Eerste zondag van de heilige Jozef

20. ROEPING EN HEILIGHEID VAN SINT JOZEF

-De grootste van de heiligen. -«Zij die door God tot een bepaalde taak worden uitverkoren, worden door Hem voorbereid en toegerust, opdat zij daartoe in staat zijn». -Onze eigen roeping: «aangezien wij de genade van de Heer bezitten, zullen wij alle moeilijkheden kunnen overwinnen».

20.1 Wij beginnen vandaag, volgens aloude gewoonte, aan de zeven weken van voorbereiding op het feest van de heilige aartsvader, die met de zorg voor Jezus en Maria op aarde belast was. Op elk van deze zondagen willen wij het leven van de heilige Jozef overwegen, een leven waarvan wij veel kunnen leren. We zullen de devotie tot hem bevorderen en ons onder zijn bescherming stellen.

Sint Jozef is, na Maria, de grootste van de heiligen in de hemel, zoals de katholieke leer algemeen onderricht.1 De nederige timmerman uit Nazaret munt in genade en zaligheid uit boven de aartsvaders, de profeten, boven Johannes de Doper, de heilige Petrus en Paulus, boven alle apostelen, heilige martelaren en kerkleraren.2 In het eucharistische gebed I (Romeinse Canon) neemt hij de eerste plaats in na Onze Lieve Vrouw.

Aan de heilige aartsvader zijn, op werkelijke en mysterieuze wijze, de christenen aller tijden toegewijd. Dit wordt uitgedrukt in die schitterende litanieën van sint Jozef, die al zijn voorrechten samenvatten: Heilige Jozef, roemrijke afstammeling van David, licht van de aartsvaders, bruidegom van de Moeder van God [...], voorbeeld van de werklieden, luister van het huiselijk leven, beschermer van de maagden, steun van de huisgezinnen, troost van de ongelukkigen, hoop van de zieken, patroon van de stervenden, schrik van de duivelen, beschermer van de heilige Kerk... Geen enkel schepsel, behalve Maria, kunnen wij zoveel lof toezwaaien. Geheel de Kerk erkent sint Jozef als haar beschermer en patroon. Dit beschermheerschap «heeft de Kerk nodig niet slechts als bescherming tegen de opdoemende gevaren, maar ook en vooral om haar te steunen in haar hernieuwde inzet voor de evangelisatie in de wereld en de herevangelisatie van die 'landen en volken waar [...] de christelijke godsdienst en het christelijke leven bloeiden' en die 'thans zwaar op de proef worden gesteld. Om Christus voor het eerst te verkondigen of om Hem opnieuw te verkondigen op plaatsen waar Hij veronachtzaamd of vergeten wordt, heeft de Kerk behoefte aan een bijzondere kracht uit den hoge (vgl. Lc 24,49; Hnd 1,8), ongetwijfeld een gave van de Geest des Heren, die niet los staat van de voorspraak en het voorbeeld van zijn heiligen»3, heel bijzonder van de grootste onder hen.

In de loop van deze zeven weken, waarin wij ons voorbereiden op zijn feest, kunnen wij deze krachtige devotie hernieuwen en verrijken en veel genade en hulp van de heilige aartsvader verkrijgen. Het zijn dagen om dichter tot hem te naderen, om met hem om te gaan en hem te beminnen. «Houd veel van de heilige Jozef, bemin hem met heel je ziel, want hij is de mens die, met Jezus, het meest van de heilige Maria gehouden heeft en degene die het meest met God omging: hij heeft, na onze Moeder, het meest van Hem gehouden.

»Hij verdient jouw genegenheid, en het is passend met hem om te gaan, want hij is de Meester van het innerlijk leven en vermag veel bij de Heer en bij de Moeder van God.»4 Laten wij in deze dagen zijn machtige voorspraak benutten door hem datgene aan te bevelen dat ons het meest bedrukt, waaraan wij het meest behoefte hebben.

20.2 Op de heilige Jozef is het beginsel van toepassing, dat sint Thomas heeft geformuleerd met betrekking tot de heiligheid van Maria: «Zij die door God voor een bepaalde taak worden uitverkoren, worden door Hem toebereid en uitgerust, opdat zij voor die taak geschikt zijn.»5

Daarom ontving de heilige Maagd, toen zij geroepen werd om de Moeder van God te worden, behalve het vrij zijn van de erfzonde, vanaf het eerste ogenblik van haar ontvangenis een volheid van genade die reeds de uiteindelijke genade van alle heiligen samen overtrof. Maria, die het dichtst bij de bron van alle genade stond, benutte deze meer dan welk ander schepsel.6 En na Maria stond niemand dichter bij Jezus dan sint Jozef, die de rol van zijn vader op deze aarde vervulde. Na Maria heeft niemand zulk een uitzonderlijke opdracht ontvangen als Jozef, niemand heeft Hem méér bemind, niemand heeft Hem méér diensten bewezen... Niemand anders stond dichter bij het geheim van de menswording van Gods Zoon. «Juist Jozef van Nazaret 'deelde' in dit geheim als niemand anders, behalve Maria, de Moeder van het mensgeworden Woord. Hij deelde in dit mysterie samen met haar en was betrokken in de werkelijkheid van hetzelfde heilsgebeuren, omdat hij de bewaarder was van dezelfde liefde, uit kracht waarvan de eeuwige Vader ons heeft voorbestemd zijn kinderen te worden door Jezus Christus (Ef 1,5).»7

De ziel van Jozef moest met bijzondere gaven voorbereid worden om zulk een uitzonderlijke opdracht te kunnen vervullen: de trouwe waker van Jezus en Maria zijn. Hoe uitzonderlijk moest toch wel niet het schepsel zijn, aan wie God toevertrouwde hetgeen Hij het meest op deze wereld beminde? De taak van sint Jozef was zo voornaam, dat híj God méér gediend heeft dan alle engelen samen.8

Een schrijver uit vroegere tijd leert, dat sint Jozef in de volheid van Christus op meer verheven en volmaakte wijze deelde dan de apostelen, omdat «hij in de goddelijke vol­heid in Christus deelde: hij beminde Hem, leefde met Hem, luisterde naar Hem, raakte Hem aan. Hij dronk en verza­digde zich aan de van overvloed overlopende bron van Christus, waardoor zich in zijn binnenste een bron vormde die tot in het eeuwige leven stroomde.

»Hij deelde in de volheid van de heilige Maagd op bijzondere wijze: door zijn liefde als echtgenoot, door hun wederkerige onderwerping in hun werken en door het delen van hun innerlijke vertroosting. De heilige Maagd kon niet toelaten, dat sint Jozef verstoken zou zijn van haar volmaaktheid, vreugde en troost. Zij was een en al goedheid en door de aanwezigheid van Christus en de engelen genoot zij de vreugde die voor alle stervelingen verborgen is, die zij alleen aan haar welbeminde echtge­noot kon doorgeven, opdat hij te midden van zijn arbeid een goddelijke troost bezat; en zo vervulde, door deze geestelijke band met haar echtgenoot, de ongeschonden Maagd het voorschrift van de Heer, dat twee één vlees zullen zijn.»9

O, Jozef -zo zeggen wij tot hem in een gebed om ons voor te bereiden op het vieren of bijwonen van de heilige mis - gelukkige en zalige man, aan wie vergund werd God te zien en te horen, God die vele koningen wilden zien en horen, maar Hem niet hebben gehoord en gezien. En niet slechts Hem zien en horen, maar Hem in de armen te dra­gen, te kussen, te kleden en te bewaken: bid voor ons.10 Schenk aandacht aan hetgeen wij U in deze dagen vragen en wat wij in uw handen leggen, opdat gij het aan Jezus aanbiedt, die u zozeer heeft bemind en die gij zozeer op aarde hebt bemind en nu in de hemel bemint en aanbidt. Hij weigert u niets.

20.3 In navolging van sint Thomas leert de heilige Bernar­dinus van Siëna, dat «wanneer God door goddelijke genade iemand uitverkiest voor een zeer verheven opdracht, Hij hem ook alle gaven schenkt die nodig zijn om deze taak ten uitvoer te brengen; dit kan men in uitnemende mate zien in sint Jozef, de voedstervader van onze Heer Jezus Christus en echtgenoot van Maria.»11 Heiligheid bestaat in het volbrengen van de eigen roeping. En bij sint Jozef bestond die met name in het beschermen van de maagde­lijkheid van Maria, met wie hij een werkelijk, maar heilig en maagdelijk huwelijk sloot. De engel van de Heer sprak tot hem: Jozef, zoon van David, wees niet bevreesd Maria, uw vrouw, tot u te nemen; het kind in haar schoot is van de Heilige Geest.12 Maria is zijn echtgenote en Jozef bemin­de haar met de meest zuivere en tedere liefde die men zich kan voorstellen.

Wat Jezus betreft, Jozef waakte over Hem, beschermde Hem, leerde Hem zijn vak, leverde zijn aandeel in zijn opvoeding... «Men noemt Jozef de voedstervader en ook adoptiefvader van Jezus, maar deze benamingen kunnen niet ten volle die mysterieuze en genaderijke verhouding uitdrukken. Een mens kan door toeval adoptief- of voeds­tervader van een kind worden. Maar Jozef was niet toeval­lig de voedstervader van het mensgeworden Woord gewor­den; hij was daartoe geschapen en op de wereld gezet; het was het eerste doel van zijn voorbestemming en de reden van alle genaden.»13 Zijn roeping was juist adoptiefvader van Jezus en echtgenoot van Maria te zijn; dat gezin te onderhouden, vaak met offers en moeilijkheden.

Sint Jozef was zo heilig, omdat hij uiterst trouw de genade beantwoordde die hij ontving om zulk een uitzon­derlijke taak te vervullen. Wij kunnen vandaag, met de heilige aartsvader, nadenken over de roeping te midden van de wereld, die ook wij hebben ontvangen, en over de benodigde genade die de Heer ons voortdurend schenkt om die roeping trouw te beleven.

We mogen nooit vergeten dat «zij die door God voor een taak worden uitverkoren, door Hemzelf worden toebereid en uitgerust om die taak naar behoren te kunnen vervul­len.» Twijfelen wij daaraan, wanneer we moeilijkheden tegenkomen om te vervullen wat God van ons wil: ons gezin onderhouden, de edelmoedige overgave die de Heer van ons vraagt beleven, het apostolisch celibaat onderhou­den, wanneer God deze immens grote genade voor ons heeft gewild? Volgen wij de logische gedachtengang dat ik alle hindernissen kan overwinnen, omdat ik Gods genade bezit, omdat ik een roeping bezit? Groei ik ten overstaan van de moeilijkheden, omdat ik op God steun?

«Jij hebt het helder gezien: terwijl zoveel mensen Hem niet kennen, heeft God zijn blik op jou laten vallen. Hij wil, dat jij een fundament, een blok steen bent waarop het leven van de Kerk kan steunen.

»Overweeg deze werkelijkheid en trek er bruikbare con­clusies voor je gewone gedrag uit: het fundament, de draag­steen, hoeft niet schitterend of opvallend te zijn, maar wel stevig, zonder broosheid; het moet dienen als basis om het hele gebouw te schragen... Zo niet, dan wordt hij niet gebruikt.»14 Sint Jozef, die het stevige fundament was waarop Jezus en Maria rustten, leert ons vandaag sterk te blijven in onze eigen roeping, waarvan het geloof en de vreugde van zovelen afhankelijk zijn. Hij zal ons helpen altijd trouw te zijn, als wij ons vaak onder zijn bescherming stellen. Sancte Joseph..., ora pro nobis..., ora pro me, zo mogen we vandaag vele malen tot hem zeggen.

-1. Vgl. Leo xiii, Enc. Quamquam pluries, 15 augustus 1899. -2. Vgl. H. Bernardinus van Siëna, Preek I over sint Jozef. -3. Johannes Paulus ii, Apost. exhort. Redemptoris custos, 15 augustus 1989, 19. -4. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 554. -5. H. Thomas van Aquino, Summa Theologiae, III, q27, a4, c. -6. Ibidem, a5. -7. Johannes Paulus ii, ibidem, 2. -8. Vgl. B. Llamera, Teología de San José, BAC, Madrid 1953, bl. 186. -9. Isidorus van Isolanum, Summa van de gaven van sint Jozef, III, 17. -10. Preces selectae, Adamas Verlag, Keulen 1987, bl. 12. -11. H. Bernardinus van Siëna, loc. cit. -12. Mt 1,20; Lc 2,5. -13. R. Garrigou-Lagrange o.p., De Moeder van de Verlosser, bl. 389. -14. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 472.