Tweeëntwintigste week. Dinsdag

5. Hij onderrichtte met gezag

-Jezus verkondigt zijn leer met goddelijke macht en kracht. -Bij het dagelijks lezen van het evangelie is het Jezus die met ons spreekt, ons onderricht en raad geeft. -Hoe Hem te ontmoeten bij dit lezen van het evangelie.

5.1 De evangelisten vermelden herhaaldelijk de verbaasde reacties die Jezus' onderricht en zijn wonderen uitlokken bij het volk en zelfs bij zijn eigen apostelen1, die dikwijls bang zijn om Hem vragen te stellen.2 Hun terughoudendheid is een teken van de eerbiedige vrees die hen had aangegrepen, een bewustzijn van zijn majesteit die tot uiting kwam in zijn woorden en daden. De heilige Lucas vertelt ons in het evangelie van vandaag over de schare die, nadat Jezus een bezeten man had genezen, allen met verbazing geslagen stonden en tot elkaar zeiden: Wat is dat voor een woord, dat met gezag en macht aan de onreine geesten een bevel geeft, zodat ze weggaan? 3 En de heilige Marcus laat een andere gelegenheid zien waar de mensen verbaasd zijn over Jezus' onderricht, want Hij onderrichtte hen niet zoals de schriftgeleerden, maar als iemand die gezag bezit.4 De tweede Persoon van de Heilige Drieëenheid sprak door middel van zijn Mensheid, en het volk dat zich bewust was van zijn buitengewone macht, haastte zich om Hem te identificeren met de meest bekende en verheven figuren uit hun eigen geschiedenis: was Hij Johannes de Doper, of Elia of Jeremia of een van de profeten?5 Zij waren allen ver van de waarheid. De mensen die naar Jezus luisterden, bemerkten duidelijk het wezenlijke verschil tussen de manier waarop de schriftgeleerden en Farizeeën onderwezen en de stelligheid en de bezieling waarmee Christus zijn leer bracht. Jezus zet niet louter een mening uiteen, en Hij geeft ook geen enkele blijk van onzekerheid of twijfel.6 Hij spreekt niet, zoals de andere profeten, in Gods naam, omdat Hij niet slechts een nieuwe profeet is: Hij spreekt in zijn eigen naam: Ik zeg u... Hij onderwijst de mensen de goddelijke mysteries en de aard van menselijke verhoudingen en Hij zet zijn onderwijs kracht bij door zijn wonderen. Hij legt zijn leer eenvoudig en krachtig uit omdat Hij spreekt van wat Hij gezien heeft7, en Hij geeft geen langdradige uitweidingen. «Hij bewijst niets, Hij probeert zichzelf niet te rechtvaardigen. Hij debatteert niet. Hij onderricht. Zijn gezag maakt indruk omdat de wijsheid die van Hem uitgaat, onweerstaanbaar is. Als je deze wijsheid gaat waarderen, als je hart zuiver genoeg is om haar op waarde te schatten, dan weet je dat er geen andere kan zijn. Dan heb je er geen behoefte aan haar te vergelijken, haar te bestuderen. Je ziet het zelf. Je ziet dat dit het absolute is, dat voor Hem alles slechts stof is; je ziet dat Hij het Leven is. Net zoals wanneer de zon opgaat en de sterren verdwijnen, zo gaat het ook met alle wijsheid en opvattingen van de mensen. Heer, tot wie zullen we gaan? Gij hebt woorden van eeuwig leven.»8 Jezus blijft tot elk van ons spreken, persoonlijk, in de intimiteit van ons gebed, als we elke dag het evangelie lezen. We moeten leren om naar Hem te luisteren, ook in de duizend-en-een gebeurtenissen van elke dag, zelfs in die dingen die wij mensen falen of verdriet noemen.

«Je slaat het evangelie op, bedenk dan, dat wat daar verteld wordt -werken en woorden van Christus- niet alleen waard is om te weten, maar om na te leven. Alles, elk punt dat verhaald wordt, is detail voor detail daar bijeengebracht, opdat het levende werkelijkheid wordt in de concrete omstandigheden van jouw bestaan.

»De Heer heeft ons, katholieken, geroepen Hem van nabij te volgen, en in deze gewijde tekst ervaar je het Leven van Christus; maar daarna, moet jij je eigen leven ontdekken. -Jij, ook jij zult, net als de Apostel, leren vol liefde te vragen: Wat wilt Gij, dat ik doe?... -De Wil van God, hoor jij in je ziel op beslissende wijze.

»Neem dan elke dag het evangelie, lees het en beleef het als een concrete gedragslijn. -Zo zijn de heiligen te werk gegaan.»9

5.2 Jezus' onderricht had zo'n macht en gezag dat sommigen van degenen die naar Hem luisterden uitriepen dat zo iets nog nooit gehoord was in Israël.10 De Eerbiedwaardige Beda vertelt ons dat ook de schriftgeleerden het volk onderwezen wat geschreven was bij Mozes en de profeten, maar Jezus predikte aan het volk als God en Heer van Mozes zelf.11

Christus' woorden waren vol van leven; ze drongen door tot diep in de harten van de mensen. Toen Johannes de Doper Jezus aanwees, toen Hij voorbijkwam12, volgden twee van zijn leerlingen Hem en brachten de dag door in zijn gezelschap. Johannes de evangelist, degene die ons de grote dialogen van Jezus overlevert, zwijgt over deze gebeurtenis. Hij vertelt ons alleen dat ze Hem omstreeks het tiende uur ontmoetten, ongeveer vier uur 's middags. Toen hij vele jaren later zijn evangelie schreef, wilde hij ons voor altijd nalaten het nauwkeurige en onvergetelijke moment van zijn eerste ontmoeting met de Meester. Wat zei de Heer tot hen? We kennen alleen het resultaat door de woorden van Andreas, de andere leerling die Jezus volgde: We hebben de Messias gevonden!13, zei hij tegen zijn broer Simon. Die middag kwam God binnen in de diepste schuilhoeken van hun harten.

Als wij op onze beurt onze harten openen, zullen Jezus' woorden ook in ons doordringen en ons veranderen. Dat gebeurde ook met de mannen die gezonden waren om Hem te arresteren en met lege handen terugkeerden.14 Waarom hebt gij Hem niet meegebracht?, zeiden de Farizeeën beschuldigend, waarop ze eenvoudigweg antwoordden: Nooit heeft iemand zo gesproken als die man. In Jezus' woorden vinden we een oneindige wijsheid; zowel filosofen als ongeletterden kunnen Hem begrijpen, volwassenen zowel als kinderen, mannen zowel als vrouwen, iedereen kan Jezus' woorden begrijpen. Hij spreekt over de meest verheven dingen in de meest eenvoudige taal. Zijn leer heeft een diepte als geen andere, en toch is zij bereikbaar voor iedereen. Zijn prediking is vol bekende ideeën en beelden die zijn prediking een onvergelijkbare schoonheid en aantrekkingskracht verlenen. De kleinste details dienen om de meest verheven kenmerken van een nieuwe leer van mysterieuze en onpeilbare diepte uit te drukken. Het hele leven van Jezus was een ononderbroken proces van onderricht: «Zijn stilzwijgen, zijn wonderen, zijn daden, zijn gebed, zijn liefde voor de mensen, zijn bijzondere genegenheid voor de kleinen en de armen, zijn aanvaarden van het totale offer op het kruis voor de verlossing van de wereld en zijn opstanding, zijn alle de verwezenlijking van zijn woord en de vervulling van de openbaring [...] Deze overwegingen [...] versterken alle het vuur in ons voor Christus, de Leraar die God openbaart aan de mens en de mens aan zichzelf, de Leraar die redt, heiligt en leidt, die leeft, spreekt, opwekt, in beweging brengt, herstelt, oordeelt, vergeeft, en elke dag met ons gaat op het pad van de geschiedenis. Hij is de Leraar die komt en zal komen in heerlijkheid.»15

Als we dagelijks het evangelie lezen, ontmoeten we dezelfde Christus die tot ons spreekt, ons onderricht en ons troost. In ons lezen, gewoon een paar minuten per dag, leren we Hem steeds beter kennen, kunnen we zijn leven steeds meer volgen en Hem steeds meer liefhebben. Als we de Heilige Geest, de belangrijkste auteur van de Heilige Schrift, vragen ons bij te staan, zullen we geholpen worden om als het ware mee te spelen in het verhaal dat we lezen, of er misschien een kleine maar vaste conclusie voor die dag uit te trekken.

5.3 «Uw gebed», zegt de heilige Augustinus, «is als een gesprek met God. Als je leest, spreekt God tegen je; als je bidt, spreek je tegen Hem.»16 God spreekt tot ons op veel manieren als we het evangelie lezen; Hij biedt ons het voorbeeld van zijn leven, zodat wij Hem in ons leven kun­nen navolgen; Hij laat ons zien hoe we ons moeten gedragen tegenover onze broeders en zusters; Hij herinnert ons eraan dat we kinderen van God zijn en dat niets ons onze vrede zou moeten kunnen ontnemen; Hij nodigt ons uit de kleine ergernissen die we ondergaan, te vergeven en Hij brengt ons ertoe ons goed voor te bereiden voor een regel­matige biecht, waar onze hemelse Vader wacht om ons te omhelzen; Hij vraagt ons genadig te zijn met betrekking tot gebreken van onze naaste, zoals Hij zelf in de hoogste mate was; Hij brengt ons ertoe ons werk te heiligen door het volmaakt te doen, omdat Hij juist dat zoveel jaren in Nazareth voorgeleefd heeft. Elke dag kunnen we een idee krijgen, een gedachte of een voornemen om te overwegen tijdens ons werk. Daarom is het een heel goed idee 's morgens vroeg een paar minuten te lezen om dan de kleine voornemens in praktijk te brengen die ons zozeer kunnen helpen ons te beteren. Sommige mensen lezen het evangelie staande, als een herinnering aan de vroeg-christelijke gewoonte, die in de Mis bewaard is gebleven, waarbij we voor het evangelie staan in een houding van vrome waakzaamheid. Het is erg goed voor de ziel het evangelie dikwijls te gebruiken als een bron van thema's voor ons gebed. Bij gelegenheid kunnen we misschien proberen in het verhaal binnen te gaan als iemand die zich voegt bij een kleine groep die rond Jezus is verzameld, iemand die stilhoudt bij een deuropening om de Meester te horen onderwijzen, of als iemand die bij de oever van het meer staat. Misschien slagen we er slechts in om een deel van zijn gelijkenis of een paar brokstukken gesprek te horen, maar het is genoeg om iets in beroering te brengen in de diepten van onze ziel. Op andere momenten zullen we misschien moedig genoeg zijn om iets tegen Hem te zeggen, juist zoals de anderen die tegen Hem spraken of riepen in hun grote nood: Domine, ut videam!17, Heer, laat me zien, geef licht aan mijn ziel, laat me ontvlammen. Of, in de woorden van de tollenaar, die zichzelf niet waardig achtte om voor zijn God te staan: God, wees mij zondaar genadig.18 Of misschien zullen de woorden van Petrus: Domine, tu omnia nosti... Heer, Gij weet alles; Gij weet dat ik U liefheb19, een nieuwe betekenis voor ons krijgen, en we willen Jezus de gevoelens van liefde en loutering die ons hart vullen, toevertrouwen. Dikwijls, misschien, zullen we zijn heilige Mensheid beschouwen, en terwijl we Hem zien als de volmaakte Mens zullen we bewogen worden om Hem meer lief te hebben, om meer trouw aan Hem te zijn. We zullen beschouwen hoe Hij aan het werk is in Nazareth, terwijl Hij de heilige Jozef helpt, en later, als Hij voor zijn Moeder zorgt, of als Hij vermoeid is misschien, van de vele uren onderricht of de inspanning van een lange reis. Elke dag, als we het evangelie lezen, komt Jezus bij ons langs. Laten we nooit nalaten Hem te zien en te horen, zoals de leerlingen dat deden die Hem ontmoetten op de weg naar Emmaüs. « 'Blijf bij ons, want het is al donker geworden...' De bede van Kléopas en zijn metgezel had effect.

»Wat zou het jammer zijn als jij en ik Jezus niet zouden kunnen 'vasthouden' als Hij langs komt! Wat erg, als we Hem niet zouden vragen om te blijven!»20

-1. Vgl. Mc 9,6; 6,51; etc. -2. Vgl. Mc 9,32. -3. Lc 4,31-37. -4. Mc 1,22. -5. Vgl. Mt 16,14. -6. Vgl. The Navarre Bible, aantekening bij Mt 7,28-29. -7. Vgl. Joh 3,11. -8. J. Leclerq, Dertig meditaties over het christelijke leven. -9. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 754. -10. Vgl. Lc 19,48; Joh 7,46. -11. H. Beda, Commentaar op het evangelie volgens Marcus, 1,21. -12. Vgl. Joh 1,35 vv. -13. Joh 1,41. -14. Joh 7,46 vv. -15. Johannes Paulus ii, Catechesi tradendae, 16 oktober 1979, 9. -16. H. Augustinus, Commentaar op de Psalmen, 85,7. -17. Mt 10,51. -18. Lc 18,13. -19. Joh 21,17. -20. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 671.