Zevenentwintigste zondag door het jaar (A)

46. In de wijngaard van de geliefde

-De parabel van de wijngaard. -Wrange vruchten. -De vruchten die God verwacht.

46.1 De liturgie van vandaag1 spreekt in zeer mooie symbolische voorstellingen tot ons over Gods liefde voor zijn volk en over het tekortschieten in het beantwoorden aan die liefde. Wij lezen in de eerste lezing het zogeheten lied van de wijngaard van de profeet Jesaja. Israël wordt gesymboliseerd door Gods beplanting die vol belofte is. Ik wil zingen van mijn vriend, het lied van mijn vriend en zijn wijngaard. Mijn vriend had een wijngaard op een vruchtbare helling. Hij spitte hem om, verwijderde de stenen en beplantte hem met edele wingerd. Hij bouwde er een wachttoren en kapte er ook een wijnpers uit. Nu verwachtte hij dat deze druiven zou dragen, maar hij bracht slechts wilde bessen voort. Ook al waren de wijnstokken geplant in goede grond, zij droegen zure vruchten. De profeet Jesaja vervolgt: Welnu, bewoners van Jeruzalem, mannen van Juda, doet uitspraak tussen Mij en mijn wijngaard. Wat kon Ik nog voor mijn wijngaard doen dat Ik niet heb gedaan? Waarom bracht hij slechts wilde bessen voort, waar Ik verwachtte dat hij druiven zou dragen?

Palestina was een land van wijngaarden. De profeten van het Oude Testament grepen telkens terug naar dit geliefde beeld van het uitverkoren volk. Israël is de wijngaard van God, het werk van de Heer, de vreugde van zijn hart.2 Ik had u geplant als een edele wijnstok van de fijnste soort.3 Uw moeder was in de tijd van haar bloei als een wijnstok, aan het water geplant...4 In het evangelie van vandaag haalt de Heer de woorden van Jesaja aan in de parabel van de wijngaard.5 Jezus laat ons het eindeloze geduld zien van God, de eigenaar van de wijngaard, die de ene dienaar na de ander stuurt om de opbrengst in ontvangst te nemen. Dit zijn de profeten van het Oude Testament. De vader stuurt uiteindelijk zijn geliefde zoon en de pachters vermoorden hem: Zij grepen hem vast, wierpen hem de wijngaard uit en doodden hem. Hier wordt onmiskenbaar verwezen naar de komende kruisiging buiten de muren van Jeruzalem.

De wijngaard is Israël. Zij beantwoordde niet aan haar goddelijke roeping. De wijngaard is ook een symbool van de Kerk en daarom van ieder van ons. «De ware wijnstok is Christus, die leven en groeikracht schenkt aan de ranken, dat wil zeggen aan ons, die door de Kerk in Hem blijven en zonder Wie wij niets kunnen doen (Joh 15,1-5).»6

Laten wij vandaag nadenken of de Heer overvloedige vruchten van heiligheid en apostolaat in ons leven kan vinden. Zij behoren overvloedig te zijn, omdat wij al zoveel hebben ontvangen. De vruchten kunnen komen in de vorm van daden van liefde, of werk dat goed gedaan is, of uit apostolaat onder vrienden en familie, of uit daden van liefde en eerherstel aan God en uit het vanuit het geloof aanvaarden van tegenslagen. Of produceren wij in plaats van het bovenstaande wilde bessen, symbool voor die zonden, lauwheid, geestelijke middelmatigheid, tekortkomingen enzovoorts?

46.2 Er was een landeigenaar die een wijngaard aanlegde; hij zette er een heining omheen, hakte een wijnpers erin uit en bouwde een wachttoren. De heilige Ambrosius merkt op: «De heg staat voor de goddelijke bescherming tegen geestelijke plunderaars... De wijnpers is om de wijnoogst te winnen van de goddelijke druif.»7 Wij hebben zoveel geestelijke gunsten ontvangen. De heg, de wijnpers en de wachttoren betekenen, dat God veel zorg heeft besteed aan de ontginning van zijn wijngaard. Toen ik verwachtte dat hij druiven zou dragen, waarom bracht hij toen slechts wilde bessen voort?

Zonde is de wrange vrucht van ons leven. De ervaring van de mensheid en die van ieder individu is boordevol met de werkelijkheid van zonde. «Niemand wordt door zichzelf en uit eigen kracht van de zonde bevrijd en boven zichzelf verheven; niemand wordt geheel en al verlost van zijn zwakheid, eenzaamheid of slavernij, maar allen hebben Christus nodig. Toonbeeld, Leraar, Bevrijder, Verlosser en Levendmaker.»8 Onze zonden zijn innig verbonden met de dood van de geliefde zoon, Jezus. En zij grepen hem vast, wierpen hem de wijngaard uit en doodden hem.

Als wij goede vruchten voor de Heer willen voortbrengen, moeten wij Hem vragen om een sterke afkeer van alle zonden, inclusief de dagelijkse zonden. Fouten, zoals gebrek aan liefde, een kritische geest ten opzichte van anderen, ongeduld, het koesteren van wrok, losheid van de zinnen, werk dat afgeraffeld is... «Dagelijkse zonden brengen de ziel veel schade toe. Daarom zegt de Heer in het Hooglied: Capite nobis vulpes parvulas, quae demoliuntur vineas- Vang de kleine vossen, die de wijngaard vernielen.»9 Telkens opnieuw is het nodig dat wij al wat de Heer niet bevalt afwijzen. De ziel die met toewijding dagelijkse zonden uitsluit zal tot een diepere vriendschap met de Meester komen.

Onze zwakheden moeten ons aansporen tot meer daden van eerherstel en diepe spijtbetuigingen. Zoals wij met een goede daad het trachten goed te maken met iemand die wij gekwetst hebben, zo zullen wij met meer inspanning onze vriendschap met Christus herstellen. Hij zal glimlachen bij onze pogingen en vrede aan onze ziel geven. Zo zullen wij de vrucht terugvinden die verloren was. «Vraag de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, vraag je Moeder, dat Zij je helpen jezelf te kennen, en te huilen om die berg afval, jouw verleden, dat -helaas- zoveel droesem naliet... En zeg Hem tegelijkertijd, zonder deze gedachte van je af te zetten: geef mij, Jezus, een Liefde als een louterend vuur, waarin mijn arme vlees, mijn arme hart, mijn arme ziel, mijn arme lichaam verteerd worden en daardoor gezuiverd van alle aardse ellende... En als mijn ik dan ontledigd is, vul ik het met U: opdat ik me nooit meer hecht aan iets van hier beneden. Moge de Liefde mij altijd schragen.»10

46.3 Wij lezen vandaag in de tweede lezing deze woorden van de heilige Paulus aan de christenen van Filippi: Ten slotte, broeders, houdt uw aandacht gevestigd op al wat waar is, al wat edel is, wat rechtvaardig is en rein, beminnelijk en aantrekkelijk, op al wat deugd heet en lof verdient.11

De dingen van deze wereld zijn in zichzelf goed. Zij kunnen een goddelijke waarde krijgen. Zoals de heilige Irenaeus heeft geschreven: «Door de werking van het Woord van God is alles onderdeel van zijn heilswerk geworden. De Zoon van God is voor iedereen gekruisigd. Hij heeft het teken van het kruis boven alle dingen geplaatst.»12 Onze dagelijkse bezigheden behoren omgevormd te worden tot goede vruchten voor God. «Wij kunnen niet zeggen dat er zaken zijn -goed, edel of neutraal- die uitsluitend wereldlijk zijn. Dat is onmogelijk nadat het Woord Gods onder ons gewoond heeft, honger en dorst heeft gevoeld, met zijn handen heeft gewerkt, vriendschap en gehoorzaamheid heeft beleefd en lijden en dood heeft ondergaan.»13 Al het menselijke, als het een eerbare zaak is, mag geheiligd worden en aan God geofferd.

Iedere dag van ons leven zijn er talloze gelegenheden om goede vruchten te geven aan de Heer. Bij het krieken van de dag kunnen wij Hem die heldhaftige minuut offeren van het op tijd opstaan. Wij kunnen aan Hem het zonder tegenstribbelen aanvaarden van bijvoorbeeld frustrerende verkeersdrukte of een lichte ziekte wél aanbieden. Er zijn heel veel gelegenheden gedurende de dag om een glimlach, een vriendelijk woord, een daad van vergiffenis te offeren... Bij onze arbeid verwacht de Heer dat die goede vrucht aanwezig is in werk dat goed gedaan is, in stiptheid, in orde, in geconcentreerde aandacht... Wij moeten ons bewust zijn van de levende aanwezigheid van God om te volharden in deze kleine offers gedurende de dag. Een blik op de beeltenis van Maria of op een kruisbeeld kan helpen. Wij kunnen aan de Heer denken in het dichtstbijzijnde bedehuis... Wie in Mij blijft, zoals Ik in hem, die draagt veel vrucht, want los van Mij kunt gij niets... Hierdoor wordt mijn Vader verheerlijkt, dat gij rijke vruchten draagt; zo zult gij mijn leerlingen zijn.14

Onze moeder Maria zal ons leren hoe belangrijk het is goede vruchten voor God voort te brengen. Zij zal ons helpen te zorgen geen slechte vruchten aan God te geven.

-1. Jes 5,1-7. -2. Vgl. Johannes Paulus ii, Apost. exhort. Christifideles laici, 30 december 1988, 8. -3. Jr 2,21. -4. Ez 19,10. -5. Mt 21,33-43. -6. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 6. -7. H. Ambrosius, Commentaar op het evangelie van Lucas, 20,9. -8. Vaticanum ii, Decr. Ad gentes, 8. -9. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 329. -10. idem, De Smidse, 41. -11. Fil 4,8. -12. H. Ire­neüs, Voorbeelden van apostolisch preken. -13. Vgl. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 112. -14. Joh 15,5-8.