Zestiende zondag door het jaar (C)

12. Marta's werk

-De Heer werd goed verzorgd in Betanië. Vriendschap met Jezus. -Werken in de wetenschap dat de Heer bij ons is. Tegenwoordigheid van God waar wij werken. -Werk en gebed.

12.1 Wees zo welwillend, heer, uw dienaar niet voorbij te gaan. Ik zal water laten brengen; was uw voeten en rust hier onder de boom. Ik zal brood voor u halen om u te sterken voor uw verdere reis.1 Zo verwelkomde Abraham Hem, toen de Heer als een pelgrim aan Abraham verscheen bij de eik van Mamre. God vergat nooit Abraham's gastvrijheid.

Het evangelie van vandaag verhaalt opnieuw de aankomst van Jezus en zijn leerlingen bij het huis van zijn vrienden Marta, Maria en Lazarus in Betanië.2 Bij een latere gelegenheid huilde Jezus toen Hij vernam dat Lazarus gestorven was. Hij wekte hem toen weer tot leven. Betanië ligt op ongeveer drie kilometer van Jeruzalem. Jezus placht daar te verblijven om in het huis van zijn vrienden uit te rusten alvorens verder te gaan naar de heilige stad. Hij voelde zich daar thuis, omringd als Hij was door blijdschap en liefde. Zo behoren wij Jezus, die in het tabernakel verblijft, te begroeten. Wij hebben geen trouwere vriend dan Hem. Meer dan wie ook verdient Hij onze liefdevolle aandacht.

In deze hartelijke familiale omgeving gedroegen de zussen zich met natuurlijkheid en met eenvoud, ook al hadden zij verschillende opvattingen. Marta werd in beslag genomen door de drukte van het bedienen. Zij schijnt de oudste van de twee geweest te zijn, want de heilige Lucas zegt: een vrouw, die Marta heette, ontving Hem in haar woning. Zij werd volkomen in beslag genomen met het bedienen van de Heer en zijn leerlingen. Zeker, er zal meer dan genoeg geweest zijn om haar bezig te houden. Zo'n talrijke groep te ontvangen was geen gemakkelijke taak, temeer daar zij zo onverwacht waren gekomen. Begrijpelijk, Marta wil de Heer op gepaste wijze verwelkomen. Wij weten dat zij op een bepaald moment haar gemoedsrust verloor en gefrustreerd werd als gevolg van haar verkeerde interpretatie van de situatie. Aan de andere kant, Maria, gezeten aan de voeten van de Heer, luisterde naar zijn woorden. Marta werd afgeleid van haar taak om het eten klaar te maken. «In haar verlangen het eten klaar te krijgen voor de Heer, wordt Marta geheel in beslag genomen door duizenden details. Haar zus daarentegen geeft er de voorkeur aan zich met haar gast bezig te houden. Zij vergeet haar zus en zit tegenover Hem en doet niets anders als naar zijn woorden luisteren.»3 Met de hulp van de goddelijke genade moeten wij leren eenheid van leven te hebben, die bestaat in de vereniging van de zienswijzen van Marta en Maria. Onze liefde voor God moet onafscheidelijk zijn van onze apostolische ijver, en ons werk moet goed worden gedaan voor de eer van God.

12.2 De oudste zus, die een echt besef van vertrouwen in haar gast laat zien, klaagt bij Jezus: Heer, laat het U onverschillig, dat mijn zuster mij alleen laat bedienen? Zeg haar dan dat zij mij moet helpen.

Gedurende vele eeuwen worden deze twee zussen beschouwd concurrerende levensstijlen te vertegenwoordigen. Volgens deze traditionele interpretatie is Maria een voorbeeld van de beschouwende levensstijl, het leven van eenheid met God. Zo ook wordt Marta gezien als de verpersoonlijking van een actief leven en van werken. «Maar het beschouwende leven bestaat er niet uit eenvoudigweg aan de voeten van Jezus te zitten niets doen. Dat zou wanorde betekenen, zo niet puur en simpel luiheid.»4 «Want wij moeten God ontdekken in onze dagelijkse bezigheden, zo dat we ons beroepswerk omvormen tot de spil waaraan de oproep tot heiligheid die tot ons gericht is, bevestigd is en ronddraait.»5 Wij tonen onze liefde voor God door de beoefening van zowel de menselijke als de bovennatuurlijke deugden. Het is erg moeilijk, misschien onmogelijk, een diepgaand innerlijk leven te hebben en tegelijkertijd een vurig apostolaat in stand te houden als we een ernstige betrokkenheid met ons dagelijks werk missen.

Te lang is er een verkeerde nadruk gelegd op de veronderstelde onverenigbaarheid tussen wereldlijk werk en het innerlijke leven. Niettemin, het is dáár, te midden van het dagelijks werk en door middel ervan -niet desondanks- dat God de meeste christenen wil roepen tot een leven van heiligheid. Wij moeten de wereld heiligen en onszelf heiligen door een leven van gebed dat goddelijke betekenis geeft aan wereldse taken.6 Dit was de voortdurende boodschap van de stichter van het Opus Dei, die duizenden mensen leerde God te ontdekken in hun gewone leven. Bij een gelegenheid, waarbij hij tot een groot aantal mensen sprak, zei hij: «Jullie moeten je er nu opnieuw goed van bewust zijn, dat God jullie roept om Hem juist in en vanuit de burgerlijke, materiële, wereldlijke taken van het menselijk leven te dienen: in het laboratorium, in de operatiezaal, in de kazerne, op de leerstoel van een universiteit, in de fabriek, in de werkplaats, op het land, in de huishouding, in heel dit immense panorama van het dagelijks werk wacht God elke dag weer op ons. Besef het goed: in elke situatie, hoe onopvallend ook, is iets heiligs, iets goddelijks te vinden. Aan jullie de taak dat te ontdekken. Een andere weg is er niet. Of we leren de Heer in ons dagelijks leven ontdekken, of we zullen Hem nooit vinden. Onze tijd heeft het nodig dat aan de materie en aan heel gewoon lijkende situaties hun edele en oorspronkelijke zin teruggegeven wordt, dat ze in dienst van Gods rijk gesteld worden en dat ze vergeestelijkt worden door er een middel en een gelegenheid van te maken om Christus voortdurend te ontmoeten.»7 Zo gaat de liefde van Maria hand in hand met de 'werkdrift' van Marta.

Jezus antwoordt Marta met deze hartelijke raad: Marta, Marta, wat maak je je bezorgd en druk over veel dingen. Slechts één ding is nodig. Maria heeft het beste deel gekozen, en het zal haar niet ontnomen worden. Het is alsof Hij had gezegd: 'Marta, je bent bezorgd om wereldse dingen, maar je vergeet Mij. Je bent erg begaan met belangrijke taken, maar je verwaarloost de belangrijkste van allemaal: dat is eenheid met God, persoonlijke heiligheid. Als je zorgen je ertoe leiden de tegenwoordigheid van God te verliezen terwijl je werkt, dan zijn die bekommernissen niet goed voor jou, zelfs alhoewel je werk op zichzelf goed en noodzakelijk is'.

Jezus past geen snelrecht op Marta of Maria toe. Hij beantwoordt de vraag van Marta met wijsheid door te wijzen op wat het belangrijkste is in het leven, de tegenwoordigheid van God in haar huis. Hoe vaak zou de Heer ons niet datzelfde verwijt kunnen maken? Niets kan het vergeten van Jezus in ons dagelijks werk rechtvaardigen, zelfs niet onze zwaarste zorgen. Wij kunnen Hem, die 'de Heer is van alle dingen' niet opzij zetten voor het belang van 'de dingen van de Heer'. Wij mogen ons gebed niet op de tweede plaats stellen met de uitvlucht dat we het te druk hebben met apostolaat, met vormingsaktiviteiten, met werken van naastenliefde etc.8

12.3 Wij moeten een eenheid van leven hebben die zo vurig en allesomvattend is, dat wij de tegenwoordigheid van God in ons werk zelf vinden. Tegelijkertijd zal de tijd die wij aan gebed wijden, ons helpen ons werk beter te doen. «We kunnen niet een soort wapenstilstand bereiken tussen tijdelijke bezigheden en het geestelijk leven, tussen gebed en werk. Het werk wordt gevoed door het gebed en het gebed vindt zijn stof in het werk. Door die verstrengeling wordt het werk, goed verricht en ten dienste van mens en maatschappij, een aanvaardbaar offer voor God.»9

Om de tegenwoordigheid van God te bewaren terwijl wij aan het werk zijn, moeten we onze toevlucht nemen tot eenvoudige hulpmiddelen, kleine dingen die ons eraan helpen herinneren dat ons werk voor God is. Hij is bij ons als onze metgezel, naar ons kijkend terwijl we werken. Het kan nuttig zijn eraan te denken dat Hij fysiek heel dichtbij ons is in de dichtstbijzijnde kerk of kapel. «Zorg, dat je hart hier, vanaf deze werkplek, zich een weg baant naar God, dichtbij het tabernakel, om Hem, zonder tot vreemde dingen te vervallen, te zeggen: mijn Jezus, ik houd van U. -Wees nooit bevreesd Hem aan te spreken met 'mijn Jezus', en het vaak te zeggen.»10

Alle wereldlijke bezigheden geven, indien met de juiste bedoeling gedaan, ons de kans tot in praktijk brengen van: naastenliefde, onthechting, een mentaliteit van dienstbaarheid, vreugde en optimisme, begrip en een apostolaat van vriendschap en vertrouwen. Wij heiligen onszelf door ons werk. Dat is wat werkelijk van belang is: Jezus te ontdekken te midden van onze dagelijkse zorgen, en niet te vergeten wie Hij is: 'de Heer van alle dingen'. En indien onze dagelijkse taken op een bepaalde manier direct met Hem in verband staan, behoren we een nog grotere inspanning te leveren om deze eenheid van leven tot uitdrukking te brengen. Anders zullen wij uiteindelijk het werk voor onszelf doen en daarbij de Meester verwaarlozen.

Aan het eind van dit gebed vragen we de heilige Maagd ons zowel de ijver van Marta als de tegenwoordigheid van God te geven die Maria vond, luisterend aan zijn voeten.

-1. Eerste lezing, Gen 18,1-5. -2. Lc 10,38-42. -3. H. Augustinus, Sermo 103, 3. -4. A. del Portillo, 20 juli 1986. -5. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 62. -6. Vgl. J.L. Illanes, La santificación del trabajo, bl. 106 e.v. -7. Gesprekken met Mgr. Escrivá, 114. -8. Vgl. Johannes Paulus ii, Toespraak, 20 juni 1986. -9. A. del Portillo, Trabajo y oración, in Palabra, mei 1986. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 746.