Achttiende zondag door het jaar (C)

30. Rijk zijn bij God

-Alleen God kan ons hart verzadigen. -Ons aards bestaan is kort en vluchtig. Gebruik maken van de aardse zaken om de hemel te winnen. -De tijd goed benutten. Onthechting.

30.1 Als gij dan met Christus ten leven zijt gewekt, zoekt wat boven is, daar waar Christus zetelt aan de rechterhand Gods. Zint op het hemelse, niet op het aardse, dringt de heilige Paulus aan in de tweede lezing van de mis.1 Dingen van de wereld duren een betrekkelijk korte tijd en zij kunnen de verlangens van het menselijk hart niet vervullen.

Het leven op aarde is kort.2 Het grootste deel ervan wordt in leed en lijden doorgebracht. Elk leven gaat voorbij als een zucht; er blijft nauwelijks een spoor van achter.3 In het beste geval zou men een groot fortuin bijeen kunnen garen alleen om het spoedig aan anderen na te laten. Waar leidt al die pijn en inspanning toe? Is het allemaal voor niets? Zoals we in de eerste lezing worden herinnerd: ijdelheid der ijdelheden, en alles is ijdelheid.4

Ten overstaan van deze ledigheid en zinloosheid, erkennen wij God als de zin van ons leven: Komt, laat ons de Heer met gejubel begroeten, juichen wij toe de Rots van ons heil. Laat ons verschijnen voor Hem met een lofzang, Hem met liederen eren.5

Niettemin heeft het menselijk hart een enorm gemak om aan de dingen van de wereld gehecht te raken zonder aandacht voor de definitieve betekenis van het leven. In het evangelie van vandaag6 benut de Heer een vraag over erfenissen om ons te onderrichten over de werkelijke waarde van dingen in het licht van de eeuwigheid. Hij brengt het onderwerp 'dood' ter sprake om zijn stelling te verduidelijken: Het land van een rijk man had een grote oogst opgeleverd. Daarom overlegde deze bij zichzelf: Wat moet ik doen? Ik heb geen ruimte om mijn oogst te bergen. En hij zei: Dit ga ik doen: ik breek mijn schuren af en bouw grotere... Dan zal ik tot mijzelf zeggen: Man, je hebt een grote rijkdom liggen, voor lange jaren; rust nu uit, eet en drink en geniet ervan!

De Heer leert ons dat onze zinnen zetten op het najagen van rijkdom en werelds welzijn dwaasheid is. Noch geluk noch waarachtig menselijk leven zelf zijn gebouwd op aardse goederen. Want geen enkel bezit -al is dit nog zo overvloedig- kan uw leven veilig stellen.7 De rijkaard laat zijn waarde-maatstaf kennen door de dialoog met zichzelf. Hij acht zich helemaal veilig omdat hij veel goederen heeft. Voor hem -zoals voor vele anderen- is leven een zaak van zoveel mogelijk plezier te beleven. Het betekent zo weinig doen als mogelijk is, eten, drinken, 'het prettig hebben', ruimschoots dingen vergaren voor lange jaren. Dat is zijn ideaal. Daarin is geen verwijzing naar God, nog minder naar andere mensen. Hij ziet geen reden zijn bezittingen te delen met anderen die minder fortuinlijk zijn dan hijzelf.

En hoe denkt hij zijn volkomen materialistische levensstijl te handhaven? Ik breek mijn schuren af en bouw grotere... Toch, zijn uiteindelijk al zijn berekeningen voor niets. De dingen van deze wereld geven een broze en onvoldoende zekerheid daar ons leven nooit vervuld zalworden zonder God.

We kunnen ons nu in deze tijd van gebed afvragen: 'Waar is mijn hart?' Omdat wij weten dat onze bestemming de Hemel is, moeten wij duidelijke en concrete daden van onthechting stellen met betrekking tot wat we bezitten en wat we gebruiken. In hoeverre delen wij onze bezittingen met de behoeftigen? Hoe helpen wij de anderen met onze aandacht, onze tijd, ons geld?

30.2 In de dialoog van de rijkaard met zichzelf treedt God onverwacht op. Met zijn woorden openbaart Hij dat die manier van leven verkeerd is: Dwaas! Nog deze nacht komt men uw leven van u opeisen; en al die voorzieningen die ge getroffen hebt, voor wie zijn die dan? Zo gaat het met iemand die schatten vergaart voor zichzelf, maar niet rijk is bij God.

Onze aardse doortocht is een tijd om verdiensten te maken. De Heer zelf heeft die aan ons gegeven. Zoals de heilige Paulus onderwijst: wij hebben hier geen blijvende stad, maar zijn op zoek naar de stad van de toekomst.8 Op een bepaalde dag zal de Heer komen om de rekening met ons te vereffenen, te bepalen hoe goed of slecht wij zijn talenten hebben beheerd. Zijn talenten behelzen intelligentie, gezondheid, rijkdom, contactuele eigenschappen, capaciteit om het goede te doen... De Heer zal maar één keer komen, misschien wanneer wij Hem 't minst verwachten, als een dief in de nacht9, als het flitsen van de bliksem aan de hemel.10 Hij moet ons goed voorbereid aantreffen. Door ons bezig te houden met de wereld en te vergeten dat onze bestemming de Hemel is, zullen wij een wanordelijk leven van volslagen dwaasheid gaan leiden. Dwaas noemt God de mens die alleen voor de wereld leeft. Wij moeten zeker met onze beide benen op de grond staan en er zorg voor dragen onze toekomst en de toekomst van degenen die van ons afhankelijk zijn veilig te stellen. Maar wij mogen niet vergeten dat wij pelgrims zijn, niet meer dan «acteurs in een schouwspel. Niemand is voorgoed tot koning of rijkaard uitgeroepen, daar wij op het einde van het stuk onszelf allemaal weer als armlastigen zullen terugvinden.»11 Aardse goederen zijn voor ons slechts de middelen om het doel te bereiken dat de Heer heeft aangeduid... Deze goederen kunnen nooit het alles bepalende van ons bestaan worden.

Ons leven op aarde is kort en beperkt: Nog deze nacht komt men je leven van je opeisen. Misschien denken wij over de dood als iets ver weg, alsof we altijd zullen leven. Toch spreekt de Heer over deze nacht. Onze dagen zijn geteld. Wij zijn in de handen van God. Binnen afzienbare tijd, misschien een heel korte tijd, zullen wij van aangezicht tot aangezicht voor Hem staan.

Het beschouwen van ons aardse einde helpt ons de arbeid te heiligen -de tijd te gelde maken- als we ernaar streven verloren tijd in te halen.12 Het zou ons moeten helpen om eerherstel voor de zonden te brengen en onthecht te raken van aardse goederen. Een dag als alle andere zal onze laatste dag op aarde zijn. Vandaag zijn duizenden mensen gestorven of zullen sterven onder de meest verschillende omstandigheden. Die mensen waren zich er waarschijnlijk niet van bewust dat hun tijd gekomen was, dat zij geen tijd meer hadden om zich te beteren. Sommigen zullen gestorven zijn met het hart vol zorgen om zaken van weinig of geen belang. Anderen zullen gestorven zijn die precies bij dezelfde activiteiten betrokken waren, maar hun blik op God gericht wisten te houden. Het zijn die laatsten die in het bezit gekomen zijn van die wonderbare schat die niet door mot of worm vergaat...13

30.3 Op het moment van de dood is de staat van de ziel voor altijd bepaald. Nadien is het onmogelijk te veranderen. De bestemming die ons wacht is het gevolg van ons gedrag op aarde: Een boom kan naar het zuiden vallen of naar het noorden, maar zoals hij valt blijft hij liggen.14 Dat is de reden voor de herhaalde waarschuwing van de Heer om waakzaam te zijn.15 De dood is niet het einde van het bestaan, maar het begin van een nieuw leven. Christenen kunnen het belang van ons tijdelijk bestaan niet minachten daar het hét middel is waarmee wij ons voorbereiden op ons definitieve leven met God in de Hemel. Om een rijke oogst ten overstaan van God op te brengen, moeten wij datzelfde gewone leven en het gebruik van materiële zaken heiligen. Elke andere 'levensstijl' is op zand gebouwd: de mens, zo fier, is slechts een adem, slechts een schaduw de baan die hij gaat.16

In zoverre als de goederen van deze wereld bedoeld zijn voor de eer van God, horen we ze te gebruiken met onthechting en niet te klagen als we ze missen. Het missen van bepaalde goederen, als het Gods wil is, moet onze vrede niet wegnemen. We kunnen gelukkig zijn in tijden van voorspoed en van tegenslag. Of we nu rijk zijn of arm, we moeten met anderen delen wat we hebben: door nieuwe banen te scheppen als dat in onze macht ligt, door werken van cultuur en vorming te bevorderen, door edelmoedig te geven aan de goede werken van de Kerk.

Door onze dood te overwegen kunnen wij ook leren de dagen die ons resten goed te gebruiken. «Mijn kinderen, de wereld glijdt door onze vingers; wij kunnen geen tijd verliezen, want de tijd is kort... ik begrijp de heilige Paulus zeer goed als hij aan de Korintiërs schrijft: Tempus breve est! Hoe kort is ons verblijf op aarde. Deze woorden zijn in de ziel van een christen een berisping voor ons gebrek aan edelmoedigheid en een voortdurende uitnodiging tot trouw. Inderdaad, wij hebben zo weinig tijd om lief te hebben, te geven, boete te doen.»17 Zullen we toestaan dat ons hart vastgebonden blijft aan een paar snuisterijen van deze wereld?

Beschouwing van de eeuwige waarheden is een goed tegengif tegen de zonde en een wezenlijke hulp om de ware zin aan ons leven te geven. Deze gedachten kunnen ons inspireren om de passende aandacht te geven aan ons dagelijks werk, onze relaties met anderen en de naastenliefde met de meest behoeftigen. Dat zal onze weg naar de hemel zijn.

-1. Tweede lezing, Kol 3,1-5; 9-11. -2. Wijsh 2,1. -3. Ps 89,10. -4. Pred 1,2. -5. Tussenzang, Ps 94. -6. Lc 12,13-21. -7. Lc 12,15. -8. Heb 13,14. -9. Vgl. Lc 12,39; 1 Thess 5,2. -10. Vgl. Mt 24,27. -11. H. Johannes Chrysostomus, Preek over Lazarus, 2,3. -12. Ef 5,16. -13. Mt 6,20. -14. Pred 11,3. -15. Vgl. Mt 24,42-44; Mc 13,32-37. -16. Ps 39,6-7. -17. H. Jozefmaria Escrivá, in Informatiebulletin nr. 1.