Twaalfde zondag door het jaar (B)

38. Onverstoorbaarheid BIJ moeiljkheden

-De storm op het meer. God zal ons nooit in de steek laten. -We moeten bereid zijn onbegrip te ontmoeten, als apostelen van Christus. De leerling staat niet boven zijn meester. -Onze houding tegenover moeilijkheden.

38.1 Volgens de evangelies is het twee keer gebeurd, dat de apostelen op het meer van Genesaret in een storm terecht kwamen, toen zij op bevel van de Heer naar de andere oever van het meer voeren. In het evangelie1 van de mis van vandaag vertelt Marcus, dat Jezus bij hen in de boot was. Hij benutte de tijd om uit te rusten na een zware dag van prediking. Hij lag aan de achtersteven op een kussen te slapen, waarschijnlijk een eenvoudige, ruw leren zak, opgevuld met wol, zoals de zeelieden toentertijd in hun boten gebruikten. Hoe zullen de engelen in de hemel naar hun Koning en Heer gekeken hebben terwijl Hij weer op krachten probeerde te komen, liggend op het harde houten dek! Hij die het heelal bestuurt, ligt daar uitgestrekt en uitgeput!

Intussen begonnen zijn leerlingen -vele van hen waren zeelieden- de eerste tekenen van de naderende storm te voelen. Snel werden ze door de storm overvallen, een enorm krachtige storm...: de golven sloegen over de boot, zodat hij al vol liep. Ze deden wat ze konden, maar de golven werden hoger en hoger, en ze dreigden te vergaan. Dan, als laatste toevlucht, richten ze zich tot Jezus. Ze maken Hem wakker met een angstkreet. Meester, raakt het U niet dat we vergaan?

De vaardigheden van deze geharde zeelieden en vissers waren niet voldoende. De Heer moest ingrijpen. Hij stond op, richtte zich met dwingend woord tot de wind, en sprak tot het water: Zwijg stil. De wind ging liggen en het werd volmaakt stil. Vrede kwam er ook in de harten van deze angstige mannen.

Soms steekt er een storm op, om ons heen of in ons. Het lijkt dan of ons broze vaartuig het niet meer kan uithouden. Af en toe hebben we de indruk dat God ons aan ons noodlot overlaat. De golven slaan over ons heen: persoonlijke zwakheid, moeilijkheden in het beroep of financiële problemen die ons boven het hoofd groeien, ziekte, problemen met de kinderen of met de ouders, laster, een vijandige omgeving, roddel... Maar «als u in Gods tegenwoordigheid leeft, zal hoog boven de overdonderende storm altijd de zon over u schijnen; en diep onder de bulderende en verwoestende golven, zullen vrede en rust in uw ziel heersen.»2

God zal ons nooit in de steek laten. We moeten naar Hem toe gaan, alle menselijke middelen aanwenden die nodig zijn, en te allen tijde tot Jezus zeggen, met het vertrouwen van iemand die Hem als zijn meester erkent en Hem onvoorwaardelijk wil volgen: Heer, verlaat mij niet! En samen met Hem zullen we deze beproevingen tegemoet treden en overwinnen. Ze zullen niet langer bitter zijn, en we zullen niet door de stormwind ontsteld raken.

38.2 Jezus stond op, richtte zich met dwingend woord tot de wind, en sprak tot het water: 'Zwijg, stil'. Dit indrukwekkende wonder maakte een onvergetelijke indruk op de apostelen. Het versterkte hun geloof en bereidde hen voor op hardere, meer eisende beproevingen die hen nog te wachten stonden. Het zien van een volledig kalme zee, bedaard door het woord van Christus, zo vlak na die enorme golven, bleef in hun harten gegrift. Jaren later zou de herinnering aan dit voorval -tijdens het gebed-vrede in hun hart brengen, onder alle beproevingen waarvoor de Heer hen had gewaarschuwd.

Bij een andere gelegenheid, op weg naar Jeruzalem, vertelde Jezus hun, dat hetgeen de profeten voorspeld hadden over de Mensenzoon, spoedig in vervulling zou gaan. Hij zal aan de heidenen worden overgeleverd en bespot, mishandeld en bespuwd worden. Zij zullen Hem geselen en ter dood brengen, maar op de derde dag zal Hij verrijzen.3 Tegelijkertijd waarschuwt Hij hen, dat ook hen moeilijke tijden van vervolging en laster wachten: de leerling staat niet boven zijn meester en de dienaar niet boven zijn heer [...]. Als men het hoofd van het huisgezin al Belzebub durft noemen, hoeveel te meer dan zijn huisgenoten?4

Jezus wilde die eerste leerlingen, en ook ons, ervan overtuigen dat er geen compromis mogelijk is tussen Hem en zijn leer enerzijds, en de wereld als koninkrijk van de zonde anderzijds.5 Hij herinnerde hen eraan niet verwonderd te zijn als zij op deze manier behandeld zouden worden: Als de wereld u haat, bedenkt dan dat zij Mij eerder heeft gehaat dan u.6 Daarom klinkt, zoals de heilige Gregorius verklaart, «de vijandigheid van de bozen als een lofprijzing van onze levenswijze, omdat zij aantoont dat er, inzoverre wij degenen die niet van God houden ergeren, tenminste enige rechtschapenheid in ons is. Niemand kan God en de vijanden van God tegelijkertijd behagen.»7 Dus, als we trouw zijn, zullen wind en storm opsteken. Maar Jezus zal andermaal tot de storm zeggen: Zwijg stil.

Heel in het begin van de Kerk oogstten de apostelen overvloedig vruchten van hun werk. Maar tegelijkertijd leden ze onder bedreigingen, beledigingen, vervolging.8 Ze waren er echter niet bezorgd over, of de stemming jegens hen goedgunstig dan wel vijandig was. Ze waren erop gericht Christus aan allen bekend te maken, en de vruchten van onze verlossing tot in de verste uithoek van de wereld te brengen. Ze verkondigden de leer van Christus, die zuiver menselijk gesproken voor sommigen een ergernis en voor anderen een dwaasheid leek.9 Deze leer drong door tot in alle streken, en veranderde de mensen en hun gewoonten.

Vele van de omstandigheden waarin de apostelen moesten werken zijn veranderd, maar andere zijn hetzelfde gebleven of nog moeilijker geworden. Materialisme, de buitensporige hang naar comfort en welvaart, zinnelijkheid en onwetendheid veroorzaken opnieuw op veel plaatsen hevige wind en stormachtige zee. En we kunnen hieraan toevoegen de bekoring van veel mensen om de leer van Christus aan te passen aan de tijdgeest, waardoor het wezen van de evangelische boodschap ernstig wordt vervormd.

Als we apostelen willen zijn temidden van de wereld moeten we er rekening mee houden, dat enkelen -soms onze man, onze vrouw, onze ouders, of een oude vriend- ons niet zullen begrijpen. We zullen moed moeten vatten, omdat het niet gemakkelijk is tegen de stroom op te roeien. We zullen onverstoorbaar en krachtig te werk moeten gaan. We mogen ons niet laten afschrikken of beïnvloeden door de houding van degenen, die in veel opzichten zich zo vereenzelvigd hebben met de gewoonten van het nieuwe heidendom, dat ze niet in staat lijken nog langer de transcendente, bovennatuurlijke betekenis van het leven te begrijpen.

Onze intimiteit met de Heer zal ons rust en kracht geven, en we zullen een sterke rots voor velen zijn. We mogen nooit vergeten dat, met name tegenwoordig, «de Heer sterke en moedige zielen nodig heeft, die geen compromis sluiten met de middelmatigheid, en met vaste tred alle milieus binnentreden»10: in ouderverenigingen, in beroepsorganen, in universiteiten, in vakbonden, in informele gesprekken voor of na een vergadering...

Als concreet voorbeeld kan men de invloed van de gezinnen noemen, die bijzonder belangrijk is in het maatschappelijke en openbare leven. «Ze zouden de eersten moeten zijn die erop toezien, dat de wetten... niet alleen de rechten en plichten van het gezin niet schenden, maar deze werkelijk steunen en op positieve wijze verdedigen, en zodoende een echte 'gezinspolitiek' bevorderen (vgl. Familiaris consortio, 44). In dit opzicht is het van wezenlijk belang, op hernieuwde en volledige wijze de kerkelijke leer over het gezin te verbreiden; het geweten en de sociale en politieke verantwoordelijkheid van de christelijke gezinnen wakker te schudden; en verenigingen op te richten -of reeds bestaande te versterken- voor het welzijn van het gezin.»11

We kunnen niet werkloos blijven toezien, terwijl de vijanden van God alle sporen van de eeuwige bestemming van de mens trachten uit te wissen.

38.3 «'De drie begeerten (vgl. 1 Joh 2,16) zijn als drie reusachtige krachten die een verschrikkelijke razernij hebben veroorzaakt van wellust, van een voor een geschapen wezen verwaande trots op eigen krachten, en van een verlangen naar rijkdom' (H. Jozefmaria Escrivá, Brief 14 februari 1974,10)... En zonder pessimisme of minderwaardigheidsgevoelens, kunnen we zien dat... deze krachten een nog nooit eerder vertoonde ontwikkeling en een monsterachtige agressiviteit bereikt hebben, zo zeer zelfs dat 'een hele beschaving wankelt, machteloos en zonder morele reserves' (ibidem).»12 We kunnen niet passief blijven in zo'n situatie. Want de liefde van Christus laat ons geen rust, zegt ons de heilige Paulus in de tweede lezing van de mis.13 Naastenliefde en de echte nood van zovele schepsels dwingen ons tot een onvermoeibare apostolische inzet in alle milieus. Iedereen moet in zijn eigen omgeving beginnen, ondanks het onbegrip dat we ontmoeten van degenen die dit niet kunnen of wensen te verstaan.

«Gaat daarom voort... in nomine Domini, blij en zeker, in de naam van de Heer. Zonder pessimisme! Als er moeilijkheden komen, zal de genade van God nog overvloediger zijn. Als er meer moeilijkheden komen, zal er nog meer genade van God uit de hemel neerdalen. Als er veel moeilijkheden zijn, zal er veel genade van God komen. De goddelijke hulp is altijd evenredig aan de hindernissen waarmee de wereld en de duivel het apostolisch werk bestrijden. En zo zou ik zelfs durven beweren, dat het in zekere zin zelfs goed is dat er moeilijkheden zijn, omdat we dan meer hulp van God zullen ontvangen. Waar de zonde heeft gewoekerd, werd de genade mateloos (Rom 5,20).»14

We kunnen deze gelegenheden benutten om onze mening te zuiveren, ons meer te verenigen met de Meester en ons geloof te versterken. Onze houding moet er altijd een zijn van vergeven en kalm blijven, omdat de Heer dichtbij ieder van ons is. «Christen, Christus slaapt in je boot», herinnert ons de heilige Augustinus, «wek Hem, en Hij zal de storm bedwingen en de vrede zal hersteld worden.»15 Alles is voor ons welzijn en voor het welzijn van onze ziel. Het is voldoende dat we in zijn gezelschap zijn, om ons veilig te voelen. Onrust, angst en lafheid komen opzetten als ons gebed verzwakt. Hij weet zeer wel alles wat er met ons gebeurt. En als het nodig is, zal Hij de wind en de zee bedwingen, en het zal volmaakt stil worden, en zijn vrede zal ons vervullen. En ook wij zullen, net zoals de apostelen, diep onder de indruk raken.

De heilige Maagd laat ons geen moment in de steek. «Als de storm van de bekoring opsteekt», zei de heilige Bernardus, «kijk dan naar de ster, roep Maria aan... Met haar als gids zul je niet op een dwaalspoor raken; terwijl je haar aanroept, zul je nooit wanhopen; zolang zij in je gedachten is, ben je veilig voor misleiding. Als zij je hand vasthoudt, kun je niet vallen; onder haar bescherming hoef je niets te vrezen; als zij voor je uitloopt, zul je niet vermoeid raken; als zij je goedgunstig is, zul je het doel bereiken.»16

-1. Mc 4,35-41. -2. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 343. -3. Lc 18,32-33. -4. Mt 10,24-25. -5. The Navarre Bible, noot bij Joh 15,18-19. -6. Joh 15,18. -7. H. Gregorius de Grote, Homiliën over Ezechiël 9. -8. Hnd 1,41-42. -9. Vgl. 1 Kor 1,23. -10. H. Jozefmaria Escrivá, De Voor, 416. -11. Spaanse bisschoppenconferentie, Past. instr., De katholieken in het openbare leven, 22 april 1986, 162. -12. A. del Portillo, Brief, 25 december 1985, 4. -13. 2 Kor 5,14-17. -14. A. del Portillo, Brief, 31 mei 1987, 22. -15. H. Augustinus, Sermo 361,7. -16. H. Bernardus, Homilieën over de heilige Maagd, 2.