Vierde week. Woensdag

25. OEFENINGEN VAN DANKZEGGING

-God dankbaar zijn voor alle weldaden is een blijk van geloof, hoop en liefde. Talloze motieven om dankbaar te zijn. -De goedheid van God jegens ons overwegen. De natuurlijke deugd van dankbaarheid. -De dankzegging na de heilige Mis en de communie.

25.1 Onder de volken wil ik uw grootheid verkondigen, Heer, uw Naam bekend maken aan al mijn broeders1, bidden we in de introïtus van de Mis.

De Heilige Schrift nodigt ons voortdurend uit God dank te zeggen: hymnen, psalmen, de woorden van al die rechtschapen mannen zijn doortrokken van lof en dank aan God. Loof mijn ziel, de Heer, vergeet nimmer alwat Hij heeft gedaan2, zegt de psalmist. Dankzegging is een buitengewoon mooie vorm voor onze betrekkingen met God en met de mensen. Het is een wijze van bidden, die de Heer zeer welgevallig is en die op een of andere wijze vooruitloopt op de lof die wij Hem voor eeuwig zullen brengen. Dankbaarheid maakt ook het dagelijks samenleven aangenaam. Wij noemen het misoffer terecht 'eucharistie', wat betekent 'oefening van dankzegging', als een vooruitlopen op de eeuwige lofprijzing van God, waarin de gelukzaligheid zal bestaan.

In het evangelie van Lucas zien we hoe de Heer zich beklaagt over de ondankbaarheid van die melaatsen. Nadat zij genezen waren, dachten ze niet meer aan degene die hun de gezondheid teruggegeven had, en daarmee hun gezin, hun werk... hun leven. Jezus wachtte op hen.3 Bij een andere gelegenheid treurde Hij over de stad Jeruzalem, omdat zij geen oog had voor de oneindige barmhartigheid van God die haar bezocht4 en behoedde als een kloek die haar kuikens onder de vleugels verzamelt.5 

Dankzeggen is een manier om het geloof uit te spreken, want wij erkennen God als bron van al het goede. Het is een blijk van hoop, want het is een bevestiging van ons vertrouwen in God. Dankzegging voert tot liefde6 en tot nederigheid, want we erkennen dat we arm en behoeftig zijn. De heilige Paulus spoort de eerste christenen dringend aan dankbaar te zijn: Dankt God voor alles. Dit is het wat God van u verlangt in Christus Jezus.7 Hij beschouwt ondankbaarheid als een van de oorzaken van het heidendom.8 

«De heilige Paulus -merkt de heilige Johannes Chrysostomus op- brengt in al zijn brieven dank voor alle weldaden ter wereld. Laten wij dat ook doen voor de kleine en grote weldaden, die wij zelf en ook anderen ontvangen.»9 Ooit, als we voor altijd in Gods aanwezigheid zijn, zullen we in alle helderheid begrijpen dat we niet alleen ons bestaan aan Hem danken, maar ook dat het vervuld is van zoveel zorg, genade en weldaden, «dat ze in aantal de zandkorrels in de zee overtreffen».10 We zullen ons er rekenschap van geven, dat er alleen maar motieven zijn tot dankzegging aan God en aan de anderen. Alleen als het geloof uitdooft, kan een mens blind worden voor al het goede dat hem ten deel valt.

«Maak er een gewoonte van, gedurende de dag je hart dikwijls in dankbaarheid tot God te verheffen. -Omdat Hij je dit of dat geeft. -Omdat men je geminacht heeft. -Omdat je niet hebt wat je nodig hebt, of omdat je het wèl hebt.

»Omdat Hij zijn Moeder, die ook jouw Moeder is, zo aantrekkelijk maakte. -Omdat Hij de zon geschapen heeft en de maan en dat dier en die plant daar. -Omdat Hij die en die mens zo welsprekend gemaakt heeft en jou zo onhandig in je woorden...

»Dank Hem voor alles, want alles is goed.»11 

25.2 De Heer leert ons voor de kleinste gunsten dankbaar te zijn: En wie een van deze kleinen al was het maar een beker koud water geeft, omdat hij mijn leerling is, voorwaar, Ik zeg u: zijn loon zal hem zeker niet ontgaan.12 De Samaritaan die terugkeerde om te bedanken, ging heen met een nog groter geschenk, een diep gelovige vriendschap voor de Heer: Sta op en ga heen, uw geloof heeft u gered13, zei Jezus tot hem. De negen ondankbare melaatsen bleven verstoken van een meer intieme verhouding met Jezus. De Heer verwacht van ons, christenen, dat wij elke dag met hem verbonden blijven en heel vaak zeggen: 'Dank U, Heer!'

Als natuurlijke deugd smeedt dankbaarheid een nauwe band tussen mensen en geeft een betrouwbare kijk op het karakter van de ander. 'Aan de dankbaarheid meet men de afkomst af ', luidt de volkswijsheid. Als die deugd ontbreekt wordt harmonieus samenleven een moeilijke opgave.

Dankbare herinneringen aan attenties wekken in ons het verlangen eveneens attent te zijn. Gewoonlijk volstaan we met een kort en hartelijk dankwoord. Maar de hele dag kan vervuld zijn van attenties tussen mensen met wie we leven, en dan schept een eenvoudig woord van dankbaarheid een sfeer van onderlinge liefde.

Wie God dankbaar is, zal ook dankbaar zijn voor de mensen in zijn omgeving. Hij weet met groot gemak die kleine gunsten op waarde te schatten en ervoor te bedanken. Een hoogmoedig mens die alleen in zijn eigen zaken belang stelt, is niet tot dankbaarheid in staat: hij denkt dat hij op alles recht heeft.

Als we aandacht hebben voor God en de naasten, stellen we er thuis prijs op, dat alles schoon en opgeruimd is, dat de ramen gesloten zijn om de kou buiten te houden, dat de kleren gewassen en gestreken zijn... En als er iets op een gegeven moment niet is zoals we gehoopt hadden, dan zullen we het verontschuldigen, want er zijn nog veel goede dingen gedaan.

Heel de menselijke samenleving zit vol met wederzijdse grote of kleine diensten: van de arts, de postbode, de chauffeur van de bus... Wat zou de samenleving veranderen, als we niet alleen de rekeningen voldoen, maar daarboven steeds dankbare mensen zijn!

25.3 Onze uitingen van dankbaarheid gelden vóór alles God zelf, omdat we omringd zijn door zijn zorgen en gunsten: «Hij dompelt ons onder in genade.»14 Er is echter één zeer uitgelezen ogenblik waarin de Heer ons overstelpt met zijn gaven, en waarin we Hem bijzonder dankbaar moeten zijn: de dankzegging na de Mis.

Het is een èchte dankzegging als onze dialoog met Christus in die minuten uitmunt door innigheid, openheid en vreugde. Akten van aanbidding, smeken, nederigheid, eerherstel en dankzegging mogen niet ontbreken. «De heiligen [...] hebben ons dikwijls voorgehouden, dat de sacramentele dankzegging het kostbaarste moment van het geestelijk leven is.»15 

Sluit in die momenten de deur van je hart voor alles, -ook als het zeer belangrijk lijkt- wat niet van de Heer is. Het belangrijkste is, dat wij met Hem zijn. Soms zullen we alleen zijn met Hem, en dan zijn woorden overbodig. Het is voldoende te weten dat Hij in ons is en wij in Hem. Er zal niet veel voor nodig zijn diep gelukkig te zijn door de intieme aanwezigheid van de goddelijke Vriend. Rondom Hem zijn engelen die Hem in ons diepste binnenste aanbidden... Op dat moment gaat ons niets boven dat hemelse samenzijn. Waarom zouden we dan nog aan andere dingen denken?

Bij andere gelegenheden zullen we een gebedenboek ter hand nemen. De gebeden daarin hebben al gedurende eeuwen de vroomheid van vele generaties christenen gevoed: U, God, loven wij; Lofzang van de drie jongelingen; Ik aanbid U met eerbied; Ziel van Christus... en nog zoveel andere gebeden, die heiligen en goede christenen die Jezus in het Allerheiligste werkelijk beminden, ons hebben nagelaten als voedsel voor onze vroomheid.

«Onze liefde voor Christus die zich aan ons geeft, vraagt om stille voortzetting van de dankzegging na de Heilige Mis. En hoe zullen we ons dan tot de Heer richten, met Hem spreken, hoe ons gedragen?

»Het christenleven kent geen strenge regels [...]. Ik meen toch dat onze samenspraak met Jezus bij de dankzegging na de heilige Mis heel dikwijls dit schema kan volgen: Jezus is voor ons Koning, Geneesheer, Leraar en Vriend.»16 Koning, omdat Hij ons vrijgekocht heeft van de zonde en ons overgebracht heeft naar het rijk van het licht. We bidden Hem dat Hij mag heersen in ons hart, in de woorden die we die dag zullen spreken, in het werk dat we Hem geofferd hebben, in onze gedachten, in al ons handelen.

In de communie zien we Jezus als Geneesheer, en bij Hem vinden we het geneesmiddel voor al onze ziekten. Wij willen daarom tot de communie naderen zoals de blinden, doven, lammen... En laten we niet vergeten, dat we in onze ziel, binnen handbereik, de bron hebben van eeuwig leven. Hij ís het Leven.

Jezus is de Leraar en wij erkennen dat Hij woorden van eeuwig leven spreekt... en in ons is zoveel onwetendheid! Hij onderricht ons zonder ophouden, maar denk eraan, dat je Hem niet zult horen, wanneer je je bezig houdt met je fantasie.

In de communie beschouwen we Jezus als vriend, de echte Vriend, van wie we leren wat vriendschap is. We vertellen Hem, wat er met ons is gebeurd en er komt altijd een woord, dat moed en troost geeft. Hij begrijpt ons goed. Denk eraan, dat het dezelfde werkelijke tegenwoordigheid is die we in de hemel zullen ontmoeten, dat er engelen om Hem heen zijn... Vraag zo nu en dan je engelbewaarder: 'Bedank Hem, namens mij; jij kunt dat vast beter dan ik'. Geen ander schepsel dan de heilige maagd Maria, in wier schoot de Zoon van God negen maanden verbleef, kan ons leren beter met Hem om te gaan in de dankzegging na de communie. Laten we tot haar onze toevlucht nemen.

-1. Introïtus, Ps 18(17),50; 22(21),23. -2. Ps 103(102),2. -3. Vgl. Lc 17,11 e.v. -4. Vgl. Lc 19,44. -5. Vgl. Mt 23,37. -6 Vgl. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, II-II, q100, a3. -7. 1 Tes 5,18. -8. Vgl. Rom 1,18-32. -9. H. Johannes Chrysostomus, Homilieën over Matteüs, 25,4. -10. Ibidem. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 268. -12. Mt 10,42. -13. Lc 17,19. -14. Ch. Journet, Causeries sur la grâce. -15. R. Garrigou-Lagrange O.P., Het zieleleven van den christen, I, 15, bl. 328. -16. H. Jozefmaria Escrivá, Als Christus nu langs komt, 92.