22 februari. Feest

19. SINT PETRUS' STOEL

Dit feest werd, reeds vóór de vierde eeuw, gevierd om aan te geven, dat Petrus zijn zetel te Rome had gevestigd. In de oudste kalenders treft men het aan onder de naam 'Natale Petri de Cathedra' en met de aanduiding dat het gevierd werd op 22 februari. Met het feest van vandaag wilde men vanaf het begin de eenheid van de Kerk tot uitdrukking brengen; de Kerk die haar fundament vindt in Petrus en zijn opvolgers op de stoel van Rome.

-Betekenis van het feest. -Sint Petrus in Rome. -Liefde en eer­bied voor de paus.

19.1 De Heer sprak tot Simon Petrus: Ik heb voor u gebeden dat uw geloof niet zou bezwijken. Wanneer ge eenmaal tot inkeer gekomen zijt, versterk dan op uw beurt uw broeders.1

Met  het  woord  'stoel'  in de naam ?Sint Petrus' Stoel? wordt in stoffelijke zin de stoel bedoeld waarop de leraar gezeten was tijdens zijn onderricht, in dit geval de bisschop, maar reeds de heilige vaders gebruikten deze als symbool van het gezag dat de bischoppen bezaten, en heel bijzonder de zetel van Petrus, die van Rome. In de derde eeuw zei de heilige Cyprianus: «Petrus wordt het primaat verleend om te tonen, dat de Kerk van Christus één is en de zetel één is», d.w.z. leergezag en leiding. En om de eenheid nog meer te benadrukken voegde hij eraan toe: «God is één, één is de Heer, één de Kerk en één de door Christus gestichte stoel.»2

Als symbool van het feit, dat Petrus zijn zetel te Rome had gevestigd, koesterde het Romeinse volk een grote eerbied voor een echte houten stoel, waarop volgens een traditie van onheuglijke tijd de prins der apostelen plaats genomen had. De heilige Damasus verplaatste hem in de vierde eeuw naar de door hem gebouwde doopkapel van het Vaticaan. Vele eeuwen lang was hij daar goed zicht­baar en werd hij zeer vereerd door de pelgrims van geheel de christenheid die naar Rome kwamen. Toen de huidige Basiliek van Sint Pieter werd opgericht, vond men het passend om de vereerde stoel daar als relikwie te bewaren. Achter in de absis bevindt zich, als voornaamste beeld, de zogenaamde 'glorie van Bernini', een grote reliekhouder waarin de 'Cathedra van Petrus' -een Laatromeinse houten stoel die in de middeleeuwen bij de pauskroningen gebruikt werd- binnen een zetel van verguld brons wordt bewaard, waarover de uitstraling van de bijstand van de Heilige Geest is afgebeeld.

Tot de feesten die op de kalenders van vóór de vierde eeuw voorkomen -de oudste van de Kerk- rekent men het feest van vandaag, 'Natale Petri de Cathedra' ge­naamd, dat wil zeggen de dag waarop het pausschap van Petrus werd ingesteld. Met dit feest wilde men aandacht en reliëf geven aan het bisschopsambt van de prins der apostelen, zijn hiërarchische macht en zijn leergezag in de stad Rome en geheel de wereld. Het was een oude ge­woonte om de wijding van de bisschoppen en het in bezit nemen van hun respectieve zetels te gedenken. Maar deze herdenkingen betroffen alleen maar het eigen bisdom. Alleen aan het feest van Petrus gaf men de naam 'Cathedra'; het was het enige feest dat vanaf de eerste eeuwen in heel de christen­heid werd gevierd. De heilige Augustinus vermeldt in een preek bij het feest van van­daag: «Het feest dat wij heden vieren heeft van onze voorouders de naam 'Cathedra' ge­kregen; daarmee wil men in herinnering roepen, dat de zetel van het bisschops­ambt vandaag aan de eerste der apostelen werd gegeven.»3 En het herinnert ons nogmaals aan de gehoorzaamheid en de liefde tot hem die de rol van Christus op aarde vervult.

19.2 Vanuit de traditie van de Kerk4 weten we, dat Petrus een tijd lang in Antiochië heeft geresideerd, de stad waar de leerlingen voor het eerst christenen werden genoemd.5 Hij predikte daar het evangelie en keerde vervolgens terug naar Jeruzalem, waar een bloedige vervolging losbarstte: koning Herodes liet eerst de heilige Jacobus onthoofden en daarna, bemerkend dat dit de Joden aangenaam was, liet hij ook nog Petrus gevangen nemen.6 Door het optreden van een engel bevrijd, verliet hij Palestina en ging ergens anders heen.7 De Handelingen van de Apostelen vertellen ons niet waar hij naar toe ging, maar door de traditie we­ten we, dat hij zich naar de Eeuwige Stad begaf. De heilige Hiëronymus beweert, dat Petrus te Rome aankwam in het tweede jaar van het bewind van Claudius -dat komt overeen met het jaar 43 na Christus- en dat hij daar voor de tijdsduur van 25 jaar bleef, tot aan zijn dood.8 Sommigen veronderstellen twee reizen naar Rome: één, nadat hij uit Jeruzalem was weggegaan; hij zou naar Palestina zijn teruggekeerd rond het jaar 49, de datum van het Concilie van Jeruzalem; kort daarna zou hij naar Rome zijn teruggegaan en vervolgens nog enkele missiereizen hebben ondernomen.

Sint Petrus kwam in die stad aan, het middelpunt van de toenmalige wereld, «opdat het licht van de waarheid, geopenbaard voor het heil van alle volken, daadkrachtiger zou uitstralen vanaf het hoofd zelf over heel het lichaam van de wereld -zo verzekert de heilige Leo de Grote-. Want waren er toen niet mensen van alle rassen in die stad? Of waren er soms volkeren die onbekend waren met wat Rome onderrichtte? Dit was de geëigende plek om de theorieën van de valse filosofie te weerleggen, om de dwaasheden van de aardse wijsheid te vernietigen, om af te rekenen met de afgodische offers; daar had zich met de grootste ijver alles verzameld wat de verschillende dwalingen hadden uitgevonden.»9

De visser uit Galilea werd aldus tot fundament en rots van de Kerk en vestigde zijn zetel in de Eeuwige Stad. Van daaruit predikte hij zijn Meester, zoals hij dat had gedaan in Judea en Samaria, in Galilea en Antiochië. Vanaf de stoel te Rome bestuurde hij de gehele Kerk, onderwees alle christenen en vergoot zijn bloed ter bevestiging van zijn prediking, naar het voorbeeld van zijn Meester.

Het graf van de prins der apostelen, dat zich onder het altaar van de 'Confessio' van de Vaticaanse basiliek bevindt -zoals de traditie unaniem beweert en zoals dit door archeologische vondsten is bekrachtigd- leert ons, ook op zichtbare wijze, dat Simon Petrus volgens de uitdrukkelijke wil van God de stevige rots is, de zekere en onwrikbare rots die het gebouw van de hele Kerk door de eeuwen heen draagt. In zijn leerambt en dat van zijn opvolgers weerklinkt onfeilbaar de stem van Christus; daarop is dan ook ons geloof stevig gefundeerd.

19.3 Het evangelie van de heilige mis herneemt de woor­den van Jezus in Caesarea van Filippus, waarin Hij Petrus en zijn opvolgers het primaatschap van de Kerk belooft: Gij zijt Petrus en op deze steenrots zal Ik mijn Kerk bouwen en de poorten der hel zullen haar niet overweldigen. Ik zal u de sleutels geven van het Rijk der hemelen en wat gij zult binden op aarde, zal ook in de hemel gebonden zijn en wat gij zult ontbinden op aarde, zal ook in de hemel ontbonden zijn.10 En de heilige Augustinus roept uit: «Gezegend zij God, die de apostel Petrus boven de Kerk deed verheffen. Het is passend dit fundament te eren, via welk men de hemel kan beklimmen.»11

Soms schriftelijk, andere keren persoonlijk of door middel van afgezanten, troost, berispt en versterkt hij vanuit Rome de christenen die reeds in alle delen van het Romeinse Rijk in aantal groeien. In de eerste lezing van de heilige mis richt hij zich op plechtige toon tot de herders van de verschillende plaatselijke kerken in Klein-Azië en spoort hen aan om liefdevol te zorgen voor degenen die hun zijn toevertrouwd: Weidt de kudden van God waarvan gij de herders zijt; hoedt haar zoals God het wil: van harte en niet met dwang, met toewijding en niet uit winstbejag.12 Deze aansporingen doen ons denken aan die van Jezus, toen Hij sprak over de Goede Herder13 en aan die welke Hij tot Petrus richtte na zijn verrijzenis: Weid mijn lammeren [...] Hoed mijn schapen.14

Dit is de zending die de Heer aan Petrus en zijn opvolgers geeft: leiding geven aan en zorg dragen voor de andere herders die de kudde van de Heer hoeden, het volk Gods in het geloof bevestigen, waken over de zuiverheid van leer en zeden, de waarheden, zoals die in de schat van de Openbaring vervat liggen, met de bijstand van de Heilige Geest verklaren. Daarom -zo schrijft Petrus in zijn tweede brief- zal ik niet ophouden u deze dingen in herinnering te brengen, ofschoon gij ze weet en vast staat in de waarheid die gij hebt aanvaard. Maar zolang ik nog in dit lichaam woon, voel ik mij verplicht uw geheugen op te frissen. Ik weet dat ik dit lichaam weldra zal verlaten; onze Heer Jezus Christus heeft het mij gezegd. Maar ik zal ervoor zorgen, dat gij ook na mijn heengaan u telkens opnieuw dit alles voor de geest kunt brengen.15

Het feest van vandaag biedt ons opnieuw gelegenheid om onze trouwe aanhankelijkheid te betonen aan het onderricht van de heilige vader, aan zijn leergezag en om te onderzoeken hoeveel belang wij erin stellen deze te kennen en in praktijk te brengen.

De liefde tot de paus is een teken van onze liefde tot Christus. En deze liefde en verering moeten tot uiting komen in het dagelijkse gebed voor zijn persoon en voor zijn intenties: Dominus conservet eum et vivificet eum et beatum faciat eum in terra [...]. De Heer moge hem bewaren en nieuwe kracht schenken en hem gelukkig doen zijn op aarde, en hem niet in handen van zijn vijanden doen vallen. Deze liefde moet nog méér blijken op bepaalde ogenblikken: wanneer hij een apostolische reis onderneemt, bij ziekte, wanneer de aanvallen van de vijanden van de Kerk toenemen, wanneer wij ons door welke omstandigheid ook dichter bij hem voelen... «Katholiek, apostolisch, Rooms! -Het bevalt me dat je zo rooms bent, en dat je een bedevaart naar Rome verlangt te maken, 'videre Petrum', om Petrus te zien.»16

-1. Introïtus, Lc 22,32. -2. H. Cyprianus, Brief 43,5. -3. H. Augustinus, Preek 15, over de heiligen. -4. Vgl. H. Leo de Grote, Preek 82,5. -5. Hnd 11,26. -6. Hnd 12,3. -7. Hnd 12,17. -8. H. Hiëronymus, De viris illustribus, 1. -9. H. Leo de Grote, o.c., 3-4. -10. Mt 16,13-19. -11. H. Augustinus, loc. cit. -12. 1 Pe 5,2. -13. Joh 10,1vv. -14. Joh 21,15-17. -15. 2 Pe 1,12-15. -16. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 520.