op de lofprijzingen van de mensen die van Jezus' leven getuige waren, dan is er één die in zekere zin alle andere omvat. Ik heb het over die uitroep met een intonatie van verwondering en geestdrift die de menigte spontaan herhaalde toen deze verbluft zijn wonderen meemaakte: bene omnia fecit (Mc 7,37), Hij heeft alles wel gedaan: de grotere wonderen en de mindere, alle­daagse dingen die niemand versteld deden staan, maar die Christus deed met de volheid van hem die is perfectus Deus et perfectus homo (Symbolum Quicumque), volmaakt God en volmaakt mens.»1

Het evangelie van vandaag2 nodigt ons uit de passage te overwegen, waarin de mensen die de Heer volgden alleen nog maar konden uitroepen: Hij heeft alles wel gedaan. Christus toont zich als het model voor ons dagelijks leven. Het kan ons van dienst zijn om te onderzoeken of men van ons ook kan zeggen, dat wij ons inspannen om alles goed te doen, zowel in grote als in kleine, onbelangrijk lijkende zaken, omdat we Christus willen navolgen.

Het grootste deel van zijn menselijk bestaan leidde Jezus een normaal leven van arbeidzaamheid in een tot dan toe onbekend dorp. En daar, in Nazareth, deed de Heer ook alles wel, menselijk volmaakt. In Nazareth zal men van Jezus gezegd hebben, dat Hij een goede timmer­man was, de beste die ze gekend hadden.

Een groot deel van het leven van elke man of vrouw wordt gevormd door arbeid. Het zal moeilijk zijn iemand met verantwoordelijkheidsgevoel te vinden die vrijwillig geen werk of geen baan heeft. Veel mensen voelen zich tot arbeid aangezet uit edele menselijke overwegingen: hun gezin onderhouden, voor een betere toekomst zorgen... Anderen zullen zich aan een taak wijden in de ijver om een speciale vaardigheid of talent uit te oefenen of tot ontwikkeling te brengen, of om een bijdrage aan het welzijn van de samenleving te leveren, omdat ze zich verantwoordelijk voelen iets voor anderen te doen. Vele anderen werken met veel minder edele bedoelingen: om rijk te wor­den, om roem of macht te verwerven, om zichzelf te laten gelden of om te verwerven wat ze nodig hebben voor de bevrediging van hun hartstochten. We kennen bekwame mensen die nauwgezet vele uren werken voor uitsluitend menselijke doelstellingen. De Heer wil, dat degenen die Hem midden in de wereld volgen, mensen zijn die hun werk goed verrichten, met overwicht, bekwaam in hun beroep of vak, niet nonchalant. Heel verschillende mensen, die zich laten bewegen door edele menselijke doelstellingen en omdat arbeid -welke dat ook moge zijn- het middel is voor de beoefening van de natuurlijke en bovennatuurlijke deugden, want «we weten dat de mens door zijn arbeid aan God aan te bieden, actief ingeschakeld is in het verlossingswerk zelf van Jezus Christus, die een bijzondere waardigheid verleende aan de arbeid door met eigen handen in Nazareth werk te verrichten.»3

Wij zeggen tot de Heer dat we onze taak voorbeeldig willen vervullen -met name onze arbeid- omdat we vurig willen dat het als een dagelijkse offerande tot Hem komt, en omdat we vastberaden zijn Hem na te volgen in die jaren van zijn verborgen leven in Nazareth.

41.2 Wanneer Jezus volgelingen zoekt, doet Hij dat tussen mensen die gewend zijn te werken: Meester, de hele nacht hebben we gezwoegd...4, zeggen degenen die zijn eerste leerlingen zouden worden. De hele nacht, hard werken, nodig voor hun levensonderhoud; zij waren immers vissers. De heilige Paulus heeft ons het voorbeeld van zichzelf en zijn metgezellen nagelaten: wij matten ons af met handenarbeid.5 En hij schreef aan de eerste christenen van Thessalonica: We hebben niemands brood om niet gegeten. Dag en nacht hebben wij gearbeid, met veel inspanning en moeite, om niemand van u tot last te zijn.6 De heilige Johannes Chrysostomus wees erop dat de heilige Paulus zich niet uit simpel vermaak of ter ontspanning aan de arbeid wijdde, maar dat hij zich zodanig inspande, dat hij kon voorzien in zijn eigen levensonderhoud en dat van anderen. Een man die duivels kon uitdrijven, die de hele wereld onderrichtte en aan wie volkeren, naties en steden zich toevertrouwden, die man werkte dag en nacht. Wij -vervolgt de heilige Johannes- hebben niet eens een minimaal deel van de zorgen die hij had, dus welke verontschuldiging kunnen we dan hebben?7 We hebben geen excuses om niet hard, volmaakt, nauwgezet te werken.

Om goed te werken moeten we vóór alles ijverig werken, onze tijd goed gebruiken. Het is moeilijk, wellicht onmogelijk, voor iemand die zijn tijd niet goed benut, te wennen aan opofferingen en zijn geest wakker te houden, om de fundamentele menselijke deugden te beoefenen. Een leven zonder werk zal ontwricht raken en vaak hetgeen zich om hem heen bevindt aantasten. «IJzer dat ongebruikt blijft liggen gaat roesten en wordt bros en waardeloos. Maar als het voor het werk gebruikt wordt, is het veel nuttiger en aantrekkelijker en doet het zelfs nauwelijks onder voor zilver. De akker die men braak laat liggen brengt geen gezond gewas voort, maar alleen onkruid, distels, doornen en nutteloze planten; maar als men hem bewerkt, komt hij vol rijpe vruchten. Kortom, elk wezen gaat ten onder aan luiheid, en wordt beter door het beoefenen van de werkzaamheid die hem eigen is.»8 Dit geldt evenzeer voor de huismoeder, die veel tijd moet besteden aan de zorg voor het huis en de opvoeding van de kinderen, alsook voor wie voor eigen rekening werkt, of voor de student, de directeur van de onderneming of de arbeider die de laatste plaats in de produktieketen inneemt.

De Heer vraagt van ons een goed afgewerkte menselijke arbeid, waarin intensief werken, regelmaat, kennis, bekwaamheid, ijver naar volmaaktheid worden gelegd; werk dat helemaal af is, vlekkeloos en zonder fouten. Het betekent serieus werk dat er niet alleen goed uitziet, maar het ook werkelijk is. Het geeft niet of het handenarbeid is of intellectueel werk, van uitvoerende of organiserende aard is, of ons werk onder toezicht van hogergeplaatsten staat of niet. De christen voegt iets nieuws toe aan zijn arbeid: behalve de kenmerken die we noemden, doet hij het voor God. Aan Hem biedt hij dagelijks zijn arbeid aan als een offer dat eeuwigheidswaarde heeft. Maar de manier waarop -verantwoord, bekwaam, intensief- is dezelfde als die van elk eerzaam werk. Een taak die op deze manier wordt volbracht eert degene die hem vervult en geeft eer aan zijn Schepper. Onze natuurlijke talenten worden benut en de arbeid wordt tot een voortdurende lofprijzing van God.

Omdat we Christus van nabij willen volgen en navolgen, moeten we aan ons werk een grotere volmaaktheid toevoegen, omdat we op ieder ogenblik de Meester voor ogen houden die alles wel heeft gedaan. Laten we vandaag in ons gebed de menselijke kwaliteit van ons werk, onze studie onderzoeken, en in aanwezigheid van de Heer kijken welke facetten verbeterd kunnen worden: intensiteit, stiptheid; de zaken waaraan we zo enthousiast begonnen zijn goed afmaken; orde, zorg voor de werkinstrumenten...

41.3 De christen ontdekt nieuwe schatten in zijn arbeid, want «alle wegen op aarde kunnen een gelegenheid bieden om Christus te ontmoeten»9, zoals de H. Jozefmaria Escrivá op vele verschillende manieren placht te zeggen. Hij predikte heel zijn leven dat «heiligheid niet iets is voor bevoorrechte mensen.»10 Hij vertelde vaak over een eigen belevenis, die hem van nut was geweest om degenen die tot zijn apostolaat naderden, op beeldende wijze uit te leggen hoe arbeid die op God gericht is eruit dient te zien: «Ook denk ik terug aan de periode van mijn verblijf in Burgos [...] Soms voerde onze wandeling ons naar het klooster van Las Huelgas, andere keren maakten we een ommetje langs de kathedraal.

»Graag beklom ik een van de torens om hen van dichtbij het lofwerk te laten zien. Echt kantwerk in steen, resultaat van een geduldige en kostbare inspanning. Tijdens die gesprekken maakte ik hen erop attent, dat dit wonder van beneden af niet gezien kon worden. En om een stoffelijke uitdrukkingsvorm te hebben voor wat ik al zo dikwijls verklaard had, voegde ik eraan toe: Dat is de arbeid van God, het werk van God! Je persoonlijke taak tot een einde brengen met de volmaaktheid en schoonheid, met de meesterhand van dat delicate kantwerk in steen. En ze begrepen, tegenover de werkelijkheid die zich aan hun ogen opdrong, dat dit een gebed, een liefdevol gesprek met de Heer was geweest. De mensen die hun krachten wijdden aan deze taak, wisten zeer goed, dat in de straten van de stad niemand hun werk op waarde zou schatten: het was alleen voor God. Begrijpt u nu hoe wij dichter bij de Heer komen door de roeping tot ons beroep? Doe net als die steenhouwers en uw werk zal ook een 'operatio Dei' zijn, mensenwerk met innerlijk en uiterlijk goddelijke trekken»11, ook al ziet niemand het en schat niemand het op waarde. God ziet het wel en waardeert het; dat is voldoende om ons in te spannen onze taken volmaakt en liefdevol af te werken.

Goed afwerken wat we tot stand brengen betekent in veel gevallen «letten op de details.» Dit vergt inspanningen, offerbereidheid, en als we het aanbieden wordt het tot vreugde voor God. Zorg dragen voor de details, uit liefde voor God, maakt de ziel niet kleiner, maar juist groter, omdat het werk dat we doen erdoor vervolmaakt wordt, en door het voor concrete intenties op te dragen stellen wij ons open voor de noden van de hele Kerk. Op deze manier krijgt onze opdracht een bovennatuurlijke dimensie die voorheen eraan ontbrak. In ons werk -net als in de andere aspecten van een gewoon leven: het gezins- en maatschappelijk leven, de vrije tijd...- worden we altijd voor de dubbele keuze gesteld: nalatigheid en nonchalance die de ziel verarmen, of het kleine kunstwerk, aan God aangeboden, als de uitdrukking van een ziel met een innerlijk leven.

Nu, tijdens dit gebed, wil God ons misschien wel enige punten onder ogen brengen die een wijziging vereisen van gerichtheid of ritme in onze werkwijze. Weet ik orde te houden, want orde zorgt ervoor, dat ik de taken aanpak overeenkomstig hun werkelijk belang en dat ik me niet laat leiden door nukken of gemakzucht? Maak ik mijn werk te laat af, zonder redenen, maar alleen door gebrek aan werklust of stiptheid? Onderbreek ik voor elk willekeurig excuus het werk dat ik onder handen heb en houd ik daardoor misschien ook anderen van hun werk af?

Laten we met de hulp van Onze Lieve Vrouw deze tijd van gebed beëindigen met een concreet voornemen dat ons zal helpen ons werk volmaakter te verrichten en vaker aan de Heer te denken. «Zorg dat daar, vanuit de plek waar je werkt, je hart ertussen uit gaat, naar de Heer toe, in het tabernakel, om zonder iets vreemds te doen te zeggen: mijn Jezus, ik houd van U.»12

-1. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 56. -2. Mc 7,31-37. -3. Vaticanum ii, Past. const. Gaudium et spes, 67. -4. Lc 5,5. -5. 1 Kor 4,12. -6. 2 Tes 3,8. -7. H. Johannes Chrysostomus, Homilie over Priscilla en Aquila. -8. Ibidem. -9. H. Jozefmaria Escrivá, Brief, 24 maart 1930. -10. idem, Brief, 19 maart 1954. -11. Idem, Vrienden van God, 65. -12. Idem, De Smidse, 747.