Drieëntwintigste week. Maandag

13. Steek uw hand uit

-God vraagt niet het onmogelijke. Hij geeft ons de genade die we nodig hebben om heilig te worden. -Strijd in het kleine, in wat binnen ons bereik ligt, in wat ons binnen de geestelijke leiding is aangeraden. -Volgzaam in wat de Heer elke dag van ons vraagt.

13.1 Jezus ging op zekere sabbat de synagoge binnen; er was daar en man met een verschrompelde hand. De heilige Lucas geeft het detail dat het zijn rechterhand was.1 De schriftgeleerden en Farizeeën hielden Hem in de gaten om te zien of Hij op sabbat zou genezen. De farizeïsche interpretatie van de wet stond genezing op sabbat alleen toe, als er levensgevaar was. Dat was niet het geval met deze man, die met zijn hoop op Jezus gevestigd naar de synagoge gekomen was.

Jezus was zich wel bewust van de gedachtenprocessen en intriges van degenen die meer door de letter dan door de geest van de wet geleid werden. Hij zei tegen de zieke man: Sta op en kom in het midden. De man stond op en trad naderbij. En Jezus, opkijkend, richtte zijn blik op hen en zei tegen de man: Steek uw hand uit. Ondanks eerdere ervaring, deed de man een poging om te doen wat de Heer hem zei, en zijn hand was weer gezond. De man was vooral genezen door de goddelijke macht van Christus' woorden, maar het is ook waar dat hij genezen werd door zijn volgzaamheid om precies uit te voeren wat van hem gevraagd werd. Zo gaat het met wonderen van genade: als we geconfronteerd worden met gebreken die onoverkomelijk lijken of met apostolische doelen die te hoog gegrepen of te moeilijk lijken, vraagt de Heer van ons een bijzondere houding. Aan de ene kant bestaat deze in vertrouwen in Hem, dat men toont door zijn toevlucht te nemen tot de beschikbare bovennatuurlijke middelen. Aan de andere kant bestaat ze in te doen wat we kunnen, in te luisteren naar wat Hij ons in de intimiteit van ons gebed of door geestelijke leiding zegt.

Sommige kerkvaders hebben in deze woorden van de Heer Steek uw hand uit de noodzaak gezien om deugden te beoefenen. De heilige Ambrosius merkt op: «Steek uw hand dikwijls uit en bewijs zo uw naaste gunsten; bescherm wie gij onder laster gebukt ziet gaan tegen elke vorm van onrecht, steek uw hand ook uit naar de arme die van u bedelt, steek uit hand uit naar de Heer en vraag Hem om vergeving van uw zonden. Zo moet u uw hand uitsteken, en zo zult u genezen worden.»2 Dit doen we door kleine oefeningen te verrichten van de deugd die we proberen te verkrijgen, door kleine stappen te zetten naar het doel dat we wensen te bereiken. Als we ons concentreren op wat we aan het doen zijn, doet God wonderen door onze ogenschijnlijk kleine inspanningen. Als de man met de verschrompelde hand zijn vertrouwen meer op zijn eigen eerdere ervaringen had gesteld dan op het woord van de Heer, had hij waarschijnlijk het weinige dat de Heer van hem vroeg niet kunnen doen, en misschien had hij de rest van zijn leven met zijn ongenezen handicap door moeten brengen. Deugden worden dag in dag uit gevormd. Heiligheid ontstaat door trouw te zijn in kleine dagelijkse dingen, in daden die onbelangrijk zijn als ze niet bezield worden door genade.

«De scherpe kanten moeten er -zoals bij het bewerken van een stuk steen of hout- elke dag een beetje meer af­gevijld worden, door de gebreken aan ons persoonlijk leven achter te laten, met een geest van boetvaardigheid, met kleine verstervingen... Daarna zal Jezus aanvullen wat ontbreekt.»3 Hij is het die werkelijk het werk van de hei­ligheid tot stand brengt; Hij is het die zielen in beweging zet. Hij rekent daarbij wel op onze medewerking, die we geven door te gehoorzamen aan hetgeen ons duidelijk gemaakt is, ofschoon het zonder betekenis mag lijken, zoals in het geval van het uitsteken van iemands hand. Dit alles voert tot een blijmoedige ascetische strijd waarmee we nooit zullen ophouden. Onze kracht rust in het kleine.

13.2 Steek uw hand uit... Ga binnen in die kleine dingen die je dagindeling bepalen. Dikwijls bereiken we de doelen waar we naar streven niet, omdat we innerlijk niet overtuigd zijn van de noodzaak van de goddelijke genade die onze kleine inspanningen effectief maakt.

Lauwheid verlamt het beoefenen van de deugden, terwijl liefde er vleugels aan verleent. Liefde is «het werktuig van de heiligen». Lauwheid zorgt ervoor dat de geringste inspanning te moeilijk lijkt: bijvoorbeeld een brief die we moeten schrijven, een telefoontje dat we plegen, een gesprek dat we moeten hebben, nauwkeurigheid in het uitvoeren van onze dagelijkse plannen. Een korrel zand wordt een berg. Wie lauw is denkt dat, hoewel de Heer hem vraagt zijn hand uit te steken, hij zelfs dat beetje niet kan doen. Omdat hij zo denkt steekt hij zijn hand niet uit... en hij wordt niet genezen. Liefde echter ontlokt een overvloedige bovennatuurlijke uitwerking van de kleine deugdoefeningen die we van de ochtend tot de avond kunnen verrichten. Liefde smeedt deugden, verdrijft onvolkomenheden en ontsteekt in ons het verlangen naar heiligheid. Zoals waterdruppels de rots glad slijten en hem uiteindelijk doorboren, zo vormen onze herhaaldelijke goede daden gewoonten, duurzame stappen op de weg van de deugd. Ze houden deze deugden levend en vergroten ze.4 Liefde wordt versterkt door daden die nauwelijks belangrijk lijken - een vriendelijk gezicht, glimlachen, een aangenaam klimaat scheppen om ons heen, zelfs als we moe zijn, niet spreken over dingen die anderen ergeren of moeilijkheden veroorzaken voor anderen, niet ongeduldig worden in de file, een vriend helpen die achter raakt in zijn werk, college-aante­keningen kopiëren voor iemand die ziek was...

Diepgewortelde tekortkomingen, als bijvoorbeeld luiheid, egoïsme, jaloezie, zullen overwonnen worden als we aan die woorden van Christus -steek uw hand uit- denken. Iemand wordt beter als hij, met Gods genade, strijdt in kleine dingen -opstaan als we dat moeten en niet nog even blijven dutten, aandacht hebben voor zorg en netheid in onze kleding, in onze boeken. We gaan vooruit als we proberen degenen die met ons leven, te dienen zonder dat ze het opmerken, als we proberen om minder te denken over onze gezondheid of persoonlijke zorgen. We moeten weten hoe we een goede keuze kunnen maken uit televisieprogramma's en we moeten het toestel uit kunnen zetten als we een verkeerde keus gemaakt hebben.

De Heer zegt altijd tegen ons: Steek uw hand uit. Ofschoon we bij andere gelegenheden in gebreke gebleven zijn, kunnen we onze onbekwaamheid overwinnen door kleine inspanningen die ingegeven worden door de Heilige Geest en door de aanwijzigingen die we ontvangen hebben, bijvoorbeeld in de geestelijke leiding, in de biecht, in een preek...

Behalve van Gods genade, waarop we ons kunnen ver­laten, hangt heiligheid in grote mate van onszelf af, van onze volgzaamheid en niet-verslappende inspanning. Van de heilige Thomas van Aquino wordt gezegd dat hij een man van weinig woorden was. Op een dag vroeg zijn zus­ter wat zij moest doen om heilig te worden. Zonder aarzeling zei hij: «Dat willen». We vragen de Heer dat wij elke dag bij Hem mogen komen met het verlangen heilig te worden, gehoorzaam in onze strijd om de doelen te bereiken die voor ons zijn uitgezet in de geestelijke leiding.

13.3 De man met de verschrompelde hand was gehoorzaam aan Jezus' woorden. Temidden van iedereen stond hij op toen de Heer hem dat vroeg. Hij luisterde naar zijn woorden die hem zeiden zijn verschrompelde hand uit te steken. Geestelijke leiding is afgestemd op intieme werking van de Heilige Geest in de ziel, die zonder ophouden kleine veroveringen ingeeft die ons gereed maken voor het ontvangen van extra genaden. Als een gedoopte alles doet wat hij kan om deugden te ontwikkelen in zijn ziel -hindernissen wegnemen, afstand nemen van aanleidingen tot zonden, resoluut en beslist vechten bij de eerste verleidingen- verschaft God overvloedig nieuwe hulp om ontkiemende deugden te versterken; Hij verleent de gaven van de Heilige Geest die de gewoonten vervolmaken die reeds door de genade gevormd zijn.

De Heer wil dat we een waarachtig verlangen hebben om heilig te worden, een verlangen dat in specifieke daden wordt verwezenlijkt. In het innerlijk leven zijn algemene ideeën niet voldoende. «Heb je gezien hoe ze dit machtige bouwwerk hebben laten oprijzen? -Een baksteen, en nog een. Duizenden bakstenen! Maar één voor één. -En zakken cement, één voor één. En blokken steen, waarvan elk op zich, vergeleken met het geheel, weinig voorstelt. -En brokken ijzer. -En arbeiders die dag in dag uit evenveel uren werken.

»Heb je gezien, hoe ze dit machtige bouwwerk opgetrokken hebben?... -Door almaar kleine dingen!»5

Dikwijls als mensen over heiligheid spreken, noemen ze de meer opvallende aspecten ervan -de grote beproevingen, de buitengewone omstandigheden, soms zelfs het martelaarschap- alsof de heiligheid daarin bestond en bedoeld zou zijn voor slechts een paar uitzonderlijke personen; alsof de Heer de meerderheid van de mensen tot middelmatigheid had bestemd. Het tegendeel is waar. De Heer roept iedereen tot heiligheid: de zeer drukke moeder met kinderen die nauwelijks genoeg tijd heeft om haar huishouden te besturen, de zakenman, de student, de bediende in het warenhuis. De Heilige Geest zegt tegen ons allemaal: Dit is de wil van God -uw heiliging.6 Deze wil is krachtdadig, omdat God de omstandigheden die we doormaken in ons leven, in rekening brengt. Hij geeft ons de genade die we nodig hebben om op een heilige manier te handelen.

Om in deugd te groeien, moeten we aandacht schenken aan wat de Heer tot ons zegt, dikwijls door tussenpersonen, en we moeten dat advies in praktijk brengen. «Wat een verheven voorbeeld van deze volgzaamheid is aan ons allen gegeven door de allerheiligste Maagd, Maria van Nazareth. Ze sprak haar fiat uit» en daarmee haar volledige beschikbaarheid voor Gods plan, en de Geest begon in haar de verwezenlijking van het verlossingsplan.7 We vragen onze moeder Maria ons te helpen steeds gehoorzamer te worden aan de Heilige Geest en te groeien in de deugden door te strijden om de kleine doelen van elke dag te bereiken.

-1. Lc 6,6-11. -2. H. Ambrosius, Commentaar op het evangelie van Lucas, in loc. -3. H. Jozefmaria Escrivá, De Smidse, 403. -4. Vgl. R. Garrigou-Lagrange o.p., Het zieleleven van den christen, I. -5. H. Jozefmaria Escrivá, De Weg, 823. -6. 1 Tess 4,3. -7. Johannes Paulus ii, Toespraak, 30 mei 1981.