Vierde week. Donderdag

26. LEREN VERGEVEN

-Mensen kunnen veranderen. Onherroepelijke oordelen vermijden. -Vergeven en vergeten. Gebroken vriendschap herstellen. -Nederigheid.

26.1 De eerste lezing van de Mis vertelt ons over een gebeurtenis die plaatshad tijdens de eerste reis van Paulus. Het gezelschap van Paulus voer nu weg uit Pafos en begaf zich naar Perge in Pamfylië; daar scheidde Johannes zich van hen af en keerde naar Jeruzalem terug.1 De anderen zetten hun apostolische reis verder en bereikten Antiochië in Pisidië. Johannes, ook Marcus genoemd, was een neef van Barnabas, de onafscheidelijke metgezel van Paulus en zijn grote steun in de verkondiging van het geloof aan de heidenen. Sinds zijn jonge jaren was Marcus bekend met het vurige apostolaat van de eerste christenen te Jeruzalem, geschaard rond Onze Lieve Vrouw en de apostelen, die hij zeer persoonlijk had gekend. De moeder van Marcus was een van de eerste vrouwen geweest om Jezus en de Twaalf te helpen. Het lijkt vanzelfsprekend, dat Barnabas in het bijzonder zou hebben gedacht om zijn neef Johannes Marcus in te schakelen bij de verspreiding van het evangelie onder zijn gezag, samen met Paulus.2

Johannes verloor de moed en ging terug naar huis, zijn metgezellen achterlatend. Hij voelde zich niet in staat het aan te kunnen en keerde terug. Dit gebeuren moet zwaar op de anderen, die verder gingen, hebben gedrukt. Maar bij de voorbereiding van de tweede grote apostolische reis om de broeders te bezoeken die het geloof hadden ontvangen wilde Barnabas ook Johannes, bijgenaamd Marcus, meenemen, maar Paulus vond het beter, iemand die hen in Pamfylië in de steek had gelaten en zich niet met hen aan het werk gewijd had, niet meer mee te nemen.3

De heilige Paulus was er de man niet naar, om iemand met zich mee te nemen die hem al een keer in de steek had gelaten. Het meningsverschil liep dan zo hoog op, dat zij uit elkaar gingen. Barnabas samen met Marcus gingen scheep naar Cyprus, maar Paulus daarentegen liet zijn keus vallen op Silas en vertrok, door de broeders aan de genade van de Heer aanbevolen.4 De ruzie en het verschil van mening moeten aanzienlijk zijn geweest om zo'n verwijdering te veroorzaken. De heilige Hiëronymus zegt: «Paulus was de meer stipte en Barnabas de meer meegaande in het verdedigen van hun standpunten. Desalniettemin liet deze ruzie duidelijk de menselijke zwakheid zien.»5

Ondanks alles vormde zich Paulus, een man met een buitengewoon groot hart en een vurig apostel, die zichzelf tot het uiterste gaf voor zijn broeders, geen onherroepelijk oordeel over Marcus. Integendeel, jaren later zien we Marcus weer als een van de naaste medewerkers6 van de Apostel en als een bron van diepe troost voor hem.7 De groeten van Aristarchus, mijn medegevangene, en Marcus, de neef van Barnabas, over wie gij reeds aanwijzingen hebt gekregen; ontvang hem goed, als hij bij u komt. Eveneens groet u Jezus, ook Justus genaamd... ze zijn voor mij een grote steun geweest.8 Op een later tijdstip vraagt Paulus aan Timóteüs om Marcus te halen omdat ik hem goed kan gebruiken voor het werk.9 Binnen een paar jaar was Marcus opnieuw de vriend en doeltreffende medewerker van de Apostel in zijn ontberingen. Misschien had Paulus een keer gedacht dat Marcus van geen nut was; nu wilde hij hem bij zich. Mensen kunnen veranderen, en zelfs wanneer wij hun gedrag zouden moeten beoordelen -slechts hun uiterlijk gedrag, want alleen God kent de bedoelingen- behoren we nooit definitieve uitspraken te doen. Onze Heer houdt van ons zoals we zijn, ook met onze gebreken, als we vechten om ze te overwinnen. En hij wacht geduldig op onze ommekeer. Als we de gebreken van de mensen rondom ons zien -soms zeer duidelijk en niet te ontkennen- moet het ons nooit aan naastenliefde ontbreken, die het ons mogelijk maakt om hen te begrijpen en te helpen. «Zouden wij, vanaf nu, niet op zo'n manier naar anderen kunnen kijken, dat we niet ontmoedigd worden door hun gebreken? De tijd zal komen dat de wonden zijn geheeld... Misschien zullen veel zaken die ons vandaag of kort geleden verdriet hebben gedaan, zijn vergeten. Wij hebben gebreken, maar we kunnen van elkaar houden! Omdat wij broers en zussen van elkaar zijn en omdat Christus waarlijk van ons houdt... zoals we zijn.»10 De grondreden is, dat, alhoewel Christus niet van onze tekortkomingen houdt, Hij van ons houdt ondanks onze vele gebreken. Laat gebreken daarom geen reden zijn om afstand te nemen van degenen, met wie we samen op kantoor of in de fabriek of waar dan ook ons werk verrichten.

26.2 Paulus geeft ons een voorbeeld hoe te vergeten, hoe afgebroken relaties te herstellen, hoe een echte vriend te zijn. Wat betreft de heilige Marcus: hij is voor ons een heel mooi voorbeeld van nederigheid en hoop. Het gebeuren, waarin hij het onderwerp van discussie was die Barnabas en Paulus onderling verdeelde, moet op hem een diepe indruk hebben gemaakt en hem geweldig pijn hebben gedaan. Hij moet diep gekwetst zijn geweest door de afwijzing van Paulus, de befaamde, onvermoeibare en heilige geloofsverkondiger. Maar hij wist te vergeven en vergeten, en als hij opnieuw nodig is, is hij er om Paulus op te beuren en uiterst behulpzaam te zijn in het apostolaat.

De heilige Marcus speelde het klaar te vergeven en te vergeten, omdat hij een grote ziel had. Daarom was hij later zo'n prachtig instrument van Gods genade. «Wat enorm bekrompen van karakter zijn mensen, die nauwgezet hun 'lijst met grieven' willen bijhouden! Met die ongelukkigen valt haast niet te leven. Echte naastenliefde let niet op de 'voortdurende en noodzakelijke' diensten die zij verleent en noteert ook de krenkingen niet die ze moet lijden, want omnia suffert, zij verdraagt alles.»11

Als wij in nederigheid tekortschieten, zullen we geneigd zijn onze lijst van kleine grieven op te stellen die, ofschoon ze klein zijn, onze vrede met God wegnemen, een hoop energie verknoeien en het ons onmogelijk maken om de grote plannen te ondernemen, die onze Heer elke dag voor de geest staan voor hen die Hem nabij zijn. Het hart van een nederig mens is op God gericht en wordt zó vervuld van vreugde, dat hij als het ware minder kwetsbaar wordt. Het doet er voor hem niet toe, wat de mensen zeggen of zouden hebben gezegd. Hij vergeet onmiddellijk, en neemt niet te veel notitie van de vernederingen, die elke man of vrouw op een of andere manier in de loop van hun dagelijks leven ondervindt.

Niet ingewikkeld gaan doen, als onze trots oppert dat onze reputatie wordt benadeeld, en mogelijke grieven laten varen. Zo'n eenvoud en nederigheid geeft ons het vermogen opnieuw te beginnen wanneer we laf zijn geweest of hebben gefaald. We zien dat Marcus onmiddellijk zijn werk met Barnabas weer oppakt na de lafheid en verslagenheid van de eerste reis, bereid om deze keer onvoorwaardelijk trouw te zijn.

Wie nederig is, vindt het gemakkelijk om broer of zus te zijn voor anderen en ziet dus uit naar manieren om met de mensen rondom hem goed te kunnen opschieten. Hij herstelt de vriendschap als die door een of andere reden verbroken is of verkoeld, en staat altijd klaar om een broederlijke hand toe te steken en zich te laten helpen. De relaties, noodzakelijk voor maatschappelijk leven, krijgen op die manier gestalte. «In het elkaar nabijzijn ondervind je wederzijdse aanmoediging en daarop wordt de naastenliefde gebouwd... Als ik er dan niet in slaag met jouw karakter overeen te komen en jij wilt het mijne niet verdragen, hoe kan de naastenliefde dan tussen ons toenemen daar geduld in wederzijdse liefde ons niet verbindt? Zoals we gezegd hebben, in een gebouw is elke steen zowel ondersteund als een steun.»12

26.3 Behalve Marcus' apostolisch werk van verspreiding en versterking onder de nieuwe bekeerlingen, werkte hij nauw samen met Petrus, Paulus en Barnabas. Volgens de meest betrouwbare overlevering was hij Petrus' tolk in Rome, en vertaalde hij waarschijnlijk de prediking en de mondelinge onderrichtingen van de Prins der apostelen. Bovenal was hij een zeer volgzaam instrument van de Heilige Geest, door ons het onbetaalbare juweel van het tweede Evangelie na te laten.

Het is voor ons een grote bron van troost en hoop als we naar de persoon van deze Evangelist kijken, vanaf zijn allereerste stappen tot het worden van een onschatbaar instrument voor de vroege Kerk en voor alle tijden. Ondanks onze tekortkomingen en mogelijke mislukkingen en aarzelingen in het verleden, kunnen we, zoals hij, ervan verzekerd zijn om, met behulp van de genade, in staat te zijn een onzelfzuchtige en nuttige dienst aan de Kerk te bewijzen. Ondanks alles kunnen ook wij doeltreffende instrumenten worden.

Wat een hulp en zorg moet hij aan de oudere Paulus in de gevangenis te Rome hebben besteed! Beiden hadden zich de woorden, geschreven door de Apostel van de heidenen aan de christenen van Korinte, eigen gemaakt: De liefde is lankmoedig en goedertieren...13 Liefde overwint alles.

De naastenliefde komt al onze gebreken te boven, strijkt de verschillen in karakters glad, en verwijdert alles wat een hinderpaal in de omgang zou kunnen zijn. De naastenliefde kan alle weerstand overwinnen. Hoe anders zou alles geweest zijn, indien Paulus had toegegeven aan het vooroordeel dat op Marcus niet kon worden vertrouwd, omdat hij één keer laf of uitgeput was geweest, of had toegegeven aan de ontmoediging en naar Jeruzalem was teruggegaan! Hoe verschillend zouden de zaken óók zijn geweest, als Marcus wrok had gekoesterd omdat de Apostel hem op zijn tweede reis niet mee wilde hebben!

Laat ons vandaag aan Maria onze Moeder vragen, dat wij nooit iets tegen wie-dan-ook zullen hebben, want het zou grote schade aan ons hart berokkenen, aan onze liefde voor God en onze naaste. Laat ons van de heilige Marcus leren hoe opnieuw te beginnen, duizend keer als het nodig is, als wij om een of andere reden een gelijkaardige slechte ervaring van mislukking of lafheid moeten ervaren.

-1. Hnd 13,13. -2. Vgl. The Navarre Bible, Introduction to St Mark's Gospel. -3. Hnd 15,37-38. -4. Hnd 15,39-40. -5. H. Hiëronymus, Dialoog tegen de Pelagianen 11,17. -6. Filem 24. -7. Vgl. Kol 4,10 e.v. -8. Vgl. Kol 4,10-11. -9. Vgl. 2 Tim 4,11. -10. A.G. Dorronsoro, Dios y la gente. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 738. -12. H. Gregorius de Grote, Preken over Ezechiël. -13. Vgl. 1 Kor 13,1.