Negentiende week. Vrijdag

44. HUWELIJK EN MAAGDELIJKHEID

-Het huwelijk, een christelijke roeping. Zijn waardigheid, eenheid en onverbreekbaarheid. -De vele vruchten van de maagdelijkheid en van het apostolisch celibaat. -Heilige zuiverheid, bewaarder van zowel menselijke als goddelijke liefde.

44.1 Het evangelie van vandaag1 toont ons een gebeurtenis waarin de Farizeeën proberen Jezus te vangen met een netelige vraag: Staat het een man vrij zijn vrouw te verstoten, om welke reden dan ook? Er waren scholen met verschillende meningen over hoe deze kwestie in de Schrift uitgelegd moest worden. Echtscheiding werd in het algemeen toegestaan. Hoewel het probleem louter haarkloverij was, maaakte de Heer van die nutteloze vraag gebruik om in te gaan op de kern van de zaaak, nl. de onontbindbaarheid van het huwelijk. Christus, die volledige autoriteit bezit over de gehele wet, brengt de huwelijkse staat terug tot zijn oorspronkelijke wezen en waardigheid, zoals die door God bedoeld was: Hebt gij niet gelezen dat de Schepper in het begin hen als man en vrouw gemaakt heeft en gezegd heeft: Daarom zal de man zijn vader en moeder verlaten om zich te binden aan zijn vrouw en deze twee zullen worden één vlees? Zo zijn zij dus niet langer twee, één vlees als zij geworden zijn. Wat God derhalve heeft verbonden mag een mens niet scheiden.

De Heer heeft voor eens en voor altijd de eenheid en de onverbreekbaarheid van het huwelijk verkondigd, boven iedere menselijke overweging uit. Er zijn vele redenen die de onontbindbaarheid van de huwelijksband ondersteunen: de aard van de echtelijke liefde, het belang van de kinderen, het belang van de maatschappij... Maar de eigenlijke reden voor de onontbindbaarheid van het huwelijk is dat de Schepper het zó wil. Zó heeft Hij het huwelijk gewild: één en onontbindbaar. De verbintenis van het huwelijk is zó sterk dat het slechts door de dood gebroken kan worden. De heilige Franciscus van Sales gebruikt het volgende beeld om deze leer uit te leggen: «Als de lijm goed is, zullen twee stukken dennenhout die vastgelijmd zijn, makkelijker te breken zijn op iedere plaats, behalve waar ze aan elkaar zijn gelijmd.»2 Zo is het ook met het huwelijk.

Het is noodzakelijk voor man en vrouw dat zij het huwelijk zien als een roeping die een gave is van God.3 Als het huwelijk op deze manier bekeken wordt, krijgen alle taken die het gezinsleven en de huwelijksplichten betreffen -de opvoeding van kinderen, de inspanningen voor de economische zekerheid- een bovennatuurlijke betekenis.4 Die worden dan gelegenheden om nader tot God te komen. Man en vrouw zien dan vol vertrouwen de vele uitdagingen die op hen afkomen tegemoet, omdat ze er zeker van zijn dat God voor hen zal zorgen. Dat is de weg naar heiligheid voor getrouwde mensen.

Door ons geloof en de onderrichtingen van de Kerk zijn wij, christenen, gezegend met een beter inzicht over de aard van het huwelijk, over het belang dat het gezin voor ieder betekent, voor Kerk en maatschappij. Het gevolg hiervan is dat we verantwoordelijkheid dragen om dit menselijk en goddelijk instituut te verdedigen, nu er in onze tijd van alle kanten zoveel aanvallen zijn door artikelen in bladen, de publiciteit die aan sensationele schandalen gegeven wordt, televisie-series die, geleidelijk aan, het geweten van miljoenen kijkers misvormen... Wanneer we aan anderen de ware leer -die van de natuurwet, verrijkt met het geloof- uitleggen, dienen we daarmee de hele maatschappij.

Wij moeten ons nu in ons gebed afvragen of we het gezin -en vooral de zwaksten van hen die het meest onder deze aanvallen te lijden hebben-verdedigen, en of we in het gezin de deugden beleven die voor iedereen zo'n hulp zijn, zoals wederzijds respect, dienstbaarheid, vriendschap, begrip, optimisme, een vreugde die onafhankelijk is van gevoelens, zorg voor iedereen maar vooral voor wie het 't meest nodig hebben...

44.2 De leer van Jezus betreffende de onontbindbaarheid en waardigheid van het huwelijk maakte zo'n indruk op de aanwezigen, dat zelfs zijn leerlingen zeiden: Als de verhouding tussen man en vrouw zó is, kan men beter niet trouwen. Maar Jezus ging verder om de waarde van het celibaat en de maagdelijkheid uit liefde voor het Rijk Gods, aan te bevelen. De volledige overgave aan God, 'indiviso corde'5, zonder tussenkomst van echtelijke liefde, is een van de kostbaarste bezittingen van de Kerk.

Zij die de roeping ontvingen om God te dienen binnen het huwelijk moeten dit ook precies zo doen door het nakomen van de huwelijkse plichten. Dit is voor hen een veilige weg naar de hemel. Zij die de roeping van het apostolisch celibaat hebben ontvangen, zullen in hun totale overgave aan God de genade vinden die nodig is om een gelukkig leven te leiden en de heiligheid te bereiken als gewone burgers met een beroep, als God hen daarvoor geroepen heeft. Zij staan middenin het leven maar geheel in dienst van God en onbeperkt en onvoorwaardelijk toegewijd aan het apostolaat. De roeping tot totale toewijding is een bijzonder teken van Gods liefde. Hij geeft speciale genade om zijn kinderen op deze weg te helpen. De Kerk neemt toe in heiligheid door de trouw van christenen, wanneer ieder persoonlijk antwoord geeft op de roeping die hij van God ontvangen heeft. «Dit is een kostbare gave van goddelijke genade, door de Vader aan bepaalde zielen gegeven (Mt 19,11; 1 Kor 7,7), waarbij zij zich gemakkelijker aan God alleen toewijden, omdat zij een onverdeeld hart hebben.»6 Deze totale overgave aan God «wordt door de Kerk bijzonder geëerd. De reden hiervoor was en is dat kuisheid terwille van de liefde voor God een aansporing is tot barmhartigheid, en dit is zeer zeker een bijzondere bron van spirituele vruchtbaarheid in de wereld.»7

Zowel het huwelijk als de maagdelijkheid zijn nodig voor de groei van de Kerk. Beide veronderstellen een specifieke roeping. Maagdelijkheid en celibaat spreken de waardigheid van het huwelijk niet tegen. Integendeel: zij bevestigen deze. «Huwelijk en maagdelijkheid of celibaat zijn twee manieren om aan dat ene mysterie van Gods wens voor zijn volk uitdrukking te geven en ná te leven.»8 Indien men de maagdelijkheid niet naar waarde schat, heeft men de waardigheid van het huwelijk in al zijn volheid óók niet begrepen. Inderdaad, «als de menselijke seksualiteit niet wordt gezien als een zeer waardevolle gave van de Schepper, dan verliest het zich onthouden daarvan ter wille van het Rijk Gods, zijn betekenis.»9 De heilige Johannes Chrysostomus heeft geschreven: «Al wie het huwelijk minacht, vermindert tevens de glorie van de maagdelijkheid. Al wie haar hoogacht maakt de maagdelijkheid bewonderenswaardiger en schitterender.»10

Het getuigenis van de liefde die zichtbaar wordt in de maagdelijkheid of het apostolisch celibaat, is een bron van vreugde voor de zonen en dochters van God. Deze vorm van getuigen wordt een nieuwe manier om de Heer in deze wereld te bezien, om zijn gelaat te aanschouwen door middel van zijn schepselen. Dit is een helder teken van de zuiverheid van de Kerk voor christenen alsook voor hen die niet geloven. Het brengt een jeugdige geest en een vreugdevolle apostolische doeltreffendheid met zich mee. «Ondanks dat hij afstand heeft gedaan van fysieke vruchtbaarheid, wordt de celibataire mens geestelijk vruchtbaar, vader en moeder van velen en meewerkend aan het tot stand brengen van het gezin volgens Gods plan. Christen-echtparen verwachten, met recht, van celibatairen een goed voorbeeld, die getuigen van trouw aan hun roeping tot aan de dood. Juist zoals het soms moeilijk kan zijn voor echtgenoten om trouw te blijven, en dit vraagt offers, versterving en zelfverloochening, zo kan het hetzelfde zijn voor celibatairen; hún trouw, zelfs bij tegenslagen, kunnen de trouw van gehuwden sterker maken.»11

«Deze deugd is God zó dierbaar», zegt de heilige Ambrosius, «dat hij niet zonder deze deugd op aarde wilde komen, en geboren wilde worden uit de Moeder Maagd.»12 We vragen Onze Lieve Vrouw dat er altijd, overal ter wereld, mensen mogen zijn die deze roeping van de Heer zullen beantwoorden, mensen die God een onverdeeld hart weten te geven. Het is juist deze vorm van offervaardigheid die een onbegrensde edelmoedigheid voor anderen zal toelaten.

44.3 Om de volheid van zijn roeping te beleven is het nodig de kuisheid na te leven overeenkomstig de eigen situatie in het leven. God geeft de nodige genade aan hen die tot het huwelijk geroepen zijn, evenals aan hen die geroepen zijn hun gehele hart te geven, zodat allen trouw kunnen zijn. Heilige zuiverheid is niet de belangrijkste deugd, maar wel onmisbaar voor ieder die zich in een intieme relatie met God wil verheugen. Het kan gebeuren dat in een bepaald milieu deze deugd niet meer 'in' is. Het kan zijn dat het naleven van deze deugd met al zijn consequenties, veel mensen onbegrijpelijk of utopisch voorkomt. Laten we dan bedenken dat de eerste christenen óók te maken hadden met een vijandige en agressieve houding van de omgeving, inzake deze en andere morele kwesties.

De onderrichtingen van de heilige Johannes Chrysostomus laten het goed zien. Het lijkt wel of ze rechtstreeks bedoeld zijn voor veel christenen van onze tijd: «Wat wilt gij van ons? Dat we de bergen ingaan en monniken worden? Wat gij zegt stemt mij tot grote droefheid. Denkt u dat bescheidenheid en kuisheid alleen maar voor monniken zijn bedoeld? Nee. Christus heeft algemene wetten voor iedereen voorgeschreven. Dus, toen Hij zei: Al wie naar een vrouw kijkt om haar te begeren... (Mt 5,28), sprak Hij niet tot een monnik maar tot de man in de straat [...] Ik verbied u niet om te huwen noch verbied ik u om van het leven te genieten. Ik vraag u alleen om dit met matigheid te doen, niet met onzuiverheid, niet met ontelbare zonden. Ik leg het u niet op als een wet, wanneer ik u zeg de bergen op of de woestijn in te gaan. Ik wil dat gij goed zijt, bescheiden en kuis, ook al leeft u midden in de wereld.»13

Wat kunnen we in de wereld geweldige dingen bereiken wanneer we op verfijnde wijze de heilige zuiverheid naleven. Wij zullen de bonus odor Christi14, de welriekende geur van Christus, naar alle plaatsen brengen waar we regelmatig komen.

Deze deugd wordt vergezeld door andere die niet opvallen maar die bijdragen tot een algemeen aangename houding. Als voorbeelden van deze deugden noemen we zedigheid in kleding, sport en ontspanning. Wij voegen er ook aan toe dat u kunt weigeren naar gesprekken te luisteren of eraan mee te doen wanneer deze beneden de waardigheid zijn van een christen, of van welk fatsoenlijk mens dan ook, het vaststellen van vakanties om luiheid en morele schade uit de weg te gaan... en, vooral, het opgewekte voorbeeld van ons eigen leven, optimisme bij voor- en tegenspoed, en een echte liefde voor het leven...

De deugd van zuiverheid is zo belangrijk voor elk apostolaat dat midden in de wereld staat, dat we deze ook de bewaarder van de liefde kunnen noemen. Dát is ook de plaats waar deze heilige deugd haar voeding ontvangt en zinvol wordt. Zij beschermt en verdedigt zowel de menselijke als de goddelijke liefde. Als onze liefde zou uitsterven dan wordt het zeer moeilijk, zelfs onmogelijk, deze deugd na te leven in heel haar jeugdige volheid.

-1. Mt 19,3-12. -2. H. Franciscus van Sales, Inleiding tot het devote leven, 3,38. -3. Vgl. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 11. -4. Vgl. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 23. -5. 1 Kor 7,33. -6. Vaticanum ii, o.c, 42. -7. Ibidem. -8. Johannes Paulus ii, Apost. exhort., Familiaris consortio, 22 november 1981. -9. Ibidem. -10. H. Johannes Chrysostomus, Verhandeling over de maagdelijkheid, 10. -11. Johannes Paulus ii, o.c. -12. H. Ambrosius, o.c., 1. -13. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 7,7. -14. 2 Kor 2,15.