Derde zaterdag na Pinksteren. Gedachtenis

51. ONBEVLEKT HART VAN MARIA

Nadat in 1942 de wereld was toegewijd aan het allerzoetste en moederlijke Hart van de Maagd Maria, werden er talrijke verzoeken tot de paus gericht om de eredienst tot het Onbevlekt Hart van Maria, die reeds op enkele plaatsen bestond, tot heel de Kerk uit te breiden.
Pius xii stemde in 1945 hiermee in, «omdat we er zeker van zijn dat wij in haar allerbeminnelijkst Hart [...] de veilige haven vinden te midden van de stormen die ons overal bedreigen». Door het symbool van het hart vereren wij in Maria haar allerzuiverste en volmaakte liefde voor God en haar moederlijke liefde voor ieder mens. In haar hart vinden wij een toevlucht te midden van de moeilijkheden en bekoringen van het leven en de veilige weg -iter para tutum- om rechtstreeks tot haar Zoon te komen.

-Het Hart van Maria. -Een moederlijk Hart. -Cor Mariae dulcissimum, iter para tutum.

51.1 In mij is alle genade van de weg en de waarheid, in mij alle hoop op leven en kracht1, zo lezen we in de introi­tus van de heilige mis.

Zoals we op het feest van gisteren hebben overwogen, is het hart de uitdrukking en het symbool van iemands innerlijk. De eerste keer dat in het evangelie het Hart van Maria wordt vermeld, wordt tevens heel de rijkdom van het innerlijke leven van de Maagd tot uiting gebracht: Maria -schrijft de heilige Lucas- bewaarde al deze woor­den in haar hart en overwoog ze bij zichzelf.2

De prefatie van de heilige mis verkondigt, dat het Hart van Maria 'wijs' is, want zij begreep als geen ander schepsel de betekenis van de Schriften en zij bewaarde de herinnering aan de woorden en gebeurtenissen die verband hielden met het heilsmysterie; 'onbevlekt', dat wil zeggen, vrij van elke zondesmet; 'onderdanig', want zij gaf zich vol trouw over aan Gods wil in al haar verlangens; 'nieuw', overeenkomstig de oude profetie van Ezechiël -Ik zal u een nieuw hart geven en een nieuwe geest in u uitstorten3- bekleed met de nieuwheid van de door Christus verdiende genade; 'nederig', in navolging van de nederigheid van Christus, die sprak: Leert van Mij: Ik ben zachtmoedig en nederig van hart4; eenvoudig, vrij van iedere dubbelzinnig­heid en vol van de Geest van waarheid; 'zuiver', in staat om God te zien volgens de Zaligspreking van de Heer5; 'sterk' in het aanvaarden van Gods wil, toen Simeon haar aankondigde, dat een zwaard van droefheid haar hart zou doorboren6, toen de vervolging van haar Zoon losbarstte7 of toen het ogenblik van zijn dood kwam; 'bereid', want toen Christus in het graf rustte, was zij, in navolging van de Bruid uit het 'Hooglied' 8, waakzaam in afwachting van de verrijzenis van Christus.

Het Onbevlekt Hart van Maria wordt vooral 'heiligdom van de Heilige Geest' genoemd9, vanwege haar goddelijk moederschap en de voortdurende en volle inwoning van Gods Geest in haar ziel. Dit verheven moederschap, waardoor Maria boven alle schepselen verheven is, werd in haar Onbevlekt Hart werkelijkheid nog eerder dan in haar allerzuiverst binnenste. Het Woord aan wie zij het vleselijk leven schonk, ontving zij eerder reeds in geloof in haar hart, zoals de heilige vaders bevestigen.10 Door haar Onbevlekt Hart, vol van geloof en liefde, nederig en aan Gods wil overgeleverd, verdiende Maria het om in haar maagdelijke schoot de Zoon van God te dragen.

Zij beschermt ons steeds, zoals een moeder haar kindje dat overal omringd wordt door gevaren en moeilijkheden, en zij doet ons voortdurend groeien. Zouden wij dan niet dagelijks tot haar gaan? «Sancta Maria, Stella maris, Heilige Maria, Sterre der Zee, leid ons! -Roep alzo krachtig tot haar, want geen enkele storm kan het allerzoetste Hart van Maria schipbreuk doen lijden. Als je de storm ziet aankomen, plaats je dan onder de krachtige bescher­ming van Maria en er bestaat geen gevaar meer voor kapseizen of zinken.»11 In haar hart vinden we een veilige haven waar men onmogelijk schipbreuk kan lijden.

51.2 Maria bewaarde al deze woorden in haar hart en overwoog ze bij zichzelf.12

Het Hart van Maria bewaarde als een schat de aankon­diging van de engel omtrent haar goddelijk moederschap; zij bewaarde voor altijd de gebeurtenissen die hadden plaats gevonden in de nacht van Betlehem en hetgeen de herders vóór de kribbe zeiden, en de komst, dagen of maanden later, van de Wijzen met hun gaven, de profetie van de oude Simeon en de kwellingen van haar tocht naar Egypte... Later werd zij diep geraakt door het verlies van haar Zoon in Jeruzalem, toen Hij twaalf jaar oud was, en door de woorden die Hij tot haar en Jozef sprak toen zij, vol angst, Hem uiteindelijk vonden. Daarna ging Hij met hen mee naar Nazaret en was aan hen onderdanig. Zijn moeder bewaarde alles wat er gebeurd was in haar hart.13 Nooit vergat Maria, in de jaren dat zij hier op aarde leefde, de gebeurtenissen rond de dood van haar Zoon aan het kruis en de woorden die zij daar van Jezus hoorde: Vrouw, zie daar uw zoon.14 En toen Hij haar Johannes aanwees, zag zij in deze ons allen, alle mensen. Vanaf dat ogenblik beminde zij ons in haar Hart met de liefde van een moeder, met dezelfde liefde waarmee zij Jezus had bemind. In ons herkende zij haar Zoon, zoals Hij zelf had gezegd: Al wat gij gedaan hebt voor een dezer geringsten van mijn broeders hebt gij voor Mij gedaan.15

Maar Onze Lieve Vrouw vervulde haar moederschap nog voordat de verlossing op Calvarië volbracht was, want zij is moeder vanaf het moment waarop zij door haar 'fiat' haar medewerking verleende aan de redding van alle men­sen. In het verhaal van de bruiloft van Kana onthult de heilige Johannes ons een echt moederlijke karaktertrek van Maria's Hart: haar waakzame zorg voor de anderen. Een moederlijk hart is altijd een zorgzaam, waakzaam hart: niets wat haar kind aangaat blijft voor een moeder onopgemerkt. In Kana ontvouwt het moederlijk Hart van Maria de waakzame zorg ten gunste van enkele verwanten of vrienden, om een pijnlijke situatie op te lossen, maar zonder ernstige gevolgen. De evangelist heeft ons op godde­lijke ingeving willen aantonen, dat niets menselijks haar vreemd is en dat niemand van haar vurige tederheid is uitgesloten. Onze kleine fouten en dwalingen, maar ook onze grote schuld, zijn voorwerp van haar toewijding. Zij heeft aandacht voor vergeetachtigheid en zorgen, evenals voor de grote angsten die soms de ziel kunnen overstromen. Ze hebben geen wijn 16, zegt zij tot haar Zoon. Allen zijn verstrooid, niemand let erop. En ofschoon het uur van de wonderen nog niet gekomen lijkt te zijn, weet zij het te bespoedigen.

Maria kent het Hart van haar Zoon en zij weet hoe zij het kan bereiken; nu, in de hemel, is haar houding nog steeds hetzelfde. Op haar voorspraak komen onze smeek­beden «eerder, méér en beter» voor het aanschijn van de Heer. Daarom mogen wij vandaag tot haar het oude kerke­lijke gebed richten: Recordare, Virgo Mater Dei, dum steteris in conspectu Domini, ut loquaris pro nobis bona17, Vergeet niet, Maagd en Moeder Gods, die steeds voor God staat, om voor ons ten beste te spreken. Dàt hebben wij zeer wel nodig!

Als wij deze voorspraak van Onze Lieve Vrouw overwegen, dan gaat het er wellicht niet zozeer om, dat we nog een devotie erbij gaan koesteren, maar dat wij leren om met méér vertrouwen met haar om te gaan, met de eenvoud van kleine kinderen die op elk moment naar hun moeder snellen: zij doen dat niet alleen in ernstige noden, maar ook bij de kleine probleempjes die zij ontmoeten. Moeders helpen hen met vreugde om de kleinste moeilijkheden op te lossen. Zij -de moeders- hebben dat geleerd van onze Moeder in de hemel.

51.3 Wanneer wij de luister en heiligheid van het Onbevlekt Hart van Maria overwegen, kunnen wij vandaag ons eigen binnenste onderzoeken: staan wij open en zijn wij ontvan­kelijk voor de genaden en ingevingen van de Heilige Geest? Behoeden wij ijverig ons hart van alles wat ons van God kan verwijderen? Rukken wij kiemen van wrok, afgunst... die zich in ons proberen te nestelen, bij de wortel uit? Wij weten dat woorden en daden zullen spreken van hun rijkdom of armoede, want een goed mens brengt uit zijn schat van goedheid goede dingen te voorschijn.18

Van Onze Lieve Vrouw stromen de genaden van vergeving, goedertierenheid, van hulp in nood naar ons toe... Daarom bidden wij haar vandaag, dat zij ons een zuiver, menselijk hart moge schenken, vol begrip voor de tekortkomingen van hen die bij ons zijn, beminnelijk jegens allen, dat in staat is de smart te aanvaarden in welke omstandigheid we die ook aantreffen, altijd bereid om de hulpbehoevende te helpen: «Mater Pulchrae dilectionis, Moeder der schone Liefde, bid voor ons! Leer ons God en onze broeders te beminnen zoals Gij hen hebt liefgehad: geef ons, dat onze liefde voor de anderen altijd geduldig, welwillend, vol achting is [...], geef dat onze vreugde altijd waarachtig en volledig is, om ze op allen te kunnen overbrengen»19, en heel bijzonder op degenen met wie wij volgens de wil van de Heer door de krachtigste banden verbonden zijn.

Wij herinneren ons vandaag hoe in de hoogste noden de Kerk en haar kinderen hun toevlucht hebben gezocht tot het allerzoetste Hart van Maria om aan haar de wereld, de volkeren of de gezinnen toe te wijden.20 Wij hebben altijd aangevoeld, dat wij alleen in haar zoete Hart veilig zijn. Vandaag geven wij opnieuw alles wat we zijn en hebben aan haar Hart over. Wij leggen in haar schoot de goede dagen en die welke kwaad lijken te zijn, de ziekten, zwak­heden, ons werk, vermoeidheid en rust, de edele idealen die de Heer in onze ziel heeft gelegd; in het bijzonder leggen wij in haar handen onze opgang naar Christus, opdat zij die moge behoeden voor alle gevaren en hem met tederheid en kracht bewaakt, zoals moeders dat doen. Cor Mariae dulcissimum, iter para tutum, Allerzoetst Hart van Maria, bereid mij..., bereid hun een veilige weg.21

Wij eindigen ons gebed door de Heer te vragen, met de woorden van de liturgie van de heilige mis: Heer, onze God, Gij hebt het Hart van de heilige Maagd Maria tot een waardig verblijf gemaakt voor de Heilige Geest. Geef ons een zuiver en volgzaam hart, opdat wij, altijd onderworpen aan uw geboden, U boven alles beminnen en onze broeders helpen in hun noden.22

-1. Introïtus. Missen van de Maagd Maria, I. Mis van het Onbevlekt Hart van Maria, 28. -2. Lc 2,19. -3. Vgl. Ez 36,26. -4. Mt 11,29. -5. Vgl. Mt 5,8. -6. Vgl. Lc 2,35. -7. Vgl. Mt 2,13. -8. Vgl. Hl 5,2. -9. Vgl. Vaticanum ii, Dogm. const. Lumen gentium, 53. -10. Vgl. H. Augustinus, Tractaat over de maagdelijkheid, 3. -11. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 1055. -12. Communiegebed, Lc 2,19. -13. Lc 2,51. -14. Joh 19,26. -15. Mt 25,40. -16. Vgl. Joh 2,3. -17. Vgl. Jer 18,20. -18. Mt 12,35. -19. Johannes Paulus ii, Homilie 31-V-1979. -20. Vgl. Pius xii, Toespraak Benedicite Deum, 31-X-1942; Johannes Paulus ii, Homilie te Fatima, 13-V-1982. -21. Vgl. Hymne Ave Maris Stella. -22. Gebed van de mis.