13 mei. Gedachtenis

35. ONZE LIEVE VROUW VAN FATIMA

Van 13 mei tot 13 oktober 1917 verscheen Onze Lieve Vrouw in het Portugese Fatima aan drie kinderen: Lucia, Francisco en Jacinta. Aan deze verschijningen gingen drie verschijningen van een engel in de lente van 1916 vooraf. Maria beval hen telkens aan de heilige Rozenkrans te bidden en eerherstel te brengen voor de beledigingen die haar onbevlekt hart moet ondergaan. Op 13 oktober vond een wonder plaats, dat door duizenden mensen werd gadegeslagen en dat door Onze Lieve Vrouw was aangekondigd, opdat de wereld de waarachtigheid van deze verschijningen zou begrijpen: de zon begon als een vurige schijf rond zichzelf te draaien en leek op een rad van vuur. Het verschijnsel duurde ongeveer tien minuten.

Maria vroeg om de wereld aan haar onbevlekt hart toe te wijden. Deze toewijding werd, op verzoek van het Portugese bisschoppencollege, plechtig door Pius xii verwezenlijkt op 31 oktober 1942, en door Johannes Paulus ii hernieuwd.

-De verschijningen van Onze Lieve Vrouw. -Maria vraagt om boetedoening voor de zonden van de mensen. -Toewijding van de wereld aan het onbevlekt hart van Maria.

35.1 Op 13 mei 1917, rond het middaguur, verscheen Onze Lieve Vrouw voor de eerste maal aan drie herdertjes -Lucia, Jacinta en Francisco- die hun schapen naar de weide­gronden hadden gebracht van een vallei, bedekt met steen­eiken en olijfbomen, bij de plaatselijke bevolking bekend onder de naam 'Cova de Iria'.1 Maria vroeg de kinderen naar diezelfde plaats terug te komen elke dertiende van de maand, gedurende zes daarop volgende maanden. De boodschap die Onze Lieve Vrouw hun bekend zal maken, is een boodschap van boetedoening voor de zonden die iedere dag worden begaan, het bidden van de heilige rozenkrans voor dezelfde intentie en de toewijding van de wereld aan haar Onbevlekt Hart. Bij elke verschijning dringt de zoete Dame aan op het dagelijks bidden van de rozenkrans, en zij leert hun een gebed, dat zij vaak moeten herhalen, waarin zij hun werken en heel bijzonder kleine verstervingen en offers aanbieden: O, Jezus..., uit liefde tot U, voor de bekering van de zondaars en tot herstel van de beledigingen die het Onbevlekt Hart van Maria worden aangedaan.

In augustus beloofde Maria een openlijk teken, voor allen zichtbaar, als bewijs van de waarachtigheid van deze bood­schappen. Bij elke verschijning moedigde de Maagd de kinderen aan te bidden voor de bekering van de zondaars, door offers aan te bieden en de heilige Rozenkrans te bid­den. Op 13 oktober vond het zogenaamde 'zonnewonder' plaats. Tienduizenden mensen die in de Cova de Iria aanwe­zig waren, waren getuigen van dit buitengewone gebeuren; het werd ook waargenomen door mensen die zich op vele kilometers afstand van de plaats der verschijningen bevonden. Onze Lieve Vrouw maakte zich toen aan de kinderen bekend als de 'Lieve Vrouw van de Rozenkrans'. Eveneens sprak zij tot hen: «De mensen dienen hun leven te beteren en vergiffenis voor hun zonden te vragen... Laten zij niet meer Onze Lieve Heer beledigen, want Hij is al veel te veel beledigd.»

Herinnerend aan zijn pelgrimstocht naar Fatima, waar hij naar toe was gegaan «met de rozenkrans in de hand, de naam van Maria op zijn lippen en het gezang van medelijden in het hart» om Onze Lieve Vrouw te danken voor de ontsnapping aan de aanslag die het jaar tevoren op hem was gepleegd, merkte paus Johannes Paulus ii op, dat «de verschijningen van Fatima, bevestigd door uitzon­derlijke tekenen, in 1917, als het ware een verwijzings- en uitstralingspunt vormen voor onze eeuw. Maria, onze hemelse Moeder, kwam om het geweten van de mensen wakker te schudden, om de ware betekenis van het leven te verhelderen, om aan te sporen tot bekering van de zonde en tot geestelijke vurigheid, om de zielen te doen ontvlammen van liefde tot God en liefde tot de naaste. Maria kwam ons helpen, omdat velen helaas de uitnodiging van Gods Zoon om terug te keren naar het huis van de Vader niet willen aanvaarden.

»Vanuit haar heiligdom te Fatima hernieuwt Maria ook vandaag nog haar moederlijke en dringende bede: de bekering tot de waarheid en de genade; het sacramentele leven, met name boetedoening en eucharistie, en de devotie tot haar Onbevlekt Hart, vergezeld van de geest van boetedoening.»2

Vandaag mogen wij ons afvragen hoe het gesteld is met ons antwoord op de herhaaldelijke ingevingen van de Heilige Geest om onze ziel te zuiveren, vooral in de biecht, hoe wij voor herstel zorgen voor de zonden in het verleden, van onszelf en van alle mensen, hoe wij de Rozenkrans bidden -in het bijzonder in deze meimaand-, door er «ambitieuze intenties» in te leggen en door te bidden, dat vele vrienden en metgezellen zich opnieuw tot Christus keren en nederig de terugweg van de verloren zoon afleggen.

32.2 «De boodschap van Fatima is in zijn fundamentele kern een oproep tot bekering en boetedoening, zoals in het evangelie [...]. De 'Dame van de boodschap' leek bijzonder scherpzinnig de tekenen van de tijden, de tekenen van onze tijd te lezen.

»De oproep tot boetedoening is een moederlijke oproep; en tegelijkertijd is zij krachtig en op besliste toon uitge­sproken.»3 Vandaag komt in ons gebed deze tegelijk zoete en krachtige stem van de Maagd tot ons; zij dringt aan, alsof ze persoonlijk tot ieder van ons is gericht.

Door heel het evangelie heen weerklinken de woorden bekeert u en doet boete.4 Jezus zal zijn zending beginnen met het oproepen tot boete: Bekeert u, want het Rijk der hemelen is nabij.5 Dit betekent de bekering van de zondaar en duidt een geheel van inwendige en uitwendige handelin­gen aan tot herstel van de zonde die men begaan heeft.6

Maria brengt ons in herinnering, dat men zonder boete­doening het Rijk van haar Zoon niet kan ontvangen; zonder boetedoening vertoeft men in het rijk van de zonde. Zonder boete te doen zult ge allen op een dergelijke manier omko­men7, had de Heer aangekondigd. In de boodschap die de apostelen, meteen na de geboorte van de Kerk, verbreiden, neemt de prediking van deze deugd een wezenlijke plaats in.8 Heel de tijd van de pelgrimerende Kerk, waarin wij ons bevinden, wordt dan ook gezien als een spatium verae poenitentiae, een tijd van ware boetedoening, die de Heer heeft gegeven opdat niemand zal omkomen.9 Boetedoening is noodzakelijk, omdat de zonde bestaat en wij allen zon­daars zijn, omdat het nodig is genoegdoening te geven voor zoveel fouten en zwakheden, van onszelf en van alle mensen, onze medebroeders, en omdat niemand zonder een bijzonder en buitengewoon voorrecht definitief in de genade is bevestigd. «Het uiteindelijke doel van de boete­doening -zo leert paus Johannes Paulus ii- bestaat hierin, dat wij God intens trachten lief te hebben en ons aan Hem toewijden.»10 De heilige Pastoor van Ars beweerde altijd, dat boete doen voor onze ziel net zo noodzakelijk is als ademhalen voor het leven van ons lichaam.11

Deze deugd toont zich vooreerst in de 'liefde tot het veelvuldig belijden' van onze zonden, van nu en die uit het verleden. Deze liefde doet ons verlangen naar de biecht, brengt ons ertoe er zorgvuldig mee om te gaan, met een oprecht berouw, en zij doet ons ook een doeltreffend apostolaat vervullen onder onze verwanten en vrienden; een apostolaat dat erop gericht is hen te doen naderen tot dit sacrament van barmhartigheid en vreugde. De deugd van de boetedoening moet op een of andere manier aanwe­zig zijn in de gewone handelingen van alledag: in «het stipt uitvoeren van de dagindeling die u opgesteld hebt, ook als het lichaam tegenstreeft of de geest zich wil verliezen in hersenspinsels. Boete is op tijd opstaan. En ook, het niet -tenzij om een geldige reden- uitstellen van dat moeilijke en inspannende karwei.

»Boete bestaat in het kunnen samenvoegen van de verplichtingen tegenover God, tegenover de anderen en tegenover uzelf door van uzelf veel te eisen zodat u voor alle noodzakelijke dingen tijd vindt. U doet boete als u zich met liefde onderwerpt aan uw gebedsrooster, ook als u uitgeput bent, lusteloos of kil.

»Boete is zich altijd met de grootste genegenheid tegen­over de anderen gedragen, te beginnen bij uw familie. Het is zorg dragen voor de grootst mogelijke fijngevoeligheid jegens hen die lijden, zieken, voor hen die pijn hebben. Het is het met geduld tegemoet treden van lastige en ongelegen komende mensen. Het is het onderbreken of veranderen van onze plannen als dat -vanwege de goede en juiste belangen van anderen- nodig is.

»Boete bestaat in het met goed humeur verdragen van duizend vervelende kleinigheden die domweg voorkomen; in het niet opgeven van het werk, ook niet op momenten waarop het elan van het begin verdwenen is; in het dankbaar opeten wat ons wordt voorgezet zonder lastig te doen met onze grillige voorkeuren.

»Boete is -voor ouders en in het algemeen voor ieder die een leidende of opvoedende opdracht heeft- corrigeren wat gecorrigeerd moet worden met inachtneming van de aard van de fout en de omstandigheden van degene die hulp nodig heeft en zonder toe te geven aan bekrompen en sentimentele objectieve oordelen.

»De geest van boete brengt ons ertoe niet gehecht te raken aan die monumentale schetsen van toekomstplannen, waarin we nu al onze meesterlijke pen- en penseelstreken zien. Wat zal God blij zijn als het meestertje weet af te zien van gekrabbel en geklieder en als we ermee in­stemmen dat Hij de kleuren en lijnen gebruikt die Hij het mooist vindt!»12 Wat zou er dan een geweldig meesterwerk te voorschijn komen!

35.3 Een gedeelte van de boodschap van Fatima bestond uit de wens van Maria, dat de wereld aan haar Onbevlekt Hart zou worden toegewijd. Waar zou de wereld veiliger kunnen zijn? Waar zouden wij beter verdedigd en be­schermd zijn? Deze toewijding «betekent dat wij, op voor­spraak van de Moeder, tot dezelfde levensbron moeten naderen die op Golgota ontsprong. Deze stroom vloeit ononderbroken en daaruit ontspringen de verlossing en de genade. In die stroom vindt voortdurend het herstel voor de zonden van de wereld plaats. Deze stroom is de onophoudelijke bron van nieuw leven en van heiligheid.»13

Pius xii (die juist op 13 mei 1917, de dag van de eerste verschijning, tot bisschop was gewijd) wijdde het menselijk geslacht en heel bijzonder de volkeren van Rusland14 toe aan het onbevlekt hart van Maria. Johannes Paulus ii heeft deze toewijding willen hernieuwen, en daarbij mo­gen wij ons aansluiten: «O, Moeder van de mensen en van de volkeren, gij die al hun lijden en hoop kent, gij die op moederlijke wijze heel de strijd tussen goed en kwaad aanvoelt, tussen het licht en de duisternis die de wereld van vandaag overvallen, neem onze kreet aan die wij, bewogen door de Heilige Geest, rechtstreeks tot uw hart richten, en omarm met de liefde van een moeder en een dienstmaagd onze wereld, die wij onder uw vertrouwen stellen en die wij aan u toewijden, vol van bekommernis om het aardse en eeuwige lot van de mensen en de volkeren.

»Heel bijzonder vertrouwen en wijden wij u die mensen en volkeren toe, die deze toewijding speciaal nodig hebben. Wij plaatsen ons onder uw bescherming, heilige Moeder van God! Verwerp de smeekbeden niet die wij in onze noden tot u richten! Verwerp ze niet!

»Neem ons nederig vertrouwen en onze overgave aan!»15

De heilige Maria, steeds welwillend luisterend naar wat wij haar vragen, zal ons vergunnen, dat wij toevlucht en bescherming vinden in haar allerzuiverst hart.

-1. C. Barthas, La Virgen de Fátima, Rialp, Madrid 1963, bl. 86 vv. -2. Johannes Paulus ii, Engel des Heren, 26 juli 1987. -3. Idem, Homilie te Fatima, 13 mei 1982. -4. Vgl. Mc 1,15. -5. Mt 4,17. -6. Vgl. L. Bouyer, Diccionario de Teología, Herder, Barcelona 1983, woord Penitencia. -7. Lc 13,3. -8. Vgl. Hnd 2,38. -9. Vgl. 2 Pe 3,9. -10. Johannes Paulus ii, Homilie te Fatima, cit. -11. H. Johannes-Baptiste Marie Vianney, Preek over de boete. -12. H. Jozefmaria Escrivá, Vrienden van God, 138. -13. Johannes Paulus ii, Homilie te Fatima, cit. -14. Pius xii, Radioboodschap Benedicite Deum, 31 oktober 1942. -15. Johannes Paulus ii, Toewijding aan Onze Lieve Vrouw van Fatima, 13 mei 1982.