24 januari. Zevende dag van de Bidweek

10. MARIA, MOEDER VAN DE EENHEID

-Moeder van de eenheid op het moment van de menswording. -Op Calvarië. -Bij de geboorte van de Kerk met Pinksteren.

10.1 Gij zult juichend de kinderen van God tegemoet gaan, Maagd Maria, want allen zullen zich vergaderen om de Heer van de wereld te zegenen.1

De Kerk, gedreven door een vurig verlangen om alle christenen en alle mensen in eenheid samen te brengen, smeekt God, op voorspraak van de Maria, dat alle volkeren zich verenigen in één zelfde volk van het nieuwe verbond.2 De Kerk is ervan overtuigd, dat de eenheid der christenen nauw verbonden is met het geestelijk moederschap van de heilige Maagd Maria over alle mensen, heel bijzonder de christenen.3 Paus Paulus vi heeft haar herhaaldelijk met de naam 'Moeder van de eenheid' aangeroepen. Johannes Paulus ii richtte tot Onze Lieve Vrouw dit zo liefde- en vertrouwensvolle gebed: «Gij, die de eerste dienares zijt van de eenheid van Christus' Lichaam, help ons, help alle gelovigen, die zo smartelijk het drama van de scheuringen in het verleden van de christenheid voelen; help ons onophoudelijk de weg naar de volmaakte eenheid van het Lichaam van Christus te vinden door onvoorwaardelijke trouw aan de Geest van waarheid en liefde...»5

De Kerk werd in zekere zin met Christus geboren en groeide reeds in het huis van Nazaret, samen met Hem, want de Kerk is in haar onzichtbare en mysterieuze werkelijkheid dezelfde Christus die op mystieke wijze in ons ontplooid en levend is. En Maria is vanwege haar goddelijk moederschap vanaf het begin de Moeder van de gehele Kerk.6 Wij allen vormen één lichaam en Maria is de Moeder van dit mystieke Lichaam. En welke moeder zal toelaten, dat haar kinderen zich van het vaderhuis afzonderen en verwijderen? Tot wie kunnen wij ons dan met meer zekerheid om verhoord te worden wenden dan tot de heilige Maria, onze Moeder?

De heilige Bernardus beschrijft ons in een schitterende bladzijde hoe alle schepselen Maria aanroepen, opdat zij bij de boodschap van de engel het 'fiat', het 'geschiede' uitspreekt, dat voor allen het heil zou brengen. Hemel en aarde, zondaars en rechtvaardigen, heden, verleden en toekomst komen in Nazaret rond Maria samen.7 Toen Onze Lieve Vrouw haar toestemming gaf, werd haar moederschap over Christus en over de Kerk en in zekere zin over heel de schepping werkelijkheid. De zonde had de eenheid van het menselijk geslacht uiteen doen vallen en heel de wereldorde verstoord. Maria was het uitverkoren schepsel om de menswording van Gods Zoon mogelijk te maken en door haar toestemming werd zij mede de oorzaak van de hereniging van alle dingen, welke Christus door de verlossing zou bewerkstelligen.

De Kerk, het mystieke Lichaam van Christus, verkreeg in de menswording -en bijgevolg in de schoot van Maria zelf- het allereerste beginsel van haar eenheid. De heili­ge Maagd was de Moeder van de eenheid van de Kerk in haar diepste werkelijkheid, want zij schonk in haar allerreinste schoot het leven aan Christus. Christus, «schepper van het ongeschonden geloof en minnaar van de eenheid, koos zich een Moeder uit, rein van ziel en lichaam, en wenste als bruid de ene, onverdeelde Kerk.»8

10.2 Christus voltooide de redding op Calvarië. Het Nieuwe Verbond, bezegeld met het bloed dat aan het kruis werd vergoten, verbond de mensen opnieuw met God en verenigde hen tegelijkertijd met elkaar. De Heer -zo leert sint Paulus- haalde alle scheidsmuren neer en vormde één, enige Kerk, één enig volk.9 De verscheidenheid van rassen, naties, talen, maatschappelijke omstan­digheden, zou geen hinderpaal vormen voor deze eenheid die Christus ons door zijn dood aan het kruis heeft geschonken. Op het ogenblik waarop de verlossing werd voltooid, stond het nieuwe volk van de kinderen van God op, verenigd rond het kruis en door zijn bloed verlost. «Verheven boven de aarde, in het bijzijn van de Moedermaagd, bracht Hij uw verstrooide kinderen bijeen en verenigde hen met zich door de banden van de liefde.»10

Maria koesterde in die uren van het lijden in haar allerheiligst hart dezelfde gevoelens als haar Zoon, die de avond tevoren afscheid had genomen van zijn leerlingen met een boodschap van broederschap, toen Hij tot de Vader een gebed richtte, dat zijn hoogtepunt vond in die bede om eenheid, die ook wij, in eenheid met Hem, wellicht zo vaak hebben uitgesproken: ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me et ego in te..., opdat allen één zijn, zoals Gij, Vader, in Mij en Ik in U...11 Deze eenheid waarvoor Jezus bidt voor de zijnen is een weerspiegeling van de eenheid tussen de drie goddelijke personen, waarin Onze Lieve Vrouw in onvergelijkbare en buitengewone mate deelde.12

Aan de voet van het kruis was Onze Lieve Vrouw ten nauwste verbonden met haar Zoon, en was zij aldus medeverlosseres met Hem. Toen Jezus daar zijn moeder zag en de leerling die Hij liefhad, sprak Hij tot zijn moeder: Vrouwe, zie daar uw zoon. Vervolgens zei Hij tot de leerling: Zie daar uw moeder. En van dat ogenblik af nam de leerling haar bij zich in huis.13 Onze Moeder Maria was altijd met haar Zoon verbonden, zoals nog nooit een schepsel dat was geweest en niemand ooit zal zijn, en heel bijzonder in die laatste momenten waarin onze redding tot voltooiing kwam. Op Calvarië «heeft zij standvastig volgehouden tot naast het kruis. Daar stond zij (vgl. Joh 19,25) niet zonder Gods beschikking, daar heeft zij smartelijk met haar Eniggeborene meegeleden en zich met haar moederhart bij zijn offer aangesloten, liefdevol toestemmend in de slachting van het offerlam dat uit haar was geboren. Ten slotte werd zij door dezelfde Christus Jezus, stervend op het kruis, als Moeder aan de leerling gegeven»14; in die leerling zijn wij, alle mensen, vertegenwoordigd. Zij is de Moeder van heel het mense­lijk geslacht en met name van ons allen die door het doopsel in Christus zijn opgenomen. Hoe zouden wij dan in deze dagen, waarin wij volhardend om eenheid bidden, de Moeder kunnen vergeten die in het éne huis alle kinderen bijeenbrengt?

Het Tweede Vaticaans Concilie herinnert ons eraan hoe noodzakelijk het is, dat wij onze blik richten op onze ge­meenschappelijke Moeder: «Laten alle gelovigen de Moeder van God en de Moeder van de mensen dringend erom sme­ken, dat zij [...] in de gemeenschap van alle heiligen bij haar Zoon ten beste zal spreken, totdat alle volkerenfami­lies, zowel zij die de erenaam van christenen dragen als zij die hun Verlosser nog niet kennen, in vrede en eensge­zindheid tot één enkel volk van God gelukkig verenigd worden, tot glorie van de allerheiligste en onverdeelde Drievuldigheid.»15 Tot haar nemen wij onze toevlucht en smeken haar, dat deze liefde tot de eenheid ons ertoe aan­zet steeds meer te groeien in een ongekunsteld, volhardend en daadkrachtig apostolaat: «Roep de heilige Maagd aan; bid haar onophoudelijk dat zij zich steeds uw Moeder toont: monstra te esse Matrem!, en dat zij met de genade van haar Zoon, voor u helder begrip van de gezonde leer verkrijgt en liefde en zuiverheid van hart, opdat u tot God kunt gaan en vele zielen tot Hem zult leiden.»16

10.3 Tot U teruggekeerd en aan uw rechterhand gezeten, zond Hij over de maagd Maria, in gebed met de apostelen, de Geest van eensgezindheid en eenheid, van vrede en vergeving.17

Naar de wil van Jezus Christus heeft de Kerk vanaf het begin een zichtbare eenheid gehad: in het geloof, in de éne hoop, in de liefde, het gebed, de sacramenten, in de herders door wie zij geleid zou worden en aan wier hoofd Petrus was gesteld. Deze zichtbare, uitwendige eenheid moest als het ware een teken van haar goddelijk karakter vormen, want zij was een uiting van Gods aanwezigheid in haar. Aldus had Jezus daarvoor gebeden bij het Laatste Avondmaal.18 Zo leefden de eerste christenen: met elkaar verenigd, onder leiding van de apostelen.

Toen de apostelen samengekomen waren in de zaal van het Laatste Avondmaal om de Heilige Geest te ontvangen, was Onze Lieve Vrouw bij hen. Zij, met hoe weinigen ze ook waren, zijn de eerste cel van de universele Kerk. «Maria is haar middelpunt, als het hart dat haar leven schenkt tot in haar diepste innerlijk.»19 De apostelen volhardden in het gebed met Maria, de Moeder van Jezus.20 De mensen en de gebeurtenissen, zoals die door Lucas worden beschreven, worden als het ware aangetrokken door de persoon van Maria die het middelpunt inneemt van de plaats waar de vrienden van Jezus waren samen­gekomen. «De traditie heeft deze scène aanschouwd en overwogen en zij is tot de slotsom gekomen, dat daarin het moederschap verschijnt, dat Maria over heel de Kerk uitoefent, zowel in haar oorsprong als in haar ontwikkeling.»21 Rondom Maria zijn degenen verenigd die de Heilige Geest zullen ontvangen. Petrus vormt de inwen­dige eenheid van de Kerk. «Maria schiep een atmosfeer van liefde, saamhorigheid, van eenstemmige eensgezind­heid. Zij was bijgevolg de beste medewerkster van Petrus en de apostelen in de organisatie en het bestuur.»22

Na haar hemelvaart is Maria onophoudelijk blijven waken over de eenheid van de ledematen van haar Zoon, en wanneer dezen de moederlijke bescherming die hen verenigd hield niet aannamen, is zij onophoudelijk hun voorspreekster gebleven, opdat zij zouden terugkeren tot de volle gemeenschap in de schoot van de Kerk. Ons laat zij gevoelens van broederschap, begrip en vrede ervaren. «De ervaring van het Cenakel zou niet de weerspiegeling zijn van het genade-uur van de uitstorting van de Geest, als zij niet de genade en vreugde van Maria's aanwezigheid had. Met Maria, de Moeder van Jezus (Hnd 1,14), zo leest men op dat grote ogenblik van Pinksteren [...]. Zij, Moeder van de liefde en de eenheid, verenigt ons ten diepste opdat zij, zoals de eerste gemeenschap die in het Cenakel werd geboren, één hart en één ziel zijn. Zij, 'Moeder van de eenheid', in wier schoot Gods Zoon zich aan de mensheid verbond door op mystieke wijze de vereniging, als bruid en bruidegom, van de Heer met alle mensen te onthullen, helpt ons 'een' te zijn en ons tot werktuigen van eenheid te maken [...].»23

-1. Altaarmissaal, Mis van de H. Maria, Moeder en Koningin van de eenheid, introïtus. -2. Ibidem, collectegebed. -3. Vgl. Leo xiii, Enc. Auditricem populi, 5-IX-1895. -4. Vgl. Paulus vi, Insegnamenti, vol. II, bl. 69. -5. Johannes Paulus ii, Radioboodschap ter herdenking van het Concilie van Efese, 7-VI-1981. -6. Paulus vi, Toespraak tot het Concilie, 21-IX-1964. -7. Vgl. H. Bernardus, Preken over de Moedermaagd, 2. -8. Altaarmissaal, loc. cit., Prefatie. -9. Vgl. Ef 2,14vv. -10. Altaarmissaal, loc. cit., Prefatie. -11. Joh 17,21.
-12. Vgl. Johannes Paulus ii, Homilie 30-I-1979. -13. Joh 19,26-27. -14. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 58. -15. Ibidem, 69. -16. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 986.
-17. Altaarmissaal, loc. cit., Prefatie. -18. Joh 17,23. -19. R.M. Spiazzi, Maria en el misterio cristiano, Studium, Madrid 1958, bl. 69. -20. Hnd 1,14. -21. The Navarre Bible, in loc. -22. R.M. Spiazzi, o.c., bl. 70. -23. Johannes Paulus ii, Homilie 24-III-1980.