1 januari
Octaafdag van Kerstmis
Heilige maria, Moeder van God

38. MOEDER VAN GOD EN ONZE MOEDER

-Maria, Moeder van God. -Onze Moeder. De hulp die zij ons verleent. -De devotie tot de heilige maagd Maria voert ons tot Christus. Het nieuwe jaar met haar beginnen.

38.1 Wij hebben Maria vaak beschouwd met het Kind in haar armen, want de christelijke vroomheid heeft het feest van vandaag op duizend verschillende wijzen in de beeldende kunst vorm gegeven. Vandaag vieren wij het Moederschap van Maria, het centrale gegeven dat het leven van de heilige Maagd verlicht en de grondslag is van de andere voorrechten waarmee God haar heeft willen sieren. Vandaag loven en danken wij God de Vader, omdat Maria zijn Enige Zoon in haar schoot ontvangen heeft, overschaduwd door de Heilige Geest... Zij heeft de luister van haar maagdelijkheid bewaard, het levens­licht heeft zij geschonken aan Hem, die wordt genoemd het licht der wereld, Jezus Christus, onze Heer.1 En tot haar zingen wij in ons hart: Salve sancta Parens... Wees gegroet, heilige Moeder; Gij hebt de Koning gebaard2, want feitelijk is geschied, dat de Moeder het licht schonk aan de Koning wiens naam eeuwig is; zij die Hem gedragen heeft geniet tegelijkertijd de vreugde van het moederschap en de glorie van de maagdelijkheid.3 

De heilige Maria is de Vrouwe, vol van genade en deugden, zonder erfsmet ontvangen, die moeder van God en Moeder van ons is en die met lichaam en ziel in de hemel is. De heilige Schrift spreekt over haar als over het verhevenste van alle schepsels, de gezegende, de hoogst geëerde onder alle vrouwen, vol van genade4, zij is de vrouw die alle geslachten zullen zalig prijzen.5 De Kerk leert ons, dat Maria, na Christus, de hoogste plaats bezet en ons het meest nabij is op grond van haar goddelijk moederschap. Zij «werd door de genade van God na de Zoon boven alle engelen en mensen verheven.»6 Door u, maagd Maria, zijn de voorspellingen van de profeten die Christus aankondigden, in vervulling gegaan: als maagd ontving Gij de Zoon van God in uw schoot; maagd blijvend hebt Gij Hem gebaard.7 

In de tweede lezing van de Mis van vandaag leert de Heilige Geest ons: Toen de volheid van de tijd gekomen was, zond God zijn eigen Zoon, geboren uit een vrouw, geboren onder de wet...8 Jezus verscheen niet onmiddellijk neerdalend van de hemel naar de aarde, maar Hij werd werkelijk mens, zoals wij, door onze menselijke natuur aan te nemen in de allerzuiverste schoot van de maagd Maria. Jezus is, in zoverre Hij God is, voor alle tijden geboren, niet gescha­pen, uit de Vader. Als mens werd Hij geboren en heeft Hij het vlees aangenomen uit de maagd Maria. «Ik vind het -zegt om die reden de heilige Cyrillus- heel erg vreemd, dat er iemand zou kunnen zijn, die enige twijfel heeft of de heilige Maagd moeder van God genoemd moet worden. Als de Heer Jezus Christus God is, om welke reden zou dan de heilige Maagd die Hem het licht heeft doen aanschouwen, niet moeder van God genoemd worden? Dit is het geloof dat de leerlingen van de Heer ons overgeleverd hebben, ook al gebruikten zij niet dezelfde uitdrukking. Zo ook hebben de heilige Vaders het ons geleerd.»9 Zo heeft het concilie van Efese het gedefinieerd.10 «Alle Mariafeesten zijn grote feesten, want het zijn gelegenheden die de Kerk ons biedt Maria daadwerkelijk onze liefde te tonen. Maar als ik er een zou mogen uitkiezen dan zou dat die van vandaag zijn: het goddelijk Moederschap van de heilige Maagd. [...]

»Toen de heilige Maagd in alle vrijheid 'ja' zei op de plannen die de Schepper haar onthulde, nam het goddelijk Woord de menselijke natuur aan: de redelijke ziel en het lichaam in de allerzuiverste schoot van Maria. De goddelijke en de menselijke natuur zijn in een enkele Persoon verenigd: Jezus Christus, waarlijk God en, vanaf dat mo­ment waarlijk Mens; Eniggeboren van eeuwigheid, voortkomend van de Vader; en eveneens vanaf dat moment als Mens de echte Zoon van Maria. Daarom is de heilige Maagd de Moeder van het vleesgeworden Woord, van de tweede Persoon van de Allerheiligste Drieëenheid die -zonder vermenging- voor altijd de menselijke natuur tot de zijne had gemaakt. Wij kunnen als grootste lof met luide stem deze woorden tot Maria zeggen, die de uitdrukking zijn van haar hoogste waardigheid: moeder van God.»11 

Het zal onze Vrouwe veel vreugde verschaffen als wij vandaag, bij wijze van schietgebed, de woorden van het Weesgegroet herhalen: Heilige Maria, moeder van God, bid voor ons.

38.2 'Onze heilige Moeder' is een titel die wij frequent aan de heilige Maagd geven en die ons heel dierbaar en troostrijk is. Zij is werkelijk onze Moeder, voortdurend brengt zij ons voort ten eeuwigen leven.

«Zij heeft Christus ontvangen, gebaard, gevoed, in de tempel aan de Vader aangeboden, bij de dood van haar Zoon op het kruis meegeleden met Hem en aldus op volstrekt unieke wijze aan het werk van de Verlosser meegewerkt door haar gehoorzaamheid, haar geloof, haar hoop, haar vurige liefde, om het bovennatuurlijk leven voor de zielen te herstellen. Daarom is zij, in de orde van de genade, onze moeder.»12 

«Dit moederschap nu van Maria in het genadebestel gaat zonder ophouden voort tot aan de eeuwige voleinding van de uitverkorenen. Want, ten hemel opgenomen, heeft zij deze heilbrengende taak niet neergelegd, maar door haar menigvuldige voorspraak gaat zij voort ons de gaven van het eeuwige heil te bezorgen. Met moederlijke liefde draagt zij zorg voor de broeders van haar Zoon die nog op pelgrimstocht zijn en in gevaren en angsten verkeren, totdat zij het gezegende vaderland bereiken.»13 

Jezus gaf ons Maria tot Moeder op het moment waarop Hij, genageld aan het kruis, tot zijn Moeder de woorden richt: Vrouw, ziedaar uw zoon. Vervolgens zei Hij tot de leerling: Ziedaar uw moeder.14 «Zo heeft Hij, op een nieuwe wijze, zijn Moeder aan de mens nagelaten: aan de mens, aan wie Hij het evangelie gebracht had. Hij heeft haar aan iedere mens nagelaten. Sinds die dag heeft de hele Kerk haar als Moeder. En alle mensen hebben haar als Moeder. Zij horen de woorden vanaf het kruis, alsof deze tot ieder van hen gesproken werden.»15 

Hij heeft ieder van ons aangekeken: Ziedaar uw Moeder, zegt Hij ons. Johannes nam haar op met tedere liefde en zorgde voor haar met de grootst mogelijke fijnzinnigheid, hij «nam Maria bij zich in huis, in zijn leven. Geestelijke schrijvers hebben in deze woorden, die wij kennen uit het evangelie, een uitnodiging aan alle gelovigen gezien Maria ook een plaats in ons leven te geven. In zekere zin is deze verduidelijking overbodig. Maria wil zeker, dat wij haar aanroepen, dat wij vol vertrouwen naar haar toegaan, dat wij een beroep doen op haar moederschap door haar te vragen zich onze Moeder te betonen (Monstra te esse Matrem, vesperhymne Ave maris stella, uit het Gemeenschappelijke van de heilige maagd Maria).»16 Door ons zijn Moeder tot moeder te geven toonde Hij zijn liefde voor de zijnen tot het uiterste toe.17 Toen de heilige Maagd Johannes als haar kind aannam, toonde zij dat haar moederliefde alle mensen geldt.

Zij heeft ieders leven op beslissende wijze beïnvloed. Ie­der heeft zijn eigen ervaring. Als wij terugkijken, zien wij achter elke moeilijkheid haar tussenkomst om ons verder te helpen, het laatste duwtje in de rug om opnieuw te be­ginnen. «Wanneer ik me ertoe zet de gunsten te overwegen die ik van de heilige Maria ontvangen heb, lijkt het alsof ik een van die Maria­heiligdommen ben waarvan de muren behangen zijn met ex-voto's met als enige tekst: 'Uit dank voor een van Maria ontvangen gunst'. Elke goede gedachte, elk goed verlangen, elk goed gevoel van mijn hart: 'Uit dank voor een van Maria ontvangen gunst'.»18 

Wij zouden ons bij dit Mariafeest kunnen afvragen of wij haar, net als de apostel Johannes, in ons leven opgenomen hebben19, of wij haar vaak zeggen Monstra te esse Matrem, betoon ons, dat Gij onze Moeder zijt, of wij haar met daden hebben laten zien, dat wij goede kinderen willen zijn.

38.3 De heilige Maagd vervult haar zending als Moeder van alle mensen door haar voortdurende voorspraak voor hen bij haar Zoon. De Kerk geeft haar de titels: «Voor­spreek­ster, helpster, bijstand, middelares»20 en met moederlijke liefde belast zij er zich mee ons te voorzien van de gewone en de bijzondere genaden en zorgt zij ervoor dat onze vereniging met Christus toeneemt. Sterker nog: «gegeven het feit, dat Maria rechtens gezien moet worden als de weg langs welke wij naar Christus gevoerd worden, kan het niet anders of de persoon die Maria ontmoet, zal Christus ontmoeten.»21 

De kinderlijke devotie tot Maria is dan ook een integraal onderdeel van de christelijke roeping. Op elk moment moeten wij, laat ik zeggen instinctmatig, onze toevlucht nemen tot haar die «onze troost is in onze angst, ons geloof verlevendigt, onze hoop versterkt, onze vrees doet verdwijnen en onze kleinmoe­digheid bezielt.»22 

Het is makkelijk God te bereiken via zijn Moeder. Het hele christenvolk heeft altijd, ongetwijfeld onder inspiratie van de Heilige Geest, deze goddelijke zekerheid gehad. Katholieken hebben in Maria altijd -omdat via haar een stuk weg afgesneden wordt- de kortste weg gezien om de Heer te bereiken.

God, door het moederschap van de heilige maagd Maria hebt Gij de rijkdom van de verlossing aan de mensen geschonken. Wij bidden U: laat ons de voorspraak ondervinden van haar door wie wij de Gever van het leven mochten ontvangen: Jezus Christus, uw Zoon.23 

Met deze plechtigheid van onze Vrouwe beginnen wij een nieuw jaar. Een beter begin van het jaar -en van alle dagen van ons leven- is eigenlijk niet mogelijk, zo heel dicht bij Maria. Op haar is ons kinderlijk vertrouwen gesteld: moge zij ons helpen elke dag van het jaar heilig te leven; moge zij ons aanzetten opnieuw te beginnen, als wij, omdat wij zwak zijn, vallen en de weg kwijtraken; moge zij onze voorspraak zijn bij haar goddelijke Zoon, zodat wij innerlijk vernieuwd worden en zorg dragen te groeien in liefde tot God en dienstbaarheid jegens de naaste. In de handen van de heilige Maagd leggen wij ons verlangen ons te verenigen met Christus, ons werk te heiligen, trouwe verkondigers van het evangelie te zijn. Laten wij haar naam krachtig uitspreken, als wij in moeilijkheden geraken. Als zij, die haar kinderen altijd toegenegen is, haar naam hoort op onze lippen, snelt zij ons te hulp. Noch bij fouten, noch bij stommiteiten laat zij ons in de steek.

Als wij vandaag een afbeelding van haar zien, kunnen wij, al is het maar in de geest, zonder woorden, zeggen 'Moeder!' en voelen hoe zij haar beschermende armen om ons heen slaat en horen, dat zij ons influistert het nieuwe jaar, dat God ons schenkt, vol goede moed te beginnen, met het vertrouwen van wie zich beschermd en geholpen weet vanuit de hemel.

-1. Romeins Missaal, Prefatie I van de heilige maagd Maria. -2. Introïtus van de Mis. -3. Antifoon 3 van de Lauden. -4. Lc 1,28. -5. Lc 1,48. -6. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen Gentium, 66. -7. Antifoon bij het Magnificat op 27 december. -8. Gal 4,4. -9. H. Cyrillus van Alexandrië, Brief I, 27-30. -10. DS 252. -11. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 274. -12. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 61. -13. Ibidem, 62. -14. Joh 19,26-27. -15. Johannes Paulus ii, Algemene audiëntie van 10 januari 1979. -16. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 140. -17. Vgl Joh 13,1. -18. G.M. da Masserano, Gesta, virtú e doni del Beato Leonardo da Porto Maurizio, Rome 1796. -19. Vgl. Joh 19,27. -20. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 62. -21. Paulus vi, Enc. Mense Maio van 29 april 1965. -22. H. Bernardus, Preek op het geboortefeest van de heilige Maagd Maria, 7. -23. Gebed van de Mis.