Zesde week. Woensdag

48. Met zuivere blik

-Onze blikken bewaken. -Midden in de wereld zonder werelds te zijn. -Een christen gaat niet naar plaatsen of voorstellingen die onverenigbaar zijn met het leerling-zijn van Christus.

48.1 Jezus kwam met zijn leerlingen te Betsaïda en aanstonds bracht men een blinde man bij Hem opdat Hij deze zou aanraken. De Heer nam de blinde bij de hand en bracht hem buiten het dorp. Met speeksel maakte Hij wat modder en deed dit op de ogen van de man. Toen legde Hij hem de handen op en vroeg of hij al iets kon zien. De blinde keek op en zei: Ik zie mensen, want ik zie ze lopen, maar ze lijken op bomen... Hij legde hem nog eens de handen op en de blinde zag nu scherp en was zo volkomen genezen dat hij alles duidelijk zag.1

Normalerwijze genas de Heer de mensen onmiddellijk. In dit geval echter deed Hij het in fasen, misschien omdat het geloof van de blinde eerst nog zwak was en Jezus geest en lichaam tegelijk wilde genezen.2 Hij hielp deze man, die Hij met zoveel erbarmen bij de hand nam, opdat zijn geloof sterker zou worden. De overgang van helemaal niets zien tot iets wazig kunnen onderscheiden was al een stap, maar de Meester wilde Hem een heldere en doordringende blik geven om de wonderen van de schepping te kunnen aanschouwen. Hoogstwaarschijnlijk was het eerste wat de blinde man duidelijk zag het gelaat van Jezus, die hem vol medeleven aankeek.

Wat er met deze blinde man in stoffelijke zin gebeurde, kan ons helpen om over de geestelijke blindheid na te denken. We ontmoeten herhaaldelijk vele geestelijk blinden die het wezenlijke niet zien: het gelaat van Christus, aanwezig in het leven van de wereld. De Heer sprak vaak over deze vorm van blindheid als Hij tot de Farizeeën sprak, dat zij blind waren3 of wanneer Hij op diegenen duidde die ogen hebben maar niet zien.4 Het is een grote gave van God een zuivere blik te bewaren voor het goede, God te ontmoeten midden in onze dagelijkse bezigheden, onze naasten als kinderen van God te zien, door te dringen in wat echt waardevol is... en zelfs om, met God en vanuit God, de goddelijke schoonheid te aanschouwen die Hij als een voetafdruk in het scheppingswerk heeft achtergelaten. Anderzijds is het nodig een heldere blik te hebben, wil het hart kunnen beminnen en jong blijven zoals God het verlangt.

Veel mensen zijn niet geheel blind, maar hun geloof is zwak. Hun blik is afgestompt voor het goede, dat ze maar nauwelijks aan de horizon van hun leven kunnen waarnemen. Deze christenen zijn zich te weinig bewust van de waarde van Christus' tegenwoordigheid in de heilige eucharistie, van de onmetelijke weldadigheid van het sacrament van de biecht of van de oneindige waarde van één enkele mis, de schoonheid van het apostolisch celibaat... Hun ziel is niet zuiver en zij bewaken hun zintuigen -de poorten van de ziel- niet goed, vooral dat van het gezichtsvermogen.

De ziel waarin het innerlijk leven begint te groeien waardeert de schat die zij bij zich draagt. Elke dag zal zij met grotere toewijding trachten te voorkomen, dat in de ziel beelden binnendringen die de omgang met God onmogelijk maken of bemoeilijken. Het is geen kwestie van 'niet zien' -want we hebben het gezichtsvermogen nodig om in de wereld te verkeren, te werken, betrekkingen aan te knopen-, maar van 'niet kijken' naar datgene waarnaar we niet behoren te kijken. Het is een kwestie van zuiver van hart zijn, van het op een natuurlijke manier beleven van de noodzakelijke bezinning. En dat alles wanneer we op straat lopen, in de omgeving waarin we ons bewegen, in onze sociale contacten. Een zuivere blik niet alleen bij wat direct verband houdt met weelde -die iemand blind maakt voor de bovennatuurlijke goederen evenals voor de echt menselijke waarden-, maar ook op andere gebieden die in de categorie van de 'begeerte van het oog' liggen: het streven om kleding en voorwerpen te bezitten, bepaalde vormen van eten en drinken... De lamp van het lichaam is het oog. Wanneer dus uw oog helder is, zal heel uw lichaam verlicht zijn. Is echter uw oog slecht, dan is heel uw lichaam duister.5

Wat zou het droevig zijn, als wij soms -omdat we niet op fijnzinnige wijze trouw zijn in deze zaken- in plaats van het gelaat van Christus helder te zien alleen maar een vertekend beeld zouden ontwaren! Laten wij vandaag in ons gebed nagaan hoe we dit 'bewaken van onze ogen' beleven, dat van zulk een vitaal belang is voor het bovennatuurlijke leven, om God te kunnen zien. Zonder heldere blik is ons gezichtsvermogen wazig en dikwijls vervormd.

48.2 De christen moet zich met alle noodzakelijke middelen behoeden voor die hoge golven van sensualiteit en 'consumptiewoede' die alles lijken te verwoesten. We zijn niet bevreesd voor de wereld, want daarin zijn wij tot heiligheid geroepen, en we kunnen er ook niet uit weglopen, want God wil dat we zuurdeeg en desem zijn; wij, christenen, «zijn een intraveneuze injectie in de maalstroom van de maatschappij.»6 Midden in de wereld zijn betekent echter niet lichtzinnig en werelds zijn: Ik bid niet, dat Gij hen uit de wereld wegneemt, -zo bad Jezus tot de Vader- maar dat Gij hen bewaart voor het kwaad.7 We moeten op onze hoede zijn, met een echt gebedsleven en zonder te vergeten dat de kleine verstervingen -en de grote, indien ze zich voordoen of wanneer God die vraagt- ons altijd waakzaam houden, zoals de soldaat die zich niet door slaap laat overmannen omdat van zijn waakzaamheid zoveel afhangt.

De apostelen maanden hen die zij tot het geloof bekeerden aan, de leer en moraal van Christus te beleven in een heidense omgeving die erg veel lijkt op die in onze tijd.8 Als wij niet vastberaden strijden, zullen wij worden meegesleurd door dit klimaat van materialisme en tolerantie. Zelfs in landen met een diep gewortelde christelijke traditie blijkt overduidelijk hoezeer zich levens- en denkwijzen hebben verbreid die openlijk in tegenstrijd zijn met de morele eisen van het christelijke geloof en zelfs van de natuurwet.

De verkondigers van het nieuwe heidendom hebben een doeltreffende bondgenoot gevonden in het massavermaak, dat een geweldige invloed uitoefent op de geest van de toeschouwers. In de laatste jaren ziet men een steeds toenemend aantal voorstellingen die, onder de meest onderscheiden uitvluchten of ook zonder enig excuus, de wellust en een innerlijke staat van onreinheid bevorderen, die tot vele in- en uitwendige zonden tegen de kuisheid leidt. Voor een ziel die in zo'n sensueel klimaat leeft, zal het onmogelijk zijn om Christus van nabij te volgen... en misschien zelfs niet eens van verre. Niet zelden trachten deze voorstellingen, met onbeschaamdheid en onzuiverheid in vorm of in de kern, de godsdienst en de meest heilige waarheden van het christendom belachelijk te maken. Ze pralen met hun ongodsdienstigheid en atheïsme, in godslasterlijk taalgebruik of gebrek aan eerbied voor gewijde zaken.

In hun prediking gebruikten de Kerkvaders harde woorden om de eerste christenen af te houden van het bezoek aan immorele ontspanningsgelegenheden en voorstellingen.9 En die gelovigen wisten af te zien -terstond, omdat de nieuwe idealen die zij hadden gevonden in het kennen van Christus dat vereisten- van die verstrooiingen die niet pasten bij hun streven naar heiligheid of die hun zielen in gevaar zouden kunnen brengen. Dit ging zo ver, dat de heidenen zich niet zelden bewust werden van de bekering van een vriend, een verwante of een buurman, omdat die ophield met het bezoeken van zulke voorstellingen, die ongepast waren of openlijk in strijd met het fijnzinnige geweten van hem die Christus in zijn leven heeft ontmoet.10

Gebeurt zoiets ook met ons? Weten we te kappen met ontspanningsgelegenheden of maken we een einde aan het bezoeken van plaatsen die niet passen bij een christen? Passen we op het geloof en de heilige zuiverheid van onze kinderen, jongere broers en zussen, als er bijvoorbeeld een ongeschikt programma op de televisie is? Laten we de Heer bidden om een fijngevoelig geweten, om zo krachtig en zonder aarzelen alwat ons van Hem verwijdert of onze ijver Hem te volgen verkilt, af te wenden.

48.3 Het christendom is niet veranderd: Jezus Christus is dezelfde gisteren, vandaag en altijd.11 Hij vraagt van ons dezelfde trouw, kracht en voorbeeldigheid als van de eerste leerlingen. Ook nu zullen wij in veel gevallen tegen de stroom moeten oproeien; er kunnen zich situaties voordoen die onze vrienden eerst niet begrijpen, maar die vaak de eerste stap zijn om hen dichter bij de Heer te brengen en hen tot het besluit te brengen een diep christelijk leven te gaan leiden.

Onze loyaliteit jegens God zal ons gelegenheden doen vermijden die gevaarlijk zijn voor onze ziel. Voordat we naar de televisie kijken of naar een amusementsvoorstelling gaan, moeten we er daarom zeker van zijn dat dit geen gelegenheid tot zondigen zal geven. In twijfelgevallen moeten we van dat vermaak afzien en als we -omdat we verkeerd ingelicht zijn- toch een voorstelling zouden bijwonen die niet strookt met de moraal, dan is het enig juiste wat we als goede christenen kunnen doen: opstaan en weggaan: indien uw rechteroog u aanstoot geeft, ruk het uit en werp het van u weg.12 Er niet naar toe gaan ofwel vertrekken, zonder vrees om vreemd gevonden te worden of onnatuurlijk, want onnatuurlijk bij een volgeling van Jezus Christus is juist het tegenovergestelde.

Om als echte christenen te kunnen leven moeten we God vragen om de deugd van sterkte, om niet met onszelf te schipperen en om duidelijk tot anderen te spreken, zonder vrees voor 'wat ze ervan zullen zeggen', ook al lijken ze niet te verstaan wat wij hun zeggen. Onze woorden, met het goede voorbeeld en een houding van zekerheid en opgetogenheid, zullen hen helpen om het te begrijpen en te streven naar een sterker leven, een betere vorming. Als iemand zou tegenwerpen dat hij niet ontvankelijk is voor de invloed van dit soort ontspanningsvormen, kunnen we hem bij een geschikte gelegenheid eraan herinneren hoe zich, haast onmerkbaar, een harde bast rond de ziel vormt, die de omgang met God verhindert evenals de fijngevoeligheid en de achting die iedere mensenliefde vereist. Als iemand zegt dat het hem geen schade doet naar zulke plaatsen toe te gaan of naar dergelijke programma's te kijken, dan is dat misschien wel juist het teken, dat hij meer nog dan anderen ervan dient af te zien. Zijn geest is misschien al afgestompt en zijn ogen zijn vertroebeld om het goede te zien.

Christenen moeten dus zulke ontspanningsvormen niet bijwonen, nog niet voor één cent aan het kwaad bijdragen, en van hun kant alles doen, ieder naar zijn mogelijkheden, om het te voorkomen. Maar zij moeten daarnaast ook een positieve bijdrage leveren aan het opzetten van gezonde, zuivere ontspanningsmogelijkheden die dienen ter ontspanning, tot het aanknopen van betrekkingen en onderlinge kennismaking, tot een aangename verruiming van de geest enz.

De heilige Jozef, trouw aan zijn roeping als behoeder en beschermer van Jezus en Maria, hield van hen met een zuivere liefde. Laten we hem vandaag bidden, dat wij -krachtig- de middelen weten aan te wenden die nodig zijn om God met een heldere en doordringende blik te aanschouwen; dat we onze medemensen met een diepe en zuivere liefde weten te beminnen, overeenkomstig de eigen roeping die wij van God ontvangen hebben.

-1. Mc 8,22-26. -2. The Navarre Bible, noot bij Mc 8,22-26. -3. Mt 15,14. -4. Mc 4,12, Joh 9,39. -5. Mt 6,22-23. -6. H. Jozefmaria Escrivá, Brief, 19 maart 1934. -7. Joh 17,15. -8. Rom 13,12-14. -9. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 6,7. -10. Tertullianus, Over de spektakels, 24. -11. Heb 13,8. -12. Mt 5,29.