Paaszaterdag
Het lijden van onze Heer

46. JEZUS WORDT IN HET GRAF GELEGD

-De tekenen die volgen op de dood van Jezus. De lansstoot. De kruisafneming. -Voorbereiding voor de begrafenis. De moed en de edelmoedigheid van Nikodémus en Jozef van Arimatea. -De apostelen samen met de maagd Maria.

46.1 Na drie uur doodsstrijd is Jezus gestorven. De evangelisten vertellen dat de hemel verduisterde zolang de Heer nog aan het kruis hing en dat er uitzonderlijke gebeurtenissen plaatsvonden, aangezien het de Zoon van God was die gestorven was. Het voorhangsel van de tempel scheurde van boven tot onder in tweeën1, wat betekende dat met de dood van Jezus de eredienst van het Oude Verbond niet meer van kracht was.2 De eredienst die God nu aangenaam is, is die van de Mensheid van Christus, die Priester en Offer is.

De avond van de vrijdag begon te vallen. Het was nodig de lichamen van de kruisen af te halen; ze konden daar op de sabbat niet blijven. Vóór het licht van de eerste ster aan de hemel verscheen, moesten de lichamen in een graf gelegd zijn. Het was de voorbereidingsdag van Pasen, zodat de lichamen niet aan het kruis mochten blijven. Aangezien het voorbereidingsdag was en de Joden niet wilden dat de lichamen op sabbat aan het kruis bleven -het was bovendien een grote sabbat- vroegen zij aan Pilatus verlof de benen van de gekruisigden te breken en hen weg te nemen.3 Deze zond een paar soldaten die de misdadigers de benen braken, opdat ze sneller zouden sterven. Jezus was al gestorven, maar een van de soldaten doorstak zijn zijde met een lans; terstond kwam er bloed en water uit.4 Deze gebeurtenis is niet alleen een historisch feit dat vermeld wordt door de heilige Johannes, maar heeft ook een diepe betekenis. De heilige Augustinus en de christelijke traditie zien uit de geopende zijde van Christus de Kerk geboren worden: «Daar opent zich de poort naar het leven, dat is de bron waaruit de sacramenten van de Kerk vloeien. Zonder die sacramenten kan niemand het echte leven binnengaan...»5 De Kerk «groeit in deze wereld door de kracht van God op zichtbare wijze. Haar oorsprong en groei worden aangeduid door het teken van het bloed en het water die vloeien uit de geopende zijde van de gekruisigde Christus...»6 De dood van Christus betekent het bovennatuurlijk leven, dat wij middels de Kerk ontvangen.

Deze wond, die reikte tot het hart en dit doorstak, is nog een wond erbij die overvloeit van liefde. Het is een manier om te uiten wat met woorden niet gezegd kan worden. Maria begrijpt het en lijdt, als Medeverlosseres. Haar Zoon kan de wonde nu niet voelen, zij wel. Zo wordt de profetie van Simeon ten volle vervuld: Uw eigen ziel zal door een zwaard worden doorboord.7 

Ze zullen Jezus wel met de grootste toewijding en eerbied van het kruis afgenomen hebben en die hele last in de armen van zijn Moeder hebben gelegd. Haar gezicht is sereen en vol majesteit. Laten we ook rustig en met eerbied naar Jezus kijken, zoals de allerheiligste Maagd naar Hem keek. Hij heeft ons niet alleen vrijgekocht van zonde en dood, Hij heeft ons ook geleerd de wil van God te vervullen met voorrang op onze eigen plannen; onthecht van alles te leven; te weten vergiffenis te schenken ook als degene die ons iets aangedaan heeft daar geen spijt van heeft; apostel te zijn tot het moment van sterven; te lijden zonder steriel gesteun; mensen lief te hebben, ook als ze de oorzaak van ons lijden zijn... «Hinder het werk van de Trooster niet: verenig je met Christus om je te zuiveren, en voel met Hem de beledigingen, en de bespuwingen, en de slagen in het gezicht..., en de doornen, en de last van het kruis..., en de ijzers die je vlees openhalen, en de angsten van een dood in verlatenheid...

En ga binnen in de geopende zijde van onze Heer Jezus en je zult een veilig toevluchtsoord vinden in zijn doorboorde Hart.»8 Daar zullen we vrede vinden. De heilige Bonaventura zegt, als hij spreekt over dit op mystieke wijze verblijven in de Wonden van Christus: «Ach, hoe goed is het te toeven bij de gekruisigde Christus. Ik zou me in Hem drie verblijven willen maken: een in zijn voeten; een andere in zijn handen; en als derde een verblijfplaats voor immer in zijn onschatbare zijde. Daar zou ik willen rusten en op adem komen, slapen en bidden. Daar zou ik met zijn hart willen spreken, dan zal Hij me alles geven wat ik vraag. O, beminnelijke wonden van mijn goedertieren Verlosser [...]. Zij zijn mijn woning, haar spijzen zijn mijn leven.»9 

Beschouwen we Jezus in alle rust en zeggen we Hem in de intimiteit van ons hart: «O goede Jezus, verhoor mij. In uw wonden verberg mij. Laat mij niet van u gescheiden worden. Tegen de boosaardige vijand verdedig mij. In het uur van mijn dood roep mij. En laat mij tot U komen, om U met uw heiligen te loven in de eeuwen der eeuwen.»10

46.2 Jozef van Arimatea, een leerling van Jezus, een rijk man, met invloed in het Sanhedrin, die in de anonimiteit bleef toen de Heer in heel Palestina toegejuicht werd, gaat naar Pilatus om zich te belasten met de zorg voor het lichaam van Christus. Hij durft het aan om «het grootste te vragen dat ooit gevraagd is: het lichaam van Jezus, de Zoon van God, de schat van de Kerk, haar rijkdom, haar leer en voorbeeld, haar raad, haar Brood waarmee men zich moet voeden tot het eeuwig leven. Op dat ogenblik vertegenwoordigde Jozef van Arimatea met zijn verzoek het verlangen van alle mensen, van de hele Kerk, van ieder die Hem nodig heeft om het eeuwig leven te verwerven.»11 

Ook in die ogenblikken van verwarring, als alle apostelen behalve Johannes gevlucht zijn, verschijnt er een andere leerling, met groot maatschappelijk aanzien, die evenmin aanwezig was bij de triomfantelijke gebeurtenissen. Nikodémus, die Hem vroeger 's nachts bezocht had, kwam ook en bracht een mengsel van mirre en aloë mee, ongeveer honderd pond.12 

Wat zal Maria dankbaar geweest zijn voor de hulp van deze twee mannen: hun edelmoedigheid, hun moed, hun godsvrucht. Hoe dankbaar zijn ook wij hun.

De kleine groep die zich, samen met Maria en de andere vrouwen die het evangelie speciaal noemt, belast had met de graflegging van het Lichaam van Jezus, had maar weinig tijd, want de avond begon al te vallen. Het Lichaam werd met de grootst mogelijke vroomheid gewassen, gebalsemd -de hoeveelheid welriekende oliën die Nikodé­mus meebracht, was niet gering: ongeveer honderd pond- en in een nieuw lijnwaad gewikkeld, dat van Jozef van Arimatea was.13 Daarna legden zij Hem in een graf dat in de rots was uitgehouwen en in het bezit van deze Jozef was, maar nog voor geen enkel ander lichaam gediend had.14 Zij bedekten zijn hoofd met een zweetdoek.15 

Wat zijn wij jaloers op Jozef van Arimatea en op Nikodémus! Wat zouden wij daar graag bij geweest zijn om met de grootst mogelijke godsvrucht te zorgen voor het Lichaam van de Heer: «Ik zal met hen het kruis beklimmen. Ik zal met het vuur van mijn liefde het koude Lichaam omarmen..., ik zal Hem van de spijkers ontdoen met mijn eerherstel en verstervingen..., ik zal Hem inwikkelen in het nieuwe lijnwaad van een zuiver leven, en ik zal Hem in de levende rots van mijn hart begraven, waar niemand Hem mij zal kunnen ontroven, en dáár, Heer, moge U rusten. -Al zou de hele wereld U verlaten en minachten..., serviam!, ik zal U dienen, Heer!»16 

We mogen geen dag vergeten, dat Jezus in onze tabernakels verblijf houdt, levend!, maar even onbeschermd als aan het kruis, of zoals later in het graf. Christus heeft zichzelf overgegeven aan zijn Kerk en aan iedere gelovige, opdat het vuur van onze liefde voor Hem zorgt en Hem zo goed mogelijk bijstaat, en opdat ons zuiver leven Hem zal omsluiten als dat lijnwaad van Jozef van Arimatea. Naast deze blijken van onze liefde zijn we Hem echter andere verschuldigd, waarvoor we een deel van ons geld, onze tijd, onze energie zullen moeten opofferen: Jozef van Arimatea en Nikodé­mus waren niet zuinig in deze andere blijken van liefde.

46.3 Het Lichaam van Jezus ligt in het graf. Er heerste duisternis. Maria was het enige brandende licht op aarde. «De Moeder van de Heer -mijn Moeder- en de vrouwen die de Meester vanuit Galilea zijn gevolgd, hebben alles aandachtig gadegeslagen en gaan nu eveneens heen. De avond valt. -Thans is alles voorbij. Het werk van onze Verlossing is voltooid. Wij zijn nu reeds kinderen van God, omdat Jezus voor ons gestorven is en zijn dood ons heeft vrijgekocht. Empti enim estis pretio magno! (1 Kor 6,20), jij en ik zijn voor een hoge prijs gekocht. -Wij moeten van het leven en sterven van Christus ons eigen leven maken. Sterven door middel van versterving en boete, opdat Christus in ons kan leven door de Liefde. En dan de stappen van Christus volgen, met het grote verlangen om alle zielen mede te verlossen. -Het leven voor de anderen geven. Slechts op deze manier kunnen wij het leven van Jezus Christus navolgen en één worden met Hem.»17 

We weten niet waar de apostelen die avond waren toen het Lichaam van Jezus in het graf werd gelegd. Zij liepen verloren rond, stuurloos en verward, zonder vaste koers, vervuld van droefheid. Dat ze op zondagmorgen weer bijeen zijn18, komt doordat ze op zaterdag, of misschien vrijdagavond, hun toevlucht hebben gezocht bij Maria. Met haar geloof, haar hoop en haar liefde beschermt zij de zwakke en verschrikte Kerk die net geboren is. Ja, zo werd de Kerk geboren, beschut door de mantel van onze Moeder. Vanaf het eerste begin was zij de Troosteres van de bedroefden, van hen die in nood verkeren.

Die sabbat tijdens welke iedereen de voorgeschreven feestelijke rustdag19 genoot, was voor Onze Lieve Vrouw geen droeve dag: haar Zoon hoefde niet meer te lijden. Zij wachtte in alle rust op het moment van de Verrijzenis. Om die reden zal ze wel niet meegegaan zijn met de vrouwen om het dode Lichaam te balsemen.

Laten we altijd, maar in het bijzonder als we eens een keer Christus verlaten hebben en merken dat we de koers kwijt en verloren zijn doordat we het offer en het Kruis in de steek gelaten hebben, zoals de apostelen, onmiddellijk onze toevlucht nemen tot dit voortdurend brandend licht in ons leven, de allerheiligste maagd Maria. «Onze Lieve Vrouw is rust voor wie werkt, troost voor wie weent, geneesmiddel voor wie ziek is, haven voor wie door storm geteisterd wordt, vergiffenis voor wie zondigt, zoete verlichting voor wie bedroefd is, hulp voor wie haar aanroept.»20 Laten we ons naast haar voorbereiden op de onvoorstelbare vreugde van de Verrijzenis.

-1. Mt 27,51. -2. Vgl. Heb 9,1-14. -3. Joh 19,31. -4. Joh 19,34. -5. H. Augustinus, In Ioannis Evangelium, 120,2. -6. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen Gentium, 3. -7. Lc 2,35. -8. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 58. -9. H. Bonaventura, Gebed. -10. Romeins missaal, oefening van dankzegging na de heilige Mis, Verzuchtingen tot de allerheiligste Verlosser. -11. Luis de la Palma, La Pasión del Señor, Madrid 1977, bl. 244. -12. Joh 19,39. -13. Vgl. Mc 15,46. -14. Vgl. Mt 27,60. -15. Vgl. Joh 20,7. -16. H. Jozefmaria Escrivá, De Kruisweg, 14,1. -17. Ibidem, 14. -18. Vgl. Lc 24,9. -19. Vgl. Lc 23,56. -20. H. Johannes van Damascus, Preek over de Dormitio van de heilige maagd Maria.